آگاه: در سالهای اخیر هزینه برق و گاز برای بسیاری از تاسیسات گردشگری چند برابر شده و همزمان، موضوع کمبود انرژی نیز بیش از گذشته خود را نشان داده است. در چنین شرایطی، استفاده از نیروگاههای خورشیدی کمکم از یک ایده لوکس و محیطزیستی فاصله گرفته و به یک راهکار اقتصادی برای ادامه فعالیت مراکز گردشگری تبدیل شده است؛ راهکاری که هم میتواند بخشی از هزینههای انرژی را کاهش دهد، هم در زمان قطعی برق به کمک مجموعهها بیاید و حتی در بلندمدت برای آنها درآمد ایجاد کند.
در بسیاری از کشورهای دنیا، استفاده از انرژیهای پاک در هتلها و اقامتگاهها بخشی از مفهوم «گردشگری سبز» محسوب میشود؛ مفهومی که بر کاهش آسیب به محیطزیست، مصرف کمتر انرژی و استفاده از منابع تجدیدپذیر تاکید دارد. حالا این نگاه به تدریج در ایران هم در حال جدیتر شدن است؛ بهویژه برای کشوری که بخش زیادی از آن بیش از ۳۰۰ روز آفتابی در سال دارد و بسیاری از مراکز گردشگری آن در مناطق گرم و آفتابخیز قرار گرفتهاند. اگرچه تا چند سال پیش کمتر کسی به نصب پنل خورشیدی در اقامتگاهها فکر میکرد، اما امروز با افزایش هزینه حاملهای انرژی و چشمانداز گرانی بیشتر، بسیاری از مجموعهها ناچارند به سمت روشهای جدید تامین برق حرکت کنند؛ مسیری که علاوه بر کاهش فشار اقتصادی، میتواند تابآوری صنعت گردشگری را نیز در شرایط بحرانی افزایش دهد.
در همین راستا، طرح تازهای برای توسعه نیروگاههای خورشیدی در تاسیسات گردشگری آغاز شده؛ طرحی که قرار است با ارائه تسهیلات و سادهسازی فرآیندها، امکان ورود هتلها و اقامتگاهها به حوزه تولید برق خورشیدی را فراهم کند.
موضوعی که محمد جهانشاهی، کارشناس گردشگری و دبیر کمیته ملی طبیعتگردی در گفتوگو با «آگاه» جزئیات آن را تشریح کرد و با اشاره به روندی که طی دو تا سه سال گذشته در حوزه گردشگری سبز آغاز شده، گفت: در دنیا موضوع کربنزدایی و بهینهسازی مصرف انرژی به یک روند جدی تبدیل شده و ما هم در ایران تلاش کردیم متناسب با ظرفیتهای کشور وارد این مسیر شویم. ایران بیش از ۳۰۰ روز آفتابی در سال دارد و بخش عمده تاسیسات اقامتی و گردشگری کشور نیز در مناطق پرآفتاب قرار گرفتهاند؛ بنابراین استفاده از انرژی خورشیدی برای این بخش یک ظرفیت واقعی و قابل اتکاست. وی افزود: در سالهای اخیر افزایش قیمت حاملهای انرژی به یکی از دغدغههای اصلی فعالان گردشگری تبدیل شده است. طی همین دو سه سال شاهد افزایش چندبرابری قیمت گاز و برق بودهایم و این روند ادامه خواهد داشت. حتی پیش از شرایط جنگی اخیر نیز کشور با ابرچالش تامین انرژی مواجه بود و ناچاریم الگوی مصرف را تغییر دهیم. ما همیشه با یک ابرچالش در این حوزه روبهرو بودهایم. جهانشاهی با اشاره به آغاز برنامه توسعه گردشگری سبز در کشور اظهار کرد: در مرحله نخست سراغ تاسیسات اقامتی پرمصرف رفتیم؛ زیرا این مراکز به دلیل ماهیت خدماتی خود ناچار به مصرف بالاتر انرژی هستند و در عین حال پرت انرژی در آنها نیز قابل توجه است.
وام ۴۰۰ میلیونی با بازپرداخت پنج ساله
دبیر کمیته ملی طبیعتگردی ادامه داد: اکنون با توافقی که با سامانه «برق تو» انجام شده، شرایط استفاده تاسیسات گردشگری از نیروگاههای خورشیدی بسیار ساده شده است. این سامانه یکی از بزرگترین سامانههای آنلاین خرید برق و از سرمایهگذاران مهم حوزه نیروگاههای خورشیدی کوچکمقیاس در کشور است. به گفته جهانشاهی، فعالان گردشگری میتوانند تنها با ثبت شماره تلفن خود در بخش اختصاصی این سامانه، وارد فرآیند دریافت خدمات شوند. تمام مراحل از مشاوره فنی، تامین تجهیزات، نصب و راهاندازی تا نگهداری و حتی فروش برق در این پروژه دیده شده است. همچنین امکان ذخیره انرژی برای زمان قطعی برق نیز فراهم خواهد شد. وی درباره جزئیات تسهیلات این طرح گفت: در این پروژه امکان راهاندازی نیروگاههای خورشیدی پنج تا ۲۰ کیلوواتی برای تاسیسات گردشگری فراهم شده و یک وام حدود ۴۰۰ میلیون تومانی با بازپرداخت پنجساله و نرخ سود ۱۴ درصد در نظر گرفته شده است.
یک سرمایهگذاری اقتصادی
جهانشاهی با بیان اینکه بخشی از آورده اولیه متقاضی نیز توسط شرکت سرمایهگذار تامین میشود، افزود: مدلی که طراحی شده، یکی از بهترین مدلهایی است که تاکنون توانستهایم به آن برسیم؛ چون طرف همکاری ما یