آگاه: در علوم سیاسی، نظریهای مطرح است با نام کلاوزویتس که به صورت بسیار خلاصه و مجمل، تصریح میکند، دیپلماسی امتداد کارزار نظامی است؛ بر همین مبنا، ایران با نگرشی عاقلانه و عزتمندانه، دیپلماسی را در امتداد میدان قرار داده و تلاشهای خود را برای به ثمر نشستن مذاکرات با طرف آمریکایی با میانجیگری پاکستان، متمرکز و معطوف کرده است؛ البته پر واضح است که این امر به معنای غفلت از میدان و آمادگی برای رزم نیست.
سفر کوتاه اخیر عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان به تهران و مذاکرات فشردهاش با مقامات کشورمان، بیانگر آن است که ایران باوجود زیادهخواهیهای طرف آمریکایی در روند مذاکرات و تهدیدات گاهوبیگاه سردمداران رژیم آمریکا، میانجیگری پاکستان را ارج مینهد و میز مذاکره را ترک نمیکند، هرچند که با قدرت آماده آغاز مجدد جنگ است.
تلاشهای میانجیگرانه پاکستان به همراه قطر در روند مذاکرات، از سوی ایران محترم است؛ اما نکته اصلی در این میان آن است که آمریکا باید حاضر به کنار گذاشتن موضع زیادهخواهانه خود در مذاکرات باشد و حقوق حقه ملت ایران را در مباحث هستهای، رفع تحریمها و اعمال حاکمیت بر تنگه هرمز به رسمیت بشناسد.
تعدد و تکرار سفرهای مقامات پاکستانی به ایران و حضور هیاتی از قطر در تهران، گرچه نشانه جدیتر شدن روند مذاکرات میان ایران و آمریکاست اما این لزوما به معنای رسیدن به چارچوبی از یک تفاهم اولیه نیست و چنین تفاهمی تنها در یک صورت امکان اجرا خواهدداشت و آن، تن دادن آمریکا به مجموعهای معقول از خواستههاست. گرچه به تاکید مقامات دستگاه دیپلماسی متون منتشر شده درباره توافق هیچیک مورد تایید نیست اما آنچه از اظهارات همین مقامات قابل برداشت است نشان میدهد که مواضع تهران براساس واقعیات موجود در یک سال اخیر تنظیم شده و از درجه قابل قبولی از عقلانیت و منطق برخوردار است. تهران در این مرحله از گفتوگوها تاکید دارد که بر سر چیزی جز خاتمه جنگ مذاکره نمیکند. این مهم گرچه در روایت رسانهای غرب بهعنوان مانعی در مسیر توافق بیان میشود اما آیا مذاکره در شرایط تهدید و محاصره میتواند به حفظ منافع کشور در توافق احتمالی منجر شود؟ اگر تهران بر دور شدن سایه جنگ در منطقه تاکید دارد از آن روست که این موضوع را گام مهمی در مسیر ایجاد اعتمادی نسبی ارزیابی میکند و معتقد است که مذاکرهای نتیجهبخش خواهد بود که سایه جنگ بر سر آن نباشد.
سفر عاصم منیر به تهران
روابط عمومی ارتش پاکستان جمعه شب، یکم خرداد ۱۴۰۵ در بیانیه کوتاهی ورود عاصم منیر به تهران را اعلام کرد.
فرمانده ارتش پاکستان و هیات همراه وی از سوی اسکندر مومنی، وزیر کشور جمهوری اسلامی ایران مورد استقبال قرار گرفتند. محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان نیز در مراسم استقبال حضور داشت. ارتش پاکستان هدف از سفر عاصم منیر به تهران را بخشی از تلاشهای جاری میانجیگری توصیف کرد.
فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان که بهمنظور رایزنی و تبادل نظر با مقامهای جمهوری اسلامی ایران به تهران سفر کرده بود، در همان جمعه شب، تا پاسی از بامداد با سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان دیدار و گفتوگو کرد. در این دیدار طرفین درباره آخرین تلاشها و ابتکارات دیپلماتیک برای جلوگیری از تشدید تنش و خاتمه جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و همچنین راهکارهای تقویت صلح، ثبات و امنیت در منطقه غرب آسیا تبادل نظر کردند.
