-
از خیمههای کربلا تا میدانهای جنگ امروز، بانوانی بودهاند که تاریخ را نوشتهاند
زن و تداوم حماسه در گذر زمان
صبح هنوز کامل بالا نیامده بود. صدای انفجار از دور میآمد، اما زن در خانه نشسته بود. کودکان با اضطراب دورش جمع شده بودند. یکی پرسید: «مامان نمیترسی؟» لبخند زد. نه لبخندی از بیخیالی، بلکه لبخندی که میخواست جهان را در همان لحظه نگه دارد. گفت: «بنشینید، چیزی نیست... میگذرد.» در همان چند دقیقه، چیزی فراتر از یک صحنه ساده در حال وقوع بود. ترس در حال تبدیل شدن به آرامش بود. بحران، در حال تبدیل شدن به زندگی قابل ادامه دادن و این، دقیقا همان نقطهای است که در تاریخ بارها تکرار شده است؛ لحظهای که زن، به جای فروپاشیدن، ساختن را آغاز میکند.
-
پنلهای خورشیدی مهمان کمتعداد پشتبام خانههای ایرانی هستند
چشمپوشی از آفتابی که برق دارد
فاطیما کریمی - خبرنگار گروه جامعه: تابستان امروز از راه رسید. خورشید از نخستین ساعات صبح با قدرت بیشتری میتابد و تا غروب، پشتبام خانهها، حیاطها و خیابانها زیر نور تند و گرمای سوزان آن داغ میشوند. گرمایی که برای بسیاری از مردم تنها یادآور قبضهای سنگین برق، روشن ماندن مداوم کولرها و نگرانی از خاموشیهای احتمالی است. هر سال با بالا رفتن دمای هوا، مصرف برق نیز رکوردهای تازهای ثبت میکند و شبکه برق کشور زیر فشار بیشتری قرار میگیرد. در چنین روزهایی، بسیاری از شهروندان هنگام نگاه کردن به آفتابی که بیوقفه بر سقف خانهشان میتابد، این پرسش را مطرح میکنند که آیا نمیتوان از این انرژی عظیم برای تامین برق خانه و رهایی از نگرانی قطعی برق استفاده کرد؟
-
آیین محرم را با ظروف پلاستیکی کمتر برگزار کنیم
نذر محیط زیستی و سبز
غذای نذری را که در مسجد و هیاتها پخش میکردند، داخل سینیهای بزرگ میریختند با چند قاشق استیل داخلش و نان زیر برنج. هر سینی غذا برای چهار نفر کافی بود. آب خنک را در پارچهای قرمز پلاستیکی یا استیل میریختند. بین آن همه جمعیت ۱۰ تا لیوان دست به دست میشد! آنها که دوست نداشتند از لیوان دیگری استفاده کنند، از خانه قاشق و ظرف و لیوان میآوردند. چند سالی است که همه این ظروف چند بار مصرف جمع شده و حالا ظروف یک بار مصرف پلاستیکی به معضلی برای شهر و شهرداری و محیط زیست و انسانها تبدیل شدهاند.
-
معیشت، مسکن و امنیت شغلی؛ سه مطالبه اصلی مردم برای فرزندآوری است
حساب و کتاب برای فرزندآوری
سالهاست که آمارهای جمعیتی زنگ هشدار را برای ایران به صدا درآوردهاند. کاهش نرخ باروری، افزایش سن ازدواج، رشد تعداد خانوارهای تکفرزند و حرکت تدریجی کشور به سمت سالمندی، باعث شده موضوع جمعیت به یکی از دغدغههای اصلی سیاستگذاران تبدیل شود. در پاسخ به این نگرانیها، طی سالهای اخیر مجموعهای از قوانین، مشوقها و برنامههای حمایتی برای تشویق خانوادهها به فرزندآوری طراحی و اجرا شده است. اما پرسش اساسی همچنان پابرجاست؛ چرا باوجود این همه سیاست و حمایت، تمایل به فرزندآوری آنگونه که انتظار میرفت افزایش نیافته است؟
-
-
از روستاسازی تا سنگرسازی
میراث فراموش شده جهاد سازندگی
«جهاد سازندگی از زیباترین مولودهای انقلاب اسلامی است.» این تعبیر سیدمرتضی آوینی از نهادی بود که در نخستین سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی متولد شد؛ نهادی که قرار بود فاصله میان شهر و روستا را از میان بردارد، محرومیت را به عقب براند و مردم را به صحنه سازندگی کشور بیاورد. جهاد سازندگی برای نسل انقلاب تنها یک سازمان دولتی نبود؛ نماد روحیهای بود که میخواست ایران را از نو بسازد.
-
وقتی شهر، کار و بازنشستگی باید از نو تعریف شوند
جامعه سالمند در راه است
مینا یاری- خبرنگار گروه جامعه: احمد آقا صبح زود، قبل از اینکه مغازههای اطراف کرکرهها را بالا بکشند، در کارگاه کوچک خانگیاش مشغول مرتب کردن سفارشهاست. ۷۲ سال دارد، اما خودش را بازنشسته نمیداند. میگوید بعد از بازنشستگی از اداره، چند ماهی فقط در خانه مانده و بهتدریج احساس کرده از زندگی روزمره حذف شده است. همان زمان تصمیم گرفته با کمک نوهاش یک کسبوکار کوچک آنلاین راه بیندازد؛ تولید و فروش صنایع دستی چوبی. حالا سفارشهایی از شهرهای مختلف میگیرد. میگوید درآمد مهم است، اما مهمتر از آن این است که هر روز دلیلی برای بیدار شدن دارد. در خانهای که روزی ساکت بود، حالا دوباره گفتوگو جریان دارد و او خودش را «تمام نشدنی» میداند.
-
ظرفیتهای یک نهاد قدیمی
هیات؛ از عزاداری تا مهندسی اجتماعی
مینا یاری-خبرنگار گروه جامعه: در روزگاری که شبکههای اجتماعی هر روز مخاطبان را میان هزاران پیام پراکنده سرگردان میکنند، هنوز در گوشه و کنار شهرها نهادی وجود دارد که میتواند پیر و جوان، زن و مرد، بازاری و دانشجو را دور یک روایت مشترک جمع کند و نامش هیات است؛ نهادی که در طول تاریخ تنها محل عزاداری نبوده، بلکه رسانه، مدرسه، پناهگاه اجتماعی و گاه حتی اتاق فرمان تحولات سیاسی و اجتماعی ایران بوده است.
-
دندانپزشکی چقدر از درآمد خانوار را میبلعد؟
تحمل درد، راحتتر از پرداخت هزینه
مینا یاری-خبرنگار گروه جامعه: ساعت از دو بامداد گذشته بود که درد امانش را برید. چند هفتهای میشد که با مسکن و قرصهای ضدالتهاب، درد دندان را تحمل میکرد اما آن شب دیگر تحملش ممکن نبود. صبح روز بعد وقتی روی صندلی دندانپزشکی نشست، پزشک پس از معاینه گفت: «اگر زودتر مراجعه میکردی با یک ترمیم ساده مشکل حل میشد اما حالا باید عصبکشی، روکش و چند درمان دیگر انجام دهی.» برآورد هزینهها که روی کاغذ نوشته شد، او چند دقیقه فقط به اعداد خیره ماند؛ رقمی معادل بخش قابل توجهی از درآمد یک ماه خانواده.
-
سومین آیین «امین ایران؛ روایت مهر»
الگوی سوم زن؛ روایتی از یک میراث ماندگار
مینا یاری-خبرنگار گروه جامعه؛ در روز مباهله و روز ملی خانواده، سومین همایش ملی «امین ایران» با عنوان «روایت مهر» در روز چهارشنبه هفته گذشته برگزار شد. در این آیین ملی که به همت معاونت زنان و خانواده رئیسجمهور و با هدف بازخوانی اندیشهها، دیدگاهها و سیره عملی رهبر شهید انقلاب حضرت آیتالله خامنهای در حوزه زنان و خانواده و نیز گرامیداشت یاد و خاطره خانواده شهید ایشان برپا شده بود، جمعی از فعالان حوزه زنان و خانواده نمایندگان مجلس و بانوان مدیر در سالهای پیشین به ایراد سخنرانی و بیان تجربیات خود پرداختند. این جلسه با سخنرانی رئیسجمهور به پایان رسید.
