آگاه: در یک سو، در شرق آسیا و در سی‌ویکمین جشنواره بین‌المللی فیلم بوسان، فیلمسازی تراز اول ایستاده که نامش با اعتبار و آبروی سینمای ایران گره خورده و تریبون افتخار خود را به پناهگاهی برای دفاع از مظلومیت بچه‌های میناب و شرافت مردمش تبدیل می‌کند و در سوی دیگر، در اروپا و در حاشیه جشنواره فیلم ونیز، تصویری از تکرار گلایه‌های کلیشه‌ای رقم می‌خورد که بار دیگر تفاوت عمیق میان تعهد اصیل ملی و هیاهوهای زودگذر جشنواره‌ای را عیان می‌کند.
بوسان به احترام نام ایران و کودکان میناب ایستاد
رویداد سینمایی بوسان در کره جنوبی که به تازگی به پایان رسید، تنها صحنه یک موفقیت حرفهای و رقابتی برای سینمای ایران نبود، بلکه به آوردگاهی ماندگار برای نمایش شکوه، ایستادگی و عزت ملی تبدیل شد.
مجید مجیدی، کارگردان نام‌آشنا و برجسته ایرانی، با تازه‌ترین اثر سینمایی خود با عنوان «غذای نیمروز» که با حمایت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در مناطق کم‌برخوردار جنوب شرقی کشور ساخته شد، توانست جایزه بزرگ بهترین فیلم این جشنواره معتبر آسیایی را به همراه جایزه نقدی آن به دست آورد. برای درک عمیق اهمیت رفتار و منش مجیدی بر روی سن اختتامیه بوسان، ابتدا باید جایگاه رفیع جهانی این فیلمساز را به یاد آورد.
سخن از کارگردانی است که دهه‌ها پیش با «بچه‌های آسمان» سینمای نجیب ایران را به فهرست نهایی اسکار رساند، با شاهکارهایی چون «رنگ خدا» و «باران» جوایز اصلی جشنواره جهانی مونترال را درو کرد، با پروژه عظیم و فاخر «محمد رسول‌الله (ص)» افق تازه‌ای در سینمای جهان اسلام گشود و با فیلم «خورشید» در جشنواره ونیز، استعدادی بومی و نوجوان را به دریافت جایزه معتبر مارچلو ماسترویانی رساند.
چنین چهره‌ای که در سینمای آسیا و جهان از جایگاه یک استاد صاحب سبک برخوردار است، هیچ نیازی به دیده شدن، جلب ترحم یا کسب مشروعیت از سوی رسانه‌های بیگانه ندارد، زیرا اعتبار او محصول دهه‌ها خلق آثار ماندگار در چارچوب سینمای انسانی و فطری است.
با این حال، در لحظه‌ای که مجیدی برای دریافت جایزه بهترین فیلم بوسان در برابر دوربین‌های بین‌المللی قرار گرفت، به جای سخن گفتن از دستاوردهای فنی و هنری خود یا مسحور تشویق‌ها شدن، تریبون را با صلابت و اندوه به سرنوشت مردم وطن و به‌ویژه بچه‌های میناب پیوند زد. او در حالی که فیلمش روایتگر رنج‌ها، ظرفیت‌های پنهان و امیدهای دانش‌آموزان و معلمی فداکار در مناطق کمتربرخوردار جنوب ایران بود، جایزه و نمایش اثر خود را به مردم شجاع ایران و شهدای مظلوم مدرسه «شجره طیبه» میناب تقدیم کرد.
مجیدی با صدایی که هم غم پدرانه و هم غرور ملی در آن موج می‌زد، در برابر سینماگران جهان افشا کرد که چگونه در نخستین روز حملات نظامی دشمنان علیه ایران، ۱۵۶ کودک دانش‌آموز بی‌گناه، کادر آموزشی و افراد حاضر در مدرسه شجره طیبه میناب و محیط اطراف بمباران شدند و به شکلی جانکاه به شهادت رسیدند و بیش از ۱۵۰هزار واحد مسکونی، دانشگاه، مدرسه و بیمارستان در جریان این تجاوزها هدف قرار گرفتند.
