آگاه: این مجوز پس از بررسیهای دقیق شرایط منطقهای و داخلی صادر شده است؛ شرایطی که بهویژه پس از «جنگ تحمیلی سوم» و برقراری آتشبس موقت، نگرانیهایی را در میان افکار عمومی و زائران بالقوه ایجاد کرده بود. در این میان برخی از افراد هم بودند که با ایجاد شایعه سعی داشتند تا حجاج را از سفر منصرف کنند.
اعزام نخستین گروه از حجاج ایرانی به سرزمین وحی این هفته انجام شده که تا اوایل ماه محرم ادامه خواهد داشت. علیرضا رشیدیان، رئیس سازمان حج و زیارت، در تشریح جزئیات اعزام حجاج اعلام کرد: تمامی برنامهریزیها و پیشبینیها برای اعزام به صورت بسته زمینی و هوایی از مرز عرعر اندیشیده شده که سفرهای هوایی آغاز شده و امیدواریم هم رفت و هم برگشت بدین صورت انجام گیرد. این سخنان نشان میدهد که حتی در صورت بروز اختلال در مسیرهای هوایی، گزینههای جایگزین نیز از پیش طراحی شده است.
بر اساس برنامه اعلامشده، نخستین گروه زائران در هفتم اردیبهشت عازم مدینه خواهند شد و بازگشت نخستین کاروان نیز برای یازدهم خرداد از جده پیشبینی شده است. در مجموع، حدود ۳۰ هزار زائر ایرانی در حج تمتع امسال حضور خواهند داشت؛ عددی که نسبت به سالهای قبل کاهش یافته، اما به گفته مسئولان، این کاهش به بهبود کیفیت خدمات منجر شده است.
کیفیت خدمات و ارتقای امکانات
یکی از محورهای اصلی برنامهریزی حج امسال، ارتقای کیفیت خدمات ارائهشده به زائران است. رشیدیان در این باره توضیح داد: برنامهریزی مطابق تعداد زائران، پیشبینیهای مختلف برای نحوه اعزام، تقلیل هتلها بعد از کاهش تعداد زائران از ۸۶ هزار نفر به ۳۰ هزار نفر، افزایش مدت اقامت در مدینه، بهبود کیفیت هتلهای مکه، توجه به حمل و نقل بین شهری و استفاده از قطار برای انتقال از مدینه به مکه، برقرار بودن زیارت دوره و ... انجام میگیرد.
طبق این برنامه، ۱۶ هتل در مدینه و ۲۴ هتل در مکه برای اسکان زائران تدارک دیده شده است. همچنین سه آشپزخانه مرکزی و تعدادی هتل خودپخت، مسئولیت تامین غذای زائران را بر عهده دارند. در حوزه بهداشت و درمان نیز تمهیدات قابل توجهی اندیشیده شده است؛ بهگونهای که پنج درمانگاه و یک بیمارستان در مکه و دو درمانگاه در مدینه برای ارائه خدمات پزشکی به زائران ایرانی آماده شدهاند. یکی از تغییرات مهم حج امسال، افزایش مدت اقامت زائران در مدینه است. رشیدیان در این باره گفت: با توجه به شرایط ایجاد شده و برنامهریزیها، مدت اقامت از چهار شب و پنج روز به هفت روز و ۶ شب افزایش یافته است که امیدواریم مورد رضایت زائران باشد. این اقدام، پاسخی به یکی از مطالبات اصلی زائران در سالهای گذشته بوده است.
مقابله با شایعات و تاکید بر امنیت
در ماههای اخیر، برخی شایعات درباره احتمال بروز مشکلات امنیتی برای زائران ایرانی در عربستان مطرح شده بود؛ شایعاتی که عمدتا در فضای مجازی منتشر شد و نگرانیهایی را در میان خانوادهها ایجاد کرد. با این حال، مسئولان سازمان حج و زیارت این ادعاها را بهطور قاطع رد کردهاند.
رشیدیان در این زمینه تصریح کرد: به هیچ عنوان موضوعات طرح شده از سوی معدود افراد صحت ندارد زیرا اگر عربستان بهدنبال خللی در رفت یا بازگشت زائران بود این موضوع را در زمان بازگشت معتمرین در ماه مبارک رمضان انجام میداد زیرا در آن ایام نیز جنگ تحمیلی آغاز شده بود و میتوانست دغدغهای ایجاد شود لیکن معتمرین ما در کمال عزت، صحت و ایمنی به کشور بازگشتند. رئیس سازمان حج و زیارت درباره افرادی که درخواست انصراف دادهاند، گفت: عینا تمام پول زائران به آنها عودت داده میشود و فیش آنها پایدار شده و میتوانند در سنوات بعدی مطابق اولویتهای اعلامی در هر سال اعزام شوند.