-
نگاهی به ماجرای آموزش مجازی در سالهای اخیر
حاضر غایب در قرن ۲۱
سعدی علیهالرحمه- این زبان حال ایرانیان- گفته بود: «هرگز وجود حاضر غایب شنیدهای؛ من در میان جمع و دلم جای دیگر است»
-
جوانی که از دست رفت، به فکر سالهای پیری باشیم
غافلگیری در دوران سپیدمویی
مینا یاری-خبرنگار گروه جامعه؛ ساعت ۹ صبح است. روی یکی از نیمکتهای پارک، مردی با موهای سفید و کلاه لبهدار نشسته و با چند نفر دیگر درباره قیمت دارو و اجاره خانه حرف میزند. چند ساعت بعد، همان مرد پشت فرمان خودرویی مینشیند که مسافرانش را در خیابانهای تهران جابهجا میکند. او بازنشسته است؛ ۶۳ ساله، با سه دهه سابقه کار. زمانی تصور میکرد بعد از بازنشستگی فرصت بیشتری برای سفر، دیدار دوستان و رسیدگی به سلامتیاش خواهد داشت. اما حالا بخش مهمی از روزش صرف کار میشود تا بتواند از پس هزینههای زندگی بربیاید.
-
ایرانیها نسبت به سالهای گذشته کمتر فرش دستبافت میخرند
فرش؛ خانههای کوچک و جیبهای محتاطتر
بسیاری از ما خاطرات کودکیمان را روی تار و پود فرشهای دستبافت ایرانی جا گذاشتهایم. خانههایی که بوی چای تازهدم و نان گرم میدادند و کف اتاقهایشان با نقشهای شاهعباسی، افشان، ترنج و لچک پوشیده شده بود. فرش فقط یک کفپوش نبود؛ بخشی از هویت خانه ایرانی بود. روی آن بزرگ شدیم، بازی کردیم، درس خواندیم و مهمان پذیرفتیم.
-
کیسههای رایگان از فروشگاهها جمع میشوند
زنبیلهای گمشده و پلاستیکهای ماندگار
هنوز هم بسیاری از ما تصویر زنبیلهای قرمز و آبی قدیمی را به یاد داریم؛ همان زنبیلهایی که گوشه آشپزخانه آویزان بودند و هر بار که قرار بود خریدی انجام شود، همراه مادر یا مادربزرگ از خانه بیرون میآمدند. نانهای داغ را در پارچههای سفید میپیچیدند، شیرینیها در پاکتهای کاغذی قهوهایرنگ جا میگرفتند و کمتر کسی تصور میکرد روزی کیسههای پلاستیکی آنقدر فراگیر شوند که زندگی روزمره بدون آنها دشوار به نظر برسد. اما حالا ورق در حال برگشتن است.
-
ترکمنها به دلیل ارادت ویژهشان به امام هشتم (ع) ماه عسل به مشهد میروند
یک رسم عاشقانه
نعیمه جاویدی: دل که به هم میدهند، پیمان که میبندند، اولین سفر مشترکشان فقط یکجا؛ مشهد مقدس است. خودشان میگویند: «بعضیها باورشان نمیشه که ماه عسل ما حتما باید سفر به بارگاه امام هشتم (ع) شما باشه و بس!»
-
-
۱۰ هزار نفر در طرح ملی سنجش سلامت روان شرکت کردهاند
رصد احوال جامعه بعد از جنگ
جنگها وقتی به پایان میرسند، همیشه همه آثارش را با خود نمیبرند. بخشی از پیامدهای آن در خیابانها و ساختمانها دیده میشود، اما بخش دیگری در ذهن و روان انسانها باقی میماند؛ اضطرابهایی که شبها خواب را از چشم میگیرند، احساس ناامنی که حتی پس از بازگشت آرامش نیز ادامه پیدا میکند و استرسهایی که گاهی ماهها و سالها بعد خود را نشان میدهند.
-
پیشبینی پرداخت ۳۶۰ هزار وام قرضالحسنه به بازنشستگان کشوری
مدیرعامل صندوق بازنشستگی کشوری، با اعلام اینکه در سال گذشته بیش از ۳۲۷ هزار فقره وام ۵۰ و ۶۰ میلیونی قرضالحسنه پرداخت شد، از پیشبینی پرداخت ۳۶۰ هزار فقره وام در سال جاری خبر داد.
-
چگونه روز جهانی کودک را در میناب جشن بگیریم؟
وقتی جهان تنها نظارهگر است
مینا یاری-خبرنگار گروه جامعه: «دخترم در این مدرسه لحظهای از یاد خدا غافل نبود.» مادر شهیده ستایش علیحسنی این جمله را با آرامشی آمیخته به دلتنگی بیان میکند؛ جملهای که شاید بیش از هر آمار و گزارشی بتواند تصویری از مدرسه شجره طیبه میناب ارائه دهد. مدرسهای که برای دهها خانواده، محل آموزش و پرورش فرزندانشان بود و امروز نامش با یاد ۱۶۸ شهید که اکثر آنان دانشآموز بودند، گره خورده است.
