آگاه: انسجام اجتماعی در اندیشه راهبردی رهبری شهید و رهبر انقلاب، نباید تنها به مثابه یک توصیه اخلاقی برای همزیستی مسالمتآمیز میان آحاد جامعه تلقی شود. این مفهوم، در حقیقت صورتبندی دقیق یک ضرورت امنیتی و یک راهبرد تدافعی برای حفظ موجودیت یک ملت در برابر هجمههای پیچیده است. وقتی از انسجام سخن به میان میآید، در واقع از حریم امن ملی سخن میگوییم؛ حریمی که اگر شکسته شود، نه تنها نظم داخلی؛ بلکه کیان سیاسی و هویت تاریخی کشور در معرض تهدید قرار میگیرد. این موضوع، به ویژه در شرایط کنونی که میدان جنگ، از مرزهای جغرافیایی به سپهر روایتها و اذهان عمومی منتقل شده، اهمیتی دوچندان مییابد.
در تحلیل پیوند میان انسجام و امنیت، باید به یک سازوکار روان شناختی و اجتماعی بنیادین توجه کرد که در کلام رهبری شهید به خوبی تبیین شده است. ایشان در بیانات خود به صراحت میفرمایند: «اگر ملتی از داشتههای خود غافل شود، تواناییهای خود را نبیند، پیشرفتهای خود را باور نکند، تحقیر خواهد شد؛ وقتی تحقیر شد، خود را حقیر دید، آماده تسلیم در مقابل دشمن خواهد شد.» (۱۳/۱۰/۱۴۰۴) این گزاره، یک نقشه راه برای فهم چرایی فروپاشی درونی جوامع است. در این فرآیند، نقطه آغاز آسیب، نه حمله نظامی دشمن؛ بلکه غفلت از داشتهها و نشناختن تواناییهای خودی است. وقتی یک جامعه به جای تمرکز بر نقاط قوت و دستاوردهای واقعی، درگیر دوگانهسازیهای موهوم و نزاعهای بیپایان داخلی میشود، گویی آینهای که هویت جمعی خود را در آن میبیند، دچار ترکخوردگی شده است. در چنین آینهای، تصویر ملت از خودش، تصویری شکست خورده، ناتوان و محتاج است.
این تحقیر خودخواسته یا خودکمبینی ناشی از عدم انسجام، خطرناکترین مرحله در فرآیند استحاله ملی است. دشمن، برای تحقق اهداف خود، دقیقا بر همین نقطه تمرکز میکند. رسانههای بیگانه و اتاقهای فکر وابسته به جریان سلطه، تمام تلاش خود را به کار میگیرند تا با ضریب دادن به اختلافات، بزرگنمایی ضعفها و کتمان دستاوردها، حس ناتوانی را به جامعه تزریق کنند. زمانی که جامعهای نتواند به روایتهای قدرت و قوت خود دست یابد، خود به خود در برابر روایتهای القایی دشمن بیدفاع میشود. غفلت از پیشرفتها، زمینه را برای شکل گیری نوعی یأس عمومی فراهم میکند؛ یأسی که وقتی بر فضای جامعه سایه افکند، هرگونه کنشگری مثبت را عقیم میگذارد و در نهایت، به جای آنکه جامعه به سمت حل مسائل حرکت کند، درگیر فرسایش درونی میشود.
پیامد نهایی این فرآیند، همان چیزی است که رهبری شهید به آن اشاره کردهاند: «آمادگی برای تسلیم». تسلیم، همیشه با جنگ و اشغال نظامی آغاز نمیشود؛ بلکه تسلیم در مرحلهای پیشتر، یعنی در اراده و تصمیم یک ملت رخ میدهد. وقتی ملتی به دلیل نبود انسجام داخلی، تواناییهای خود را باور ندارد، در هنگام مواجهه با فشارهای خارجی، به جای مقاومت و تدبیر، دچار تزلزل در اراده میشود. این همان لحظه خطرناکی است که دشمن در انتظار آن است. در این حالت، تسلیم نه یک انتخاب ناگهانی؛ بلکه نتیجه قهری وضعیتی است که در آن، انسجام اجتماعی به عنوان پشتوانه اصلی قدرت، از دست رفته است. جامعهای که متحد نیست، صدایی واحد ندارد و ملتی که صدایی واحد ندارد، توان شنیدن فریاد اقتدار خویش را نیز ندارد؛ در نتیجه، در برابر هر اراده خارجی، خود را کوچک و شکست خورده میبیند.
برای مقابله با این روند مخرب، روایتگری قدرت، یک وظیفه عمومی است. پرهیز از دامن زدن به اختلافات و کنار گذاشتن رفتارهایی که بنیان وحدت ملی را نشانه میگیرد، تنها یک کنش سیاسی نیست؛ بلکه صیانت از حریم امن خانه مشترک همه ایرانیان کشوردوست است. در این میان، مسئولان، نخبگان و کنشگران رسانهای، وظیفهای سنگین بر دوش دارند. آنان باید با تکیه بر واقعیتهای میدانی و پیشرفتهای ملموس، تصویر یک ملت مقتدر، بالنده و امیدوار را ترسیم کنند. چرا که انسجام اجتماعی، بستر اصلی ظهور و بروز قدرت ملی است. اگر انسجام باشد، توانمندیها به اشتراک گذاشته میشود، نوآوریها شکوفا میشود و دشمن در محاسبات خود برای ضربه زدن به کشور، با دیواری مستحکم از اتحاد روبهرو میشود.
بنابراین، باید گفت که انسجام اجتماعی، ابزاری حیاتی در میدانهای نبرد ترکیبی است. هر اقدامی که به این وحدت لطمه بزند، در واقع هموار کردن مسیر برای تحقق خواستههای دشمن است. تحلیل این پیوند منطقی میان غفلت از قدرت خودی و آمادگی برای تسلیم، نشان میدهد که چرا رهبر انقلاب با چنین قاطعیت و صراحتی، هرگونه آسیب به انسجام را ممنوع اعلام میکنند. حفظ این انسجام، تنها راه فرار از دام تحقیر و تضمین کننده عزت، پیشرفت و تداوم راه انقلاب در مسیر فتح قلههاست. ملتی که خود را باور داشته باشد، نیازی به تکیه بر بیگانگان ندارد و راه تسلیم را برای همیشه روی دشمنان خود میبندد. این همان معنای واقعی حریم امن ملی است که با انسجام، ساخته و با ایمان، محافظت میشود.
۱۲ شهریور ۱۴۰۵ - ۱۵:۰۴
کد مطلب: ۲۵٬۰۳۸
نظر شما