قوانین سختگیرانه عربستان و ضرورت رعایت مقررات
در کنار این اطمینان بخشیها، وزارت کشور عربستان نیز با انتشار بیانیهای، بر ضرورت رعایت دقیق مقررات حج تاکید کرده و از تشدید برخورد با متخلفان خبر داده است. بر اساس این بیانیه، هرگونه تلاش برای انجام حج بدون مجوز، با جریمهای تا سقف ۱۰۰ هزار ریال سعودی (حدود ۲۷ هزار دلار) مواجه خواهد شد.
این مجازاتها تنها شامل فرد متخلف نمیشود، بلکه هر شخصی که به نوعی در دور زدن مقررات مشارکت داشته باشد از جمله ارائه خدمات حملونقل، اسکان یا صدور ویزای غیرقانونی نیز مشمول جریمه خواهد شد. همچنین، متخلفان ممکن است از عربستان اخراج شده و تا ۱۰ سال از ورود مجدد به این کشور محروم شوند. در صورت اثبات تبانی، حتی وسیله نقلیه مورد استفاده نیز ممکن است، مصادره شود.
وزارت کشور عربستان اعلام کرده است که این مقررات از ابتدای ذیالقعده تا ۱۴ ذیالحجه اجرا خواهد شد و برای اعتراض به احکام، مهلت ۳۰ روزه و برای تجدیدنظر، مهلت ۶۰ روزه در نظر گرفته شده است. البته که زائران ایرانی به مسائلی که از تنش جلوگیری کند واقف هستند. در این باره، عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان اینکه رعایت برخی نکات به ویژه از سوی زائران و خادمان مهم خواهد بود، گفت: رعایت وحدت مطابق منویات امامین انقلاب، اهتمام به عدم تفرقه به ویژه در حج امسال و توجه به قوانین حائز اهمیت است که امیدواریم در نهایت شاهد همان «قیام للناس» و نمادی از اتحاد و وحدت در حج امسال و بیش از گذشته باشیم.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان اینکه حجاج کشورمان به عنوان سفیران فرهنگی ایران اسلامی محسوب میشوند، گفت: هر کدام از حجاج ما به مثابه یک امت هستند که میتوانند با نظم و انضباط خود الگویی از حجاج نمونه و شایسته را نمایش دهند.
نگاه فقهی به حج در شرایط خاص
در کنار مباحث اجرایی و امنیتی، موضوع حج امسال از منظر فقهی نیز مورد توجه قرار گرفته است. آیتالله ناصر مکارمشیرازی در پاسخ به استفتایی درباره حکم سفر حج در شرایط کنونی اعلام کرد: کسانی که امسال تمکن از حج پیدا کرده، ولی به خاطر شرایط موجود نسبت به این سفر دچار خوف و ترس شدهاند (ترس از خطر جانی، ناامنی جدی و مانند آن)، استطاعت شرعی آنان برای انجام حجهالاسلام حاصل نیست. ایشان همچنین افزود: کسانی که استطاعت آنها مربوط به سالهای قبل بوده، اگر اکنون نسبت به رفتن به حج، خوف و نگرانی عقلایی دارند میتوانند سفر را به سال بعد موکول کنند.
پشتیبانی مالی و ارتباطی از زائران
از دیگر اقدامات قابل توجه در حج امسال، ارائه بستههای ارتباطی و حمایتهای مالی به زائران است. رشیدیان در این باره گفت: برای حج امسال، بسته مکالمه تا ۶۰ دقیقه، اینترنت تا پنج گیگ و ۳۰ پیامک فراهم شده است. همچنین، با هماهنگی بانک مرکزی، مقرر شده است که به هر زائر ۵۰۰ یورو ارز اختصاص یابد. جزئیات نحوه دریافت این ارز، از سوی بانک مرکزی اعلام خواهد شد. در مجموع، برگزاری حج تمتع ۱۴۰۵ برای زائران ایرانی، فراتر از یک رویداد مذهبی، به نمادی از ثبات، برنامهریزی و توان مدیریتی کشور در شرایط خاص تبدیل شده است. صدور مجوز این سفر پس از جنگ تحمیلی سوم و در فضای آتشبس موقت، نشاندهنده آن است که حتی در شرایط پرتنش، میتوان با تکیه بر محاسبات دقیق و هماهنگی میان نهادهای مختلف، مسیرهای عادی زندگی را حفظ کرد. تاکید مسئولان بر امنیت زائران، ارتقای کیفیت خدمات، مقابله با شایعات و اطلاعرسانی شفاف، همگی در راستای ایجاد اطمینان در میان مردم و زائران صورت گرفته است. در کنار آن، هشدارهای جدی عربستان درباره رعایت مقررات، نشان میدهد که نظم و انضباط، بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. در نهایت، آنچه حج امسال را متمایز میکند، نهفقط شرایط خاص زمانی آن، بلکه تلاشی است که برای برگزاری «حجی عزتمندانه» صورت گرفته است؛ حجی که در آن، کرامت، امنیت و آرامش زائران در کنار انجام مناسک عبادی، بهعنوان اولویتهای اصلی در نظر گرفته شده است.
نظر شما