آگاه؛ به گزارش «ایسنا»، حمید ظهرابی، معاون محیط زیست طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست به چهار چالش مهم در مسیر حفاظت از گونه‌های گیاهی و جانوری اشاره و تخریب زیستگاه و کمبود منابع مالی را از جمله آنها ذکر کرد. وی درباره گونه‌های در معرض تهدید و در خطر انقراض اظهار کرد: ۱۴۸ گونه مهره‌دار ایران و ۲۱ گونه گیاهی کشور در فهرست گونه‌های در معرض تهدید قرار دارند و براساس فهرست ملی نیز ۱۱۷ گونه مهره‌دار در خطر انقراض هستند.
وی تاکید کرد: همه گونه‌ها به لحاظ زیستی با توجه به جایگاه اکولوژیک و نقش‌شان در پایداری اکوسیستم ارزشمند هستند و نیاز به حفاظت دارند،‌ هرچند گونه‌های درمعرض تهدید با اولویت گونه‌های در معرض خطر انقراض، گونه‌های اندمیک یا بوم‌زاد ایران، گونه‌هایی که پراکنش‌شان محدود یا با کاهش جمعیت روبه‌رو شده‌اند، گونه‌های شاخص و چتر - که حفاظت‌شان موجب حفاظت سایر گونه‌ها نیز می‌شود - در اولویت حفاظت قرار می‌گیرند و نیاز به تلاش و توجه بیشتری برای نجات‌شان است. به گفته ظهرابی، میش‌مرغ، یوزپلنگ آسیایی، گور ایرانی، گوزن زرد و افعی دم عنکبوتی از گونه‌های دارای اولویت حفاظت هستند.
معاون محیط زیست طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست درباره چالش‌های کنونی برای حفاظت از گونه‌ها گفت: تخریب زیستگاه‌ها و فشار توسعه ناپایدار، بهره‌برداری بی‌رویه و تغییر کاربری، ضعف ساختارسازی پایدار که منجر به وابستگی برخی طرح‌ها به افراد می‌شود بنابراین ما سعی در تصویب آیین‌نامه‌ها، دستورالعمل‌ها و شوراهای دائمی داریم. وی کمبود منابع مالی را یکی از چالش‌های حفاظت از گونه‌ها ذکر و اظهار کرد: با توجه به هزینه‌بر بودن حفاظت، این کار صرفا با بودجه‌های محدود سازمان حفاظت محیط زیست امکان‌پذیر نیست و به بسیج منابع مالی از دستگاه‌های مختلف و بخش خصوصی نیاز دارد علاوه بر آن اولویت‌بندی بودجه به سمت پروژه‌های هدفمند، برنامه‌محور و ساختارمند حفاظتی بسیار حائز اهمیت است.
ظهرابی در ادامه گفت: تعارضات انسان و حیات وحش هم از دیگر مواردی است که با هم‌اندیشی و برنامه‌ریزی در کمیته‌های تخصصی متشکل از مدیران، کارشناسان تخصصی، دانشگاهیان و نهادهای علمی به آن می‌پردازیم. وی با بیان اینکه مشارکت‌طلبی و جلب همراهی مردم از اولویت‌های معاونت محیط طبیعی است و همواره در تلاش بوده‌ایم که از مشارکت مردم در حفاظت بهره‌مند شویم، تاکید کرد: بی‌شک حفاظت پایدار گونه‌ها بدون اعتمادسازی، همراهی و مشارکت واقعی مردم و تبدیل جامعه محلی از ناظر به شریک حفاظت امکان‌پذیر نیست. شعار امسال روز تنوع زیستی هم که «اقدام محلی برای اثرگذاری جهانی» بود بر اهمیت نقش مردم و جوامع محلی تاکید می‌کند.
معاون محیط زیست طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست تاکید کرد: هر قدم هر چند کوچک در مسیر حفاظت ارزشمند است و می‌تواند تاثیرات بزرگ در سطح جهانی به همراه داشته باشد. در واقع مشارکت مردم نجات گونه‌ها، زیستگاه‌ها و در پی آن نجات تنوع زیستی و حیات کره زمین را به دنبال دارد. وی با بیان اینکه ما سعی کرده‌ایم تا حد امکان ساختارهای قانونی و دائمی برای مشارکت مردم ایجاد کنیم، گفت: در برخی طرح‌ها که در گذشته با رویکرد مشارکتی اجرا شده بودند، ساختارسازی مدنظر قرار نگرفته بود و همین موضوع موجب کمرنگ شدن آنها شده بود. ایجاد ساختارهای قانونی و دائمی، حضور و نقش مردم را از مرحله تصمیم‌گیری تا اجرای برنامه‌های حفاظتی تثبیت می‌کند و امکان تغییر یا اعمال سلیقه فردی را فراهم نمی‌کند.
ظهرابی تاکید کرد: حفاظتگاه‌های مردمی نمونه‌ای موفق از مشارکت مردم در حفاظت هستند که در آن مردم بخشی از مسئولیت حفاظت را عهده‌دار می‌شوند. در این راستا آیین‌نامه مشارکت در حفظ محیط زیست طبیعی و رونق کسب و کار محیط زیستی در دولت به تصویب رسید. این آیین‌نامه در ۱۲ ماده ظرفیت‌های مختلف را برای بهره‌گیری از ظرفیت بخش خصوصی و مردم با اولویت جامعه محلی، مشخص کرده است تا بتوان از آن در جهت حفاظت از مناطق و ایجاد حفاظتگاه‌های مردمی بین مناطق بهره‌برداری کرد. وی افزود: به عبارتی همان کریدورهایی که حیات وحش از طریق آن خارج و وارد منطقه آزاد می‌شود، با کمک مردم مورد حفاظت قرار می‌گیرد البته اقدامات مشارکتی دیگری را نیز شامل می‌شود. به عنوان مثال در فصل گاوبانگی گوزن‌ها (دوره جفت‌گیری برخی جانوران مانند گوزن است که در آن نرها با برآوردن بانگ‌های بلند ماده‌ها را به سوی خود می‌کشانند) از یک سری داوطلبان جامعه محلی کمک گرفته می‌شود.
ظهرابی در پایان گفت: در این شرایط علاوه بر حفاظت، یک جریان اجتماعی راه می‌افتد و در این راستا هویت‌سازی صورت می‌گیرد. حس تعلق به جامعه محلی القا می‌شود که طبیعت متعلق به شماست و می‌توانید از آن درآمد داشته باشید. این نمونه را در پارک ملی گلستان داریم که بسیار موفق عمل می‌کند. طرح‌های حفاظتی و احیایی برای گونه‌هایی مانند گورخر آسیایی و گوزن زرد ایرانی نیز نمونه‌ای از موفقیت اقدامات علمی و مشارکت جوامع محلی است.