آگاه: با این حال، مرز میان این مصرف بصری با خلق یک جهان دراماتیک منسجم در کمتر از دو دقیقه، همان خط فاصلی است که صنعت سرگرمی دیجیتال را از هنر اصیل سینما جدا میکند. فیلم ۱۰۰ ثانیهای در اصالت ماهوی خود نه برشی شتابزده از یک اثر بلند است و نه یک تیزر یا شیرینکاری فرمی؛ بلکه ساختاری هایکومانند و مینیاتوری متحرک است که در آن گزیدهگویی، چگالی معنا و حذف زواید متجلی میشود. در این قالب نحیف اما بنیادین، هر فریم باید حامل اطلاعات دراماتیک باشد، هر زاویه دوربین نقشی ساختاری ایفا کند و سکوتها به اندازه صداها بار قصه را به دوش بکشند.
امروز با روشن شدن چراغها در سالنهای اصلی حوزه هنری، اتمسفری سرشار از کشف و جسارت شکل خواهد گرفت. سالنها میزبان فیلمسازان نسل نو، دانشجویان تجربهگر و تماشاگرانی خواهند شد که در کسری از ساعت، دهها افق زیستی متفاوت را بر پرده تجربه میکنند. جشنواره فیلم ۱۰۰ در بستر فرهنگی امروز ضرورتی انکارناپذیر است؛ چرا که سینمای بدنه ایران، فرسوده از کشآمدگیهای بیدلیل و اسیر تکرار ملالآور الگوهای مستعمل، بیش از هر زمان به این بازآموزی نیاز دارد که چگونه میتوان با دانایی سینمایی و انضباط ساختاری، روایتی تکاندهنده را پیش از پایان صدمین ثانیه در ناخودآگاه مخاطب حک کرد.
نبرد برای آینده، وطن و کودک
پانزدهمین دوره جشنواره بینالمللی فیلم ۱۰۰ به دبیری محدثه پیرهادی گامی فراتر از دورههای گذشته برداشته و در هدفگذاری مفهومی خود دست به بازتعریفی بنیادین زده است. ریاست شورای سیاستگذاری این رویداد با مدیریت حمیدرضا جعفریان در سازمان سینمایی سوره، در تدوین خطوط راهبردی تاکید کرده است که دوران تکافتادگی در باتلاق سینمای تلخ و تخت اجتماعی به پایان رسیده و سینمای خلاق نیازمند بازیابی قدرت تخیل، تنوع ژانر، امیدآفرینی و نگاه فراملی است. بازتاب این رویکرد را میتوان در طراحی سه محور اصلی این دوره مشاهده کرد؛ محور «نبرد برای آینده» به عنوان افق پیشروی مسابقه ملی، محور «نبرد برای کودکان جهان» در بخش مسابقه بینالملل با تمرکز بر مظلومیت و مقاومت نسلهای نو در جهان و سرانجام بخش ویژه «نبرد برای وطن» که به عنوان تریبونی واکنشی، خلاقانه و هنرمندانه در قبال تحولات سرزمینی، پایداری ملی و شهادت طراحی شده است.
این دوره همچنین با پذیرش اقتضائات نوین تکنولوژیک، دو بخش تحولی
«هوش مصنوعی» و سازوکار «حمایت از تولید قالبهای کوتاه زنجیرهای» را در فراخوان خود گنجاند تا نشان دهد فرمهای نوپدید داستانگویی در پیوند با ابزارهای نوین پردازش تصویر را به رسمیت میشناسد. پالایش اولیه این آثار به همت هیات انتخابی متشکل از چهرههایی چون مرتضیعلی عباسمیرزایی، سجاد انتظاری، مینا قاسمیزواره، فرزانه فخریان، حامد یامینپور، نازنین چیتساز و سجاد بهمنآبادی انجام گرفت؛ شورایی که از میان انبوه فیلمهای رسیده، سرانجام ۱۷۰اثر را واجد صلاحیتهای زبانی، تکنیکی و خلاقه برای رقابت بر پرده نقرهای تشخیص دادند.
صفآرایی داستان و مستند؛ راهیافتگان و محک داوران
توزیع ۱۷۰ اثر راهیافته به جدول پایانی رقابت، ترکیب متوازنی از گونههای بیانی متنوع را پیش چشم مخاطب میگستراند؛ ترکیبی که شامل ۳۶ اثر در بخش مسابقه ملی، ۲۹ اثر در بخش مسابقه بینالملل و ۱۰۵ اثر متمرکز در بخش ویژه مسابقه «برای وطن» در قالبهای داستانی، مستند، پویانمایی و تجربیات
هوش مصنوعی است.
در بخش مسابقه بینالملل، پرده سالنهای حوزه هنری شاهد تلاقی فرهنگها و روایتهایی جهانی از درد، صلح و کرامت انسانی خواهد بود. آثاری همچون فیلم داستانی «بکشیم یا نه؟» اثر علی صالحی و پویانمایی «خاطرات لاک پشت سفید» اثر اکبر تراب پور در کنار آثاری برآمده از کانون تحولات منطقه مانند فیلم «زاویه دید» اثر بلال عاشور، «آنچه رخ نداد» ساخته بتول جونی و «موی طلایی» به کارگردانی حسین زبیب، گستره وسیعی از مواجهه انسان معاصر با بحرانهای پیرامونی را بازنمایی میکنند. همچنین در عرصه مستند بینالملل، آثاری چون «طولانیترین راهروی جهان» اثر مسعود دهنوی و «زخمه» اثر سید محسن مهاجری در رقابت با تجربیات هوش مصنوعی فیلمسازانی از سایر قارهها حضور دارند.