او با یادآوری اینکه مردم ایران ۴۸سال فشار و تحریم را برای حفظ استقلال و نپذیرفتن ظلم تحمل کرده‌اند اما هرگز تسلیم نشده‌اند، در اوج تشویق‌های بین‌المللی، یاد کودکان و نوجوانان جنوب وطن را در حافظه تاریخ ثبت کرد؛ اقدامی که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های مطرح جهانی همچون ورایتی و هالیوود ریپورتر یافت و تقدیر و تحسین گسترده مردمی را به همراه داشت.
دوربین مجیدی هیچ‌وقت مردمش را فراموش نکرد
واکنش گرم، پرشور و همدلانه جامعه ایران به سخنان مجید مجیدی در جشنواره بوسان، ریشه در یک حقیقت انکارناپذیر تاریخی دارد؛ دغدغه‌مندی او برای کودکان جنوب کشور و بچه‌های میناب، امری تصنعی، مقطعی یا نمایشی نیست. مروری بر کارنامه پربار این فیلمساز نشان می‌دهد که حمایت امروز او از کودکان مظلوم میناب، ادامه طبیعی و منطقی همان نگاه مهربان و مسئولی است که سال‌ها در قاب دوربینش جاری بوده است. از روزگاری که او در کوچه پس‌کوچه‌های جنوب شهر به دنبال کفش‌های گمشده «بچه‌های آسمان» می‌گشت، تا زمانی که در «خورشید» رنج و استعداد درخشان کودکان کار و حاشیه‌نشین را به تصویر کشید و تا امروز که در «غذای نیمروز» با همکاری هومن بهمنش، دوربین خود را به دل کوه‌های مریخی چابهار و روستای محروم و دورافتاده «گوران‌کش» برده است، همواره انسان، کرامت خانواده، کشف استعدادهای بومی و امید به آینده در کانون سینمای او قرار داشته‌اند.
در فیلم «غذای نیمروز»، داستان معلمی قراردادی به نام داوود سولان با بازی محمد رحیمی روایت می‌شود که پس از قطع کمک‌های یک نیکوکار، با تمام وجود و حتی با صرف اندک پس‌انداز زندگی خود و مادر سالخورده‌اش، برای باز نگه داشتن مدرسه روستا و پختن غذای گرم برای دانش‌آموزان گرسنه می‌جنگد؛ زیرا مدرسه در نگاه مجیدی تنها یک بستر آموزشی نیست، بلکه نماد روشنایی، امید و فردای ایران است. پیوند میان مضمون این فیلم در ستایش استمرار آموزش در مناطق محروم با فریاد تظلم‌خواهی برای دانش‌آموزان شهید مدرسه میناب، پیوندی اصیل و برخاسته از فطرت پاک هنر است. نگاه مجیدی به مسائل و کمبودهای داخل کشور، نگاهی دلسوزانه و همراه با حفظ کرامت ایران است؛ او درد، فقر یا استعداد دیده نشده را روایت می‌کند تا گره‌ای از زندگی مردم باز شود و امیدی تازه شکل بگیرد، نه اینکه چهره وطن را در چشم بیگانگان مخدوش سازد.
حرفهای تکراری در ونیز، راه به جایی نبرد
در نقطه مقابل این منش ملی و انسانی، واکاوی حاشیه‌ای که چندی پیش توسط یکی از بازیگران زن ایرانی در جشنواره فیلم ونیز ایتالیا رقم خورد، گویای واقعیتی تلخ درباره انحراف در کارکرد تریبون‌های بین‌المللی است. این بازیگر که برای ایفای نقش در فیلمی در بخش فرعی «افق‌ها» در جشنواره ونیز حضور یافته بود، پس از دریافت جایزه، پشت میکروفون قرار گرفت و با لحنی بغض‌آلود به تکرار گزاره‌هایی کلیشه‌ای درباره وضعیت زنان در ایران و ابراز تردیدهای نمایشی درباره بازگشت به کشور پرداخت. این اظهارات نه تنها برای مخاطب ایرانی جذاب و مثبت نبود، بلکه با موجی از نقد و واکنش‌های تند چهره‌های رسانه‌ای و فرهنگی در داخل کشور روبه‌رو شد، چرا که هیچ حرف تازه یا دلسوزانه‌ای در بطن خود نداشت.