-
دود بزرگ شدن
ساعت نزدیک پنج عصر است. چند جوان که تازه دوره نوجوانی را پشت سر گذاشتند، روی نیمکتهای یکی از پارکهای شهر نشستهاند. یکی از آنها سیگاری را از جیبش بیرون میآورد و با مهارتی که برای سنش عجیب به نظر میرسد، آن را روشن میکند. دوستش میگوید: «دیگه مرد شدی!» دیگری میگوید: «مثل فلان بازیگر در فلان سریال کام میگیری» و بقیه میخندند و سیگار دیگری روشن میکنند حالا در حال ارزیابی کردن این هستند که بدانند کدامشان باکلاستر شدهاند و سیگار با چه برندی میکشند. دود سیگار آرامآرام در هوا پخش میشود؛ دودی که شاید از بیرون فقط یک رفتار ساده به نظر برسد، اما پشت آن مجموعهای از احساسات، فشارهای اجتماعی، تصویرسازیهای رسانهای، نیاز به پذیرفته شدن و گاه بحران هویت پنهان شده است.
-
چرا تعادل میان خانه و کار دشوار شده است؟
زنان شاغل و بار سنگین شیفت دوم
مینا یاری – خبرنگار اجتماعی: افزایش حضور زنان در بازار کار، بدون طراحی الگوی روشن حمایتی، حالا به یکی از پیچیدهترین مسائل اجتماعی کشور تبدیل شده است؛ جایی میان فشار اقتصادی، فرسودگی شغلی، دغدغه مادری و قوانینی که هنوز پراکنده و ناکافیاند. دیگر کمتر خانوادهای را میتوان پیدا کرد که مسئله اشتغال زنان، به شکلی مستقیم یا غیرمستقیم، بخشی از زندگی روزمرهاش نشده باشد. افزایش هزینههای زندگی، تغییر سبک زیست شهری، رشد تحصیلات دانشگاهی زنان و تحولات اجتماعی سالهای اخیر، باعث شده حضور زنان در بازار کار به واقعیتی انکارناپذیر تبدیل شود. اما همزمان با افزایش این حضور، پرسش دیگری هم پررنگتر شده؛ آیا ساختار اشتغال در ایران اساسا برای زنان طراحی شده است؟
-
بحرانی خاموش سالهاست که گریبان نظام سلامت ایران را گرفته است
از معضل سرمدرمانی تا نسخههای پُر
وقتی تب و بدندرد به جانش افتاده بود، قبل از آنکه حتی پزشک معاینهاش کند، از پزشک خواست «یک سرم خوب» برایش بنویسد. صحنهای آشنا در بسیاری از درمانگاهها و مراکز درمانی ایران؛ جایی که برای بخش قابل توجهی از بیماران، درمان واقعی هنوز با آمپول، آنتیبیوتیک و سرم معنا میشود. حالا اما آمارهای رسمی نشان میدهد این فرهنگ درمانی، به بحرانی جدی در نظام سلامت کشور تبدیل شده است.
-
آغاز طرح جدید شهرداری تهران برای خرید خانههای ریز
رویای خانهدار شدن یا مهندسی پول در بازار مسکن؟
در شهری که قیمت هر متر آپارتمان برای بسیاری از شهروندان به رویایی دوردست تبدیل شده، شهرداری تهران از مدلی تازه برای ورود مردم به بازار مسکن رونمایی کرده است؛ مدلی که نامش را «خانهریز» گذاشتهاند؛ پروژهای که به مردم وعده میدهد حتی با سرمایههای کوچک نیز میتوانند وارد بازار ملک شوند، در سود ساختوساز شریک شوند و شاید روزی صاحب خانه شوند. اما پشت این وعده جذاب، پرسشهای بزرگی قرار دارد اینکه آیا خانهریز واقعا راهی برای خانهدار شدن است؟ یا شکل تازهای از جذب نقدینگی در بازار بحرانزده مسکن تهران؟
-
دوران بازنشستگی و سالمندی در ایران بررسی و برنامهریزی برای آن تشریح شد
ورود زودهنگام ایران به عصر سالمندی
موهایش کاملاً سفید شده اما هر روز صبح زود از خانه بیرون میزند. میگوید بعد از بازنشستگی، چند ماه اول فکر میکرد دیگر کارش تمام شده و باید فقط در خانه بماند، اما خیلی زود فهمیده که زندگی بعد از بازنشستگی تازه شکل دیگری پیدا میکند؛ شکلی که اگر برایش برنامهای نباشد، میتواند با تنهایی، انزوا و احساس بیفایده بودن همراه شود. حالا هفتهای چند روز به یک مرکز فرهنگی میرود، کتاب میخواند و به چند دانشجو مشاوره میدهد.
-
بررسی پیامدهای آموزش غیرحضوری در شرایط جنگ تحمیلی سوم
مدرسه بدون کلاس و آینده پشت جنگ
همزمان با تداوم شرایط ناشی از جنگ تحمیلی سوم و گسترش آموزشهای غیرحضوری در مدارس، نگرانیها درباره کیفیت آموزش، عدالت آموزشی و وضعیت یادگیری دانشآموزان افزایش یافته است. کاهش ساعات تدریس، ضعف زیرساختهای آموزش مجازی و محروم ماندن بخشی از دانشآموزان از کلاسهای برخط، اکنون به یکی از مهمترین چالشهای نظام آموزشی کشور تبدیل شده است.
-
بعثت هنرمندان؛ چرا و چگونه باید رخ دهد؟
ماندگار در حافظه ملتها
محسن محمدی - آگاه مسائل سیاسی: اگر یک ملت در لحظههای سرنوشتساز خود مقاومت کند اما آن مقاومت به روایت تبدیل نشود، تاریخ بهتدریج آن را به حاشیه میراند یا دیگران آن را به گونهای دیگر روایت خواهند کرد. از همین رو، پس از هر حماسه بزرگ، نوبت به مرحلهای میرسد که میتوان آن را «بعثت هنرمندان» نامید؛ مرحلهای که در آن اهل فرهنگ و هنر ماموریت مییابند تجربههای بزرگ یک ملت را به حافظه تاریخی و سرمایه فرهنگی پایدار تبدیل کنند.
-
چرا زنان ایرانی دیگر به فرزند دوم فکر نمیکنند؟
زنان، جمعیت و واقعیتی که دیده نمیشود
مینا یاری – خبرنگار اجتماعی: کاهش نرخ باروری در ایران فقط نتیجه بحران اقتصادی نیست؛ زنان میگویند مادری در جامعهای که برای مادر بودن طراحی نشده، به تجربهای فرساینده تبدیل شده است.
-
روایتی از کودکانی که مهمان موقت خانههای مردم شدند
یک آغوش امن در شهر جنگی
مینا یاری - خبرنگار اجتماعی: در کشور ما، کودکانی هستند که تحت سرپرستی سازمان بهزیستی قرار میگیرند. سالها رویکرد غالب در قبال این کودکان، نگهداری در مراکز شبانهروزی و شیرخوارگاهها بود. اما پژوهشهای گسترده در جهان نشان داده است که مراکز نگهداری هرچقدر هم استاندارد باشند، هرگز نمیتوانند جای خالی خانواده را پر کنند. کودک در مرکز، یک مربی دارد که پس از چند ساعت یا چند ماه جای خود را به مربی دیگری میدهد، اما در خانواده، یک مادر و پدر دارد که در طول شبانهروز در کنارش هستند.
-
«آینه شمعدون» گره از کار زوجهای جوان باز میکند
ازدواج ساده با لباس امانتی
مینا یاری – خبرنگار اجتماعی: هزینههای سرسامآور مراسم عروسی به یکی از اصلیترین موانع ازدواج جوانان تبدیل شده است. در آستانه سالروز ازدواج حضرت علی (ع) و حضرت زهرا (س) که خود الگوی کامل ازدواج آسان، بیتجمل و کمهزینه است، گروههای مردمی با ایدههای خلاقانه، از واسطهگری قرضالحسنه تا امانت رایگان لباس عروس و لوازم بلهبرون، مسیر را برای ازدواج جوانان هموار میکنند.
-
خدماترسانی در بحران و جنگ
۱۵ درصد سالمندان تهرانی تنها زندگی میکنند
مدیرکل سلامت شهرداری تهران گفت: حدود پنج هزار سالمند در تهران داریم که بخشی از آنان (حدود ۱۵ درصد) تنها زندگی میکنند و اغلب نیز زنان هستند.