در بخش مسابقه ملی، رقابت شانه به شانهای میان فرمهای روایی داستانی و مستندهای پرسشگرانه شکل گرفته است. در شاخه داستانی آثاری چون «سلام به ملکه» ساخته احمد حیدریان، «سالن انتظار» به کارگردانی حسین فلاحآبادی، «بهار آزادی» از محمد دارایی، «دلبند» ساخته محسن عقیلی و «یه لیوان آب» اثر مهدی میرغیاثی به دلیل ایجاز دراماتیک مورد توجه هستند. در بخش مستند ملی نیز عناوینی چون «کاغذی به رنگ ایران» ساخته مژده اثنیعشری، مستند «۱۱۳» از مهدی شاهسواری و «محله» به کارگردانی محمدمهدی شیراوند در کنار پویانماییهایی چون «وطن» ساخته حسنی عجمی و پروژههای نوآورانه هوش مصنوعی مانند «مترسک» اثر محمدمهدی راشدی روی پرده خواهند رفت.
بخش ویژه «برای وطن» نیز به پهنهای برای روایتگری جوانان شهرهای مختلف ایران بدل شده است؛ عناوینی نظیر داستانی «قصه دلبری» ساخته حانیه غلامی از خراسان جنوبی، انیمیشن هجوآمیز «گنبد احمق» اثر حسن اسدی خانوکی، «انشای قهرمان» از محمدحسین امانی و مستند «کبوتر» ساخته محمد نجفی نمونههایی تحسینشده از دراماتیزهکردن نمادها و آرمانهای جمعیاند.
ارزیابی در بخش مسابقه داستانی به هیات داورانی متشکل از چهرههای باسابقه بازیگری و سینمای کشور واگذار شده است؛ نسرین مقانلو، اتابک نادری، عادل تبریزی، محسن شایانفر، مهوش وقاری، امیر پذیرفته و الیکا عبدالرزاقی مأموریت دارند ظرافتهای کارگردانی و قدرت بیانی بازیها را در مهلت ۱۰۰ ثانیه بسنجند. در حاشیه این رقابتها، رویداد جنبی «صدبرگ» فضایی برای همافزایی نسل جوان با اندوخته حرفهای سینماگران پیشکسوت فراهم ساخته، در حالی که پیشتر نیز کارگاههای زنجیرهای و میدانی «صد راه» با حضور فیلمسازانی همچون دانش اقباشاوی و محمد علیزادهفرد در پهنههای استانی نظیر خوزستان، قزوین و کردستان به پرورش این ایدهها پرداخته بودند.
تداوم جریان یا فراموشی استعدادها
در مراسم پایانی دوره چهاردهم، علیرضا داوودنژاد بر صحنه تالار اندیشه حاضر شد و با اشاره به اینکه تسلط بر ایجاز، عینیت بخشیدن به گوهر دانایی سینمایی است، اعلام کرد که اگر مدیریت سینما دلسوزانه و ارگانیک به حفظ و هدایت استعدادهای نوپا نپردازد، سینمای هنری تضعیف شده و به تبع آن حتی سینمای تجاری نیز فروخواهد ریخت. این پرسش همواره همراه جشنواره بوده؛ آیا کسانی که در ۱۰۰ثانیه دست به کیمیاگری میزنند، امکان ورود به بدنه رسمی فیلمسازی کشور را پیدا میکنند؟
شواهد نشان میدهد که در سالهای اخیر حلقههای اتصال میان جشنواره و بدنه تولید حرفهای انسجام بیشتری یافته است؛ اعطای تسهیلات تولید فیلم کوتاه و تفاهم برای ساخت پروژههای بعد توسط سازمان سینمایی سوره توانسته مانع از رهاشدگی برخی برگزیدگان شود. حضور سجاد انتظاری که در دوره قبل با اثر تحسینشده «پیامبر» تندیس ویژه هیات داوران را از آن خود کرده بود در مسند هیات انتخاب دوره جاری و بازگشت برخی برگزیدگان در دوره جاری گواهی بر زنده بودن این شریان تنفسی است. با این حال، مانع همیشگی در سرایت دادن این جسارت به بازار رسمی اکران و تولیدات پرهزینه نهفته است؛ جایی که محافظهکاری سرمایهگذاران ممکن است خلاقیت این جوانان را ببلعد. پاسخ دوره پانزدهم به این آسیب، باز کردن مسیر تولید سریالهای کوتاه و تکیه بر تنوع ژانر برای فرار از رخوت درامهای اجتماعی بوده است.
هنگامه بازخوانی پردهها
از امروز صبح، پردیس مرکزی حوزه هنری به مدت چهار روز کانون تپش سینمایی نوجو، متعهد و خلاق خواهد بود. صدها جهان بصری با چیدمانی شبیه به یک پازل بزرگ به پرواز درمیآیند تا نشان دهند جهان معاصر چگونه در آیینه نگاه نسل جوان بازتاب مییابد. ورود به سالنهای نمایش برای عموم علاقهمندان به سینمای تجربی و کوتاه، دانشجویان هنر، اعضای انجمن سینمای جوانان و منتقدان و اصحاب رسانه رایگان بوده و بر اساس ترتیب حضور تا تکمیل ظرفیت صندلیها در بستههای نمایشی روزانه انجام خواهد شد.
نمایش و نقد آثار برگزیده، کارگاههای روزانه «صدبرگ» با اساتید سینما و میزگردهای بررسی تحول هوش مصنوعی در سالنهای جنبی برپا خواهد بود. آنچه از امروز بر این پردهها جان میگیرد، نه فقط بازیابی زمان از دسترفته در روزمرگی شتابزده معاصر، که نمایش جسارت نسلی است که ایمان دارد هنر ایجاز میتواند عمیقترین زخمها و والاترین امیدها را در چشمبرهمزدنی ماندگار کند.
نظر شما