چنانکه منتقدان فرهنگی به درستی اشاره کرده‌اند، چگونه می‌توان در یک تریبون اروپایی از رنج زنان ایران دم زد اما در برابر جنایت جنگی دشمنان و شهادت زنان و دختران دانش‌آموز بی‌گناه در حملات نظامی علیه وطن، سکوت مطلق اختیار کرد؟ تکرار گزاره‌های منفی و کلیشه‌های تاریخ مصرف گذشته درباره ایران در جشنواره‌های غربی، بیشتر شبیه تلاشی برای گرفتن تایید و تشویق از محافل سیاسی بیگانه است؛ رویکردی که مرز میان نگاه دلسوزانه در برابر سیاه‌نمایی را آشکار می‌سازد و نه دردی از مردم دوا می‌کند و نه اعتبار هنری پایداری برای صاحبش می‌آورد. نگاهی کوتاه بر این دو رویکرد خود گویاست؛ در یک سو فیلمساز بزرگی ایستاده که اعتبار جهانی‌اش را صرف دیده شدن بچه‌های میناب و تولد امید می‌کند و در سوی دیگر بازیگر حاضر در ونیز که برای دیده شدن، به سراغ تصویرسازی منفی و تکراری از کشورش می‌رود.
تاریخ سینما نام عاشقان وطن را به خاطر می‌سپارد
در نهایت، تریبون‌های جهانی همچون محکی دقیق و آینه‌ای تمام‌نما هستند که عیار واقعی هنرمند و میزان پایبندی او به ریشه‌های هویتی و ملی‌اش را روشن می‌کنند. مردم نجیب، صبور و آگاه ایران که خود در خط مقدم ایستادگی برای حفظ استقلال و سربلندی کشور قرار دارند، امروز به خوبی تفاوت میان دغدغه‌مندی اصیل و میهن‌دوستانه و ژست‌های پرمدعای جشنواره‌ای را تشخیص می‌دهند. تجربه نشان داده است که سرمایه اجتماعی هر هنرمند، نه در گرو دست زدن‌های مصلحتی و گذرای محافل غربی، بلکه در گرو پیوند صادقانه او با غم‌ها، امیدها و آرمان‌های مردم سرزمینش است. تصویر باوقار مجیدی در جشنواره بوسان و نام «بچه‌های میناب» در سخنان او، الگوی واقعی یک سفیر فرهنگی ایرانی در جهان را پیش چشم همگان ترسیم کرد. هیاهوها و سیاه‌نمایی‌ها خیلی زود در غبار فراموشی گم می‌شوند اما تاریخ فرهنگ و سینمای ایران فقط نام عاشقان وطن را به نیکی و افتخار به خاطر می‌سپارد.
پیام‌های تبریک چهره‌ها به مجید مجیدی
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، رئیس سازمان سینمایی و مدیرعامل بنیاد فارابی در پیام‌های جداگانه‌ای، موفقیت مجید مجیدی در جشنواره فیلم بوسان را تبریک گفته و از فریاد تظلم‌خواهی کودکان میناب و مردم ایران در این رویداد بین‌المللی تشکر کردند.
حق فراموش نشدن کودکان میناب بر وجدان بشری است
سیدعباس صالحی در پیامی موفقیت مجید مجیدی در جشنواره فیلم بوسان، را تبریک گفت و نوشت: دریافت جایزه بهترین فیلم جشنواره بین‌المللی بوسان برای «غذای نیمروز»، خبری م
سرت‌بخش برای دوستداران فرهنگ و هنر ایران است. این موفقیت را به جنابعالی و همکارانتان تبریک می‌گویم و خرسندم که کوشش هنری شما بار دیگر در یکی از معتبرترین محافل سینمایی قدر دیده است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: یادکرد جنابعالی از کودکان میناب و تظلم‌خواهی برای آنان و هموطنان نجیب‌مان در جمع سینماگران جهان، اقدامی شایسته سپاس و تقدیر است. کودکان شهید میناب، لامرد، تبریز، تهران و...، افزون بر اندوه جانکاهی که از فقدانشان بر دل ملت ایران نشسته، حقی بر وجدان بشری دارند و آن، حق فراموش نشدن است. سخن گفتن از مظلومیت آنان در چنین آوردگاهی، ادای احترام به این حق و یادآور مسئولیتی است که اهل فرهنگ و هنر در برابر رنج انسان و حقیقت روزگار خویش بر عهده دارند.
