آگاه: یکی از مشکلات رایجی که بسیاری از رانندگان با آن مواجه می‌شوند، ایجاد صدا هنگام فشار دادن پدال کلاچ است. اگر برای شما هم این سوال ایجاد شده که چرا وقتی کلاچ می‌گیرم صدا میده؟ باید بدانید که این صدا همیشه به معنی خرابی دیسک و صفحه نیست و ممکن است از قطعات مختلفی مانند بلبرینگ کلاچ، دوشاخه کلاچ، سیم کلاچ، سیستم هیدرولیک یا حتی بخش‌هایی از گیربکس ایجاد شود.
رایج‌ترین دلیل ایجاد صدا هنگام گرفتن کلاچ، خرابی یا فرسودگی قطعاتی است که در زمان فشردن پدال فعال می‌شوند. مهم‌ترین این قطعات شامل بلبرینگ کلاچ، دوشاخه کلاچ و مکانیزم انتقال نیرو از پدال به مجموعه کلاچ هستند. با فشار دادن پدال، نیروی وارد شده از طریق سیم کلاچ یا سیستم هیدرولیکی به دوشاخه منتقل شده و دوشاخه باعث حرکت بلبرینگ کلاچ می‌شود. هرگونه اصطکاک، خشکی، خرابی یا لقی در این مسیر می‌تواند باعث ایجاد صدا شود.

علت صدای کلاچ هنگام گرفتن پدال چیست؟
۱ ـ خرابی بلبرینگ کلاچ (بلبرینگ رهاکننده): یکی از شایع‌ترین دلایل صدای کلاچ، خرابی بلبرینگ رهاکننده کلاچ (Clutch Release Bearing) است. این قطعه هنگام فشردن پدال کلاچ وارد عمل شده و باعث جدا شدن صفحه کلاچ از فلایویل می‌شود. زمانی که بلبرینگ کلاچ دچار فرسودگی، کمبود روانکاری یا آسیب داخلی شود، معمولا صداهایی مانند: زوزه، وزوز، صدای ساییدگی و قیژ قیژ ایجاد می‌کند.
یکی از نشانه‌های مهم خرابی بلبرینگ کلاچ این است که صدا هنگام فشار دادن پدال بیشتر شده و با رها کردن آن کاهش پیدا می‌کند. در صورت بی‌توجهی به این مشکل، خرابی بلبرینگ می‌تواند به صفحه و سایر اجزای مجموعه کلاچ آسیب وارد کند.
۲ ـ خشک شدن اتصالات و کمبود گریس در سیستم کلاچ: بخش‌های مختلف سیستم کلاچ برای حرکت روان نیاز به روانکاری مناسب دارند. در صورتی که محل‌های تماس مانند محور دوشاخه کلاچ یا قسمت‌های متحرک مجموعه خشک شوند، هنگام فشار دادن پدال اصطکاک افزایش پیدا کرده و صدای جیرجیر ایجاد می‌شود. البته باید توجه داشت که استفاده از روغن یا گریس نامناسب می‌تواند باعث جذب گردوغبار و ایجاد مشکلات بیشتر شود. روانکاری سیستم کلاچ باید توسط فرد متخصص و در نقاط مناسب انجام شود.
۳ ـ‌خرابی یا فرسودگی دوشاخه کلاچ: دوشاخه کلاچ قطعه‌ای است که نیروی وارد شده از سمت پدال را به بلبرینگ کلاچ منتقل می‌کند. این قطعه به دلیل تحمل فشار زیاد ممکن است به مرور زمان دچار ساییدگی، ترک یا تغییر شکل شود.
۴ ـ مشکل در سیم کلاچ: در خودروهایی که از سیم کلاچ استفاده می‌کنند، خرابی این قطعه یکی دیگر از دلایل صدای کلاچ است. با گذشت زمان ممکن است سیم کلاچ خشک شود، کش بیاید، در مسیر خود گیر کند یا نیاز به تنظیم داشته باشد. در این شرایط معمولا راننده علاوه بر شنیدن صدا، تغییر در حالت پدال کلاچ را نیز احساس می‌کند.
۵ ـ خرابی دیسک و صفحه کلاچ: بسیاری از رانندگان تصور می‌کنند هر صدایی که از کلاچ شنیده می‌شود مربوط به دیسک و صفحه کلاچ است، اما این موضوع همیشه درست نیست. فرسودگی دیسک و صفحه معمولا با نشانه‌هایی مانند: لغزش کلاچ، بوی سوختگی، لرزش هنگام حرکت اولیه و بالا رفتن دور موتور بدون افزایش سرعت شناخته می‌شود. با این حال، اگر فنرهای داخلی صفحه کلاچ آسیب دیده باشند یا مجموعه کلاچ دچار تاب‌دیدگی شود، ممکن است صداهای غیرعادی نیز ایجاد شود.
۶ ـ ایراد در گیربکس دستی: گاهی اوقات صدایی که هنگام گرفتن کلاچ شنیده می‌شود، از خود سیستم کلاچ نیست و به گیربکس دستی مربوط می‌شود.
برای مثال خرابی بلبرینگ شفت ورودی گیربکس یا وجود مشکل در قطعات داخلی جعبه دنده می‌تواند باعث ایجاد صداهایی شود که با گرفتن کلاچ تغییر می‌کنند. به همین دلیل تشخیص دقیق منشأ صدا اهمیت زیادی دارد و نباید بدون بررسی، فقط دیسک و صفحه را مقصر دانست.