به توافق نزدیک نیستیم
پس از ورود عاصم منیر به تهران، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه شامگاه جمعه، اول خرداد در گفتوگو با شبکه خبر به بیان تازهترین تحولات مرتبط با روند مذاکرات ایران و آمریکا پرداخت و گفت: روند جاری و حضور مقامهای ارشد پاکستان در تهران به این معناست که ما به یک نقطه عطف یا وضعیت تعیینکنندهای رسیدیم. قبلاً هم اگر خاطرتان باشد، سفر آقای عاصم منیر را به تهران داشتیم و این روند ادامه دارد. بقایی در پاسخ به این پرسش که سفر منیر به تهران به معنای تغییر در روند مذاکرات نیست گفت: بله، نمیتوانیم بگوییم که به جایی رسیدیم که توافق نزدیک است؛ ضرورتاً خیر، اینطور نیست. روند ادامهدار است و نه غیرطبیعی و نه طبیعی. من قبلاً هم گفتم که اختلافنظرها بین ایران و آمریکا بسیار عمیق و زیاد است، بهویژه بعد از جنایاتی که در دو سه ماه اخیر مرتکب شدهاند. نمیتوان گفت با چند بار رفت و آمد یا مذاکرات ظرف چند هفته یا چند ماه حتماً به نتیجه خواهیم رسید. دیپلماسی زمانبر است و طرفین از هر فرصتی برای انتقال دیدگاههای خود استفاده میکنند.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به این سوال که احتمالاً کدام یک از بندهای مورد اختلاف اکنون بیشتر مورد توجه قرار دارد؟ گفت: مذاکرات بر خاتمه جنگ تمرکز دارد و مباحث مرتبط با موضوع هستهای در این مرحله قرار نیست جزئیاتش مورد بحث قرار گیرد. بحث خاتمه جنگ در همه جبههها، ازجمله لبنان، موضوع بسیار مهمی است. همچنین وضعیت تنگه هرمز و موضوع تعرض آمریکا به کشتیها که خودشان آن را محاصره دریایی ایران نامیدهاند، باید بررسی شود. اینها موضوعات مهمی هستند که همچنان مورد بحث قراردارند.
بقایی همچنین در پاسخ به این سوال که آیا طرف آمریکایی مشخصا مطالبه هستهای دارد گفت: نظر ما روشن است. در این مرحله تمرکز ما روی خاتمه جنگ است. دلیل اینکه در مورد جزئیات مباحث مرتبط با موضوع صحبت نمیکنیم، مشخص است. ما دو بار این کار را کردیم و زیادهخواهی طرف مقابل باعث شد وارد جنگ شویم. این تجربه را نمیتوانیم نادیده بگیریم. بنابراین، با داشتن چنین تجربهای، باید ابتدا به خاتمه جنگ برسیم با مختصاتی که منافع و نگرانیهای ما را تأمین کند و در مرحله بعد درباره سایر موضوعات صحبت کنیم یا نکنیم. فعلاً تمرکز ما روی خاتمه جنگ است.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به این سوال که طرف آمریکایی بهانهای دارد مبنی بر اینکه اگر بخواهد بحثهای هستهای را بعداً مورد مناقشه قرار دهد، مباحثی مثل دسترسی به مواد غنیسازی که در جایی قرار دارد و بازرسان آژانس باید به آن دسترسی داشته باشند، مطرح میشود. پاسخ ما چیست؟ گفت: اینکه آمریکاییها خواستههای خود را که عموماً زیادهخواهانه و نامعقول هستند، مطرح میکنند و از هر فرصتی برای انتقال این موضوعات استفاده میکنند، شکی نیست. این بحثها مدام مطرح میشود اما در مورد مباحث هستهای تکلیف بسیار روشن است. ما عضو انپیتی هستیم و بهعنوان عضو انپیتی حق داریم از انرژی هستهای برای مقاصد صلحآمیز استفاده کنیم.