صالحی ابراز امیدواری کرد این توفیق، سرآغاز فصلی دیگر از آفرینش‌های ارزشمند مجید مجیدی باشد.
هنرمند ایرانی آینه‌دار حقیقت است
رئیس مجلس نیز در پیامی به مجید مجیدی نوشت: فراتر از افتخارآفرینی هنری، موضع‌گیری شجاعانه، هوشمندانه و برخاسته از تعهد ملی جنابعالی بر روی صحنه جهانی نشان داد هنرمند اصیل ایرانی، آینه‌دار حقیقت و زبان گویای آرمان‌های ملت خویش است.
در پیام محمد باقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی به مجید مجیدی هنرمند فیلمساز کشورمان به مناسبت دریافت جایزه جشنواره بین‌المللی فیلم بوسان آمده است: «خبر درخشش اثر تازه شما، «غذای نیمروز» و کسب جایزه بزرگ بهترین فیلم از جشنواره بین‌المللی فیلم بوسان، موجب مسرت و مباهات جامعه هنری و عموم مردم شریف ایران اسلامی گردید.
اما فراتر از افتخارآفرینی هنری، آنچه بیش از پیش ارزش این رویداد را دوچندان کرد، موضع‌گیری شجاعانه، هوشمندانه و برخاسته از تعهد ملی جنابعالی بر روی صحنه جهانی بود. یادآوری مقاومت ستودنی و ایستادگی تاریخی ملت بزرگ ایران در برابر فشارهای ظالمانه و بازتاب مظلومیت و در عین حال صلابت این سرزمین، بار دیگر نشان داد که هنرمند اصیل ایرانی، آینه‌دار حقیقت و زبان گویای آرمان‌های ملت خویش است.
تقدیم این جایزه ارزشمند به مردم سرافراز و مقاوم ایران و ادای احترام به مقام والای مادر و یاد شهدای مظلوم، نمادی از پیوند ناگسستنی هنر متعالی با دغدغه‌های اصیل انسانی و میهن‌دوستانه است. اینجانب ضمن تبریک این موفقیت بزرگ به جنابعالی، جامعه سینمایی کشور و مردم عزیز ایران، توفیق روزافزون شما را در مسیر اعتلا، عزت و به تصویر کشیدن ارزش‌های انسانی و اسلامی در عرصه‌های بین‌المللی از درگاه خداوند متعال مسالت دارم.»
سینمای مجیدی سینمای انسان دردمند اما امیدوار است
رائد فریدزاده، رئیس سازمان سینمایی هم در پیامی انتخاب آخرین اثر مجید مجیدی به عنوان بهترین فیلم جشنواره بوسان را تبریک گفت و اظهار کرد: درخشش نام ایران در رویدادهای معتبر جهانی، همواره برای این آب و خاک، غرورآفرین و امیدبخش بوده است. خبر دریافت جایزه «بهترین فیلم» جشنواره بوسان برای فیلم سینمایی «غذای نیمروز»، کام خانواده بزرگ سینمای ایران را شیرین کرد.
رئیس سازمان سینمایی اظهار کرد: مجید مجیدی، نامی است که با اصالت، نجابت و شاعرانگی در سینمای جهان پیوند خورده است. سینمای او، سینمای انسان دردمند اما امیدوار است؛ سینمایی که برای فتح قلب‌های مخاطبان در فراسوی مرزها، نیازی به هیاهو یا وام گرفتن از الگوهای بیگانه و تکراری ندارد. صدای او صدای سرفرازی و عزت ملتی است که در برابر ظلم و ستم و تبعیض سرخم نکرده و همواره پاسدار کرامت انسانی بوده است.