چگونه علت صدای کلاچ را تشخیص دهیم؟
برای تشخیص بهتر، باید به زمان ایجاد صدا توجه کرد. اگر صدا فقط هنگام گرفتن کلاچ ایجاد شود: احتمال خرابی بلبرینگ کلاچ، دوشاخه یا قطعات متحرک بیشتر است.
اگر صدا در حالت رها بودن کلاچ شنیده شود و با گرفتن پدال قطع شود: ممکن است مشکل از بلبرینگ شفت ورودی یا اجزای داخلی گیربکس باشد. اگر صدا همراه با لرزش باشد: احتمال خرابی دیسک و صفحه یا فلایویل افزایش پیدا می‌کند.
ادامه رانندگی با کلاچ معیوب می‌تواند باعث آسیب بیشتر به مجموعه کلاچ، فلایویل و حتی گیربکس شود و هزینه تعمیرات را افزایش دهد.

سوالات متداول درباره صدای کلاچ
 چرا وقتی کلاچ می‌گیرم صدای قیژ قیژ می‌آید؟
معمولا این صدا به دلیل خشک شدن قطعات متحرک، کمبود گریس یا خرابی بلبرینگ کلاچ ایجاد می‌شود.
 آیا صدای کلاچ نشانه تمام شدن دیسک و صفحه است؟
خیر. تمام شدن دیسک و صفحه بیشتر با لغزش، لرزش و بوی سوختگی مشخص می‌شود و هر صدایی به معنی پایان عمر آن نیست.
 چرا صدای کلاچ با گرفتن پدال قطع می‌شود؟
در برخی موارد قطع شدن صدا هنگام گرفتن کلاچ می‌تواند به مشکلات مربوط به گیربکس یا بلبرینگ شفت ورودی مرتبط باشد.
 آیا می‌توان با کلاچ صدادار رانندگی کرد؟
اگر صدا خفیف باشد ممکن است مدتی قابل استفاده باشد، اما در صورت افزایش صدا یا همراه شدن آن با لرزش و سختی تعویض دنده، بهتر است خودرو بررسی شود. تشخیص زودهنگام علت صدای کلاچ باعث می‌شود از خرابی‌های جدی‌تر جلوگیری شود و هزینه تعمیرات کاهش پیدا کند.