بقائی با بیان اینکه درباره مباحث مرتبط با اورانیوم غنیشده با درجه بالا در ایران، مواضع ما بهروشنی مشخص شده است گفت: بنابراین، اگر بخواهیم در این مرحله به جزئیات این موضوع بپردازیم، به نتیجه نخواهیم رسید. دلیل این امر کاملاً روشن است؛ ما قبلاً این مسیر را طی کردهایم و اختلافنظرها به حدی زیاد بوده که نتوانستهایم به توافق برسیم. از سوی دیگر، طرف مقابل به خاطر خواستههای نامعقول خود نهایتاً باعث شد که میز مذاکره از بین برود و مرتکب جنایات و تجاوزاتی علیه ایران شود.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به این سوال که آیا هیئتی از قطر در ایران حضور داشته است یا خیر گفت: بله، روز جمعه یک هیئت از قطر مذاکراتی با وزیر خارجه داشته است. در این روزها، بسیاری از کشورها، چه کشورهای منطقه و چه کشورهای خارج از منطقه، تلاش میکنند تا به پایان جنگ و جلوگیری از تشدید تنشها کمک کنند. این تلاشها از نظر ما ارزشمند است. با این حال، میانجی رسمی مذاکرات همچنان پاکستان باقیمانده است.
قالیباف: از حقوق ملت عدول نمیکنیم
ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان روز شنبه در دومین روز حضورش در تهران با محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی دیدار و درخصوص آخرین وضعیت مذاکرات خاتمه جنگ تحمیلی رایزنی کرد.
قالیباف در این دیدار با قدردانی از حمایتها و اقدامات ملت و دولت پاکستان در ادوار مختلف ازجمله در جریان جنگ تحمیلی اخیر و مذاکرات پس از آن، این تعاملات را نمونهای از همکاری خوب بین ملتها و دولتهای اسلامی عنوان کرد که میتواند برای سایر کشورهای اسلامی الگو باشد. رئیس هیات مذاکره کننده جمهوری اسلامی ایران با اشاره به مساعی جمیله پاکستان در گفتوگوها با دولت آمریکا، اظهار کرد: ما از حقوق ملت و کشورمان عدول نمیکنیم، مخصوصا با طرفی که اصلا صداقت نداشته و اعتمادی به او وجود ندارد. جمهوری اسلامی ایران همانطور که با شجاعت و اقتدار در میدان نبرد از کیان ایران دفاع کرد در عرصه دیپلماسی نیز با هوشمندی و قدرت برای احقاق حقوق حقه ایران و تامین منافع ملی کشور کوشش خواهد کرد.
رئیس مجلس خطاب به فرمانده ارتش پاکستان گفت: نظامیها بیش از دیگران و بهتر از همه ارزش صلح را میدانند اما همان نظامیان هیچگاه اجازه نمیدهند، عزت و حقوق کشورشان لگدمال شود. قالیباف با اشاره به جنایتهای متعدد آمریکا و خسارت های جنگ، آسیبهای معنوی آن را غیرقابل جبران دانست و اظهار کرد: ما در حال مذاکره بودیم که آمریکا جنگ براه انداخت و حالا میگوید برای پایانش مذاکره کنیم. در آتش بسی بودیم که شما واسطهاش بودید و آمریکا با نقص عهد، محاصره دریایی کرد و حالا بهدنبال برداشتن آن است. رئیس مجلس در پایان تاکید کرد: نیروهای مسلح ما در دوران آتش بس به نحوی خود را بازسازی کردهاند که در صورت حماقت ترامپ و آغاز مجدد جنگ، حتما برای آمریکا کوبندهتر و تلخ تر از روز اول جنگ خواهند بود.
ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان نیز در این دیدار با ابلاغ سلام نخستوزیر و روسای مجالس ملی و سنای پاکستان به قالیباف گفت: دولت و ملت پاکستان بهترین آرزوها و دعاهای خیر برای آینده ایرانیان را دارند. عاصم منیر با بیان اینکه من و شما هر دو سرباز ملتمان هستیم و سربازها بدون لکنت و با صداقت صحبت میکنند نه خاکستری و با کلمات سیاه و سفید، افزود: خوشحالم در برههای هستیم که ایران توسط افراد هوشمندی اداره میشود که بینشی بالا دارند.
ایران صرفا به دنبال احقاق حقوق قانونی ملت خود است
مسعود پزشکیان، رئیس جمهور کشورمان نیز صبح دیروز در دیدار عاصم منیر، فرمانده ارتش جمهوری اسلامی پاکستان، ضمن سپاسگزاری از تلاشهای وی و دولت متبوعش برای ثبات و امنیت منطقه اظهار کرد: مردم و مسئولان پاکستان برادران ما هستند و به شما ارادت قلبی داریم. ما مسلمانان، یک پیکر واحد هستیم و چارهای جز وحدت نداریم و باید تلاش کنیم با همکاری وضعیت خودمان و همه مسلمانان جهان را ارتقا بخشیم.
رئیسجمهور افزود: باور قلبی من این است که باید اتحاد و انسجام جهان اسلام را با راهکارهای عملی دنبال و تعاملات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی فیمابین را هر چه بیشتر تقویت کرده و گسترش دهیم. افزایش سطح همکاریها میان مردم کشورهای اسلامی، مهمترین عامل در تحقق و تقویت وحدت عملی و رفع هرگونه زمینه اختلاف و درگیری میان آنهاست.
رئیسجمهور در بخش دیگری از سخنانش با تأکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران در عمل پایبندی خود به چارچوبهای حقوقی بینالمللی را نشان داده است گفت: ما صرفا به دنبال احقاق حقوق حقه و قانونی ملت خود هستیم، اما سابقه و تجربه مذاکره با آمریکاییها به ما حکم میکند که نهایت دقت را به عمل آوریم. پزشکیان با تاکید بر اینکه جنگ هیچگاه برای هیچ کسی منفعتی به همراه نداشته است، خاطرنشان کرد: آمریکا در این منازعه پیروز نخواهد بود و این کشورهای منطقه و جهان هستند که متحمل خسارات جدی خواهند شد و رژیم صهیونیستی تنها طرفی است که به دنبال تامین منافع خود در منطقه از قبال جنگ است.
رئیسجمهور با اشاره به بیاعتمادی مردم کشورمان به آمریکا به دلیل نقض عهد مکرر، حملات در حین مذاکرات و ترور مسئولان، تأکید کرد: با چنین شرایطی، جمهوری اسلامی ایران با اتکا به روابط برادرانه با کشورهای دوست ازجمله پاکستان، در مسیر مذاکره قرار گرفته، اما هدف اصلی ما صرفا تامین منافع ملت ایران با راهکارهای مقتضی و مناسب است.
عاصم منیر، فرمانده ارتش جمهوری اسلامی پاکستان نیز در این دیدار با ابراز خوشحالی از پیشآمدن فرصت دیدار دوباره با رئیس جمهور کشورمان و با ابلاغ سلامهای گرم و آرزوهای نیک نخستوزیر و رئیس جمهور کشورش به دکتر پزشکیان اظهار کرد: خوشبختانه روند مذاکرات به خوبی در حال پیش رفتن است. فرمانده ارتش پاکستان با تمجید از دیدگاههای رئیس جمهور کشورمان افزود: اسرائیل منافع خود را در درگیری و اختلاف میان مسلمانان در منطقه جستوجو میکند و با هر کس ازجمله بنده که برای رفع درگیریها تلاش میکنیم، دشمنی جدی دارد و تمایلی به برقراری ثبات و امنیت در منطقه ندارد. عاصم منیر با تاکید بر اینکه صرفا به دنبال برقراری ثبات و جلوگیری از تداوم و تکرار جنگ و درگیری در منطقه است، اظهار امیدواری کرد که مذاکرات جاری هر چه سریعتر به نتیجه مطلوب برای ایران و همه کشورها و مسلمانان منطقه برسد.
نظر شما