فریدزاده افزود: مجیدی همواره با تکیه بر غنای فرهنگی این مرز و بوم، «فطرت پاک انسانی»، «عشق» و «معنویت نهان و نهاده شده در دل روزمرگی» را به زبانی جهان‌شمول ترجمه کرده است. موفقیت «غذای نیمروز»، تداوم همان نگاه نجیب و مولفانه‌ای است که استانداردهای جهانی فرم را به خوبی می‌شناسد، اما ریشه‌هایش عمیقاً در خاک فرهنگ ایرانی و اسلامی ما استوار است.
این جایزه ارزشمند در مقطع کنونی یادآوری حقیقت روشن است که سینمای اصیل ایران، همچنان پرقدرت‌ترین و صادق‌ترین سفیر این سرزمین برای عبور از مرزها، خنثی‌سازی تصویرسازی‌های مخدوش و گفت‌وگو با جهان است.
رئیس سازمان سینمایی گفت: اینجانب، به جناب آقای مجید مجیدی، کارگردان خلاق و مؤلف کشورمان، عوامل هنرمند و پرتلاش فیلم «غذای نیمروز» و تمامی اهالی شریف سینمای ایران تبریک و شادباش می‌گویم. امید که چراغ سینمای ملی ایران در عرصه‌های جهانی، همواره پرنور و پر فروغ و مانا بماند.
سینمای شما با مخاطبانی از فرهنگ‌ها و سرزمین‌های گوناگون ارتباط برقرار کرده است
حامد جعفری، مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی نیز به مجید مجیدی برای کسب جایزه بهترین فیلم جشنواره بوسان تبریک گفت و از فریاد تظلم‌خواهی کودکان میناب و مردم ایران در این رویداد بین‌المللی تشکر کرد.
جعفری در این پیام اظهار کرد: استاد ارجمند، جناب آقای مجید مجیدی؛ خبر موفقیت فیلم «غذای نیمروز» و دریافت جایزه بهترین فیلم از جشنواره بین‌المللی فیلم بوسان، بار دیگر نام شما و سینمای ایران را با افتخاری ارزشمند همراه ساخت.
مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی افزود: کسب این جایزه زمانی ارزشمندتر می‌شود که با یاد کودکان شهید میناب توسط جنابعالی و فریاد تظلم‌خواهی دردانه‌های ملت و سخن گفتن از ظلم‌ستیزی و مقاومت مردم ایران در این آوردگاه بین‌المللی و در میان سینماگران برجسته جهان همراه شده است. وی ادامه داد: سینمای شما در همه این سال‌ها، با روایت قصه‌هایی برخاسته از زندگی مردم و پرداختن به دغدغه‌های عمیق انسانی با مخاطبانی از فرهنگ‌ها و سرزمین‌های گوناگون ارتباط برقرار کرده است. آثاری که بی‌آنکه از ریشه‌های ایرانی خود فاصله بگیرند، از مرزهای جغرافیا گذشته‌اند و در شمار آثار ماندگار سینمای جهان جای گرفته‌اند.
جعفری گفت: این موفقیت ارزشمند را به جنابعالی و تمامی همکارانتان در فیلم «غذای نیمروز» صمیمانه تبریک می‌گویم و امیدوارم که دعای دردانه‌های شهید میناب بدرقه راه‌تان در اعتلای نام ایران عزیز در عرصه‌های جهانی باشد.
فیلم غذای نیمروز تازه‌ترین ساخته مجید مجیدی است که در کره جنوبی برای نخستین بار در سطح جهانی به نمایش درآمد و در کنار آثار منتخب فیلم‌سازان کشورهای مختلف آسیایی قرار گرفت. غذای نیمروز جایزه بهترین فیلم جشنواره را به همراه ۳۷ هزار دلار جایزه نقدی دریافت داشت. این فیلم بنا به قوانین جدید آکادمی، وارد کارزار جایزه اسکار فیلم بین‌المللی شد.
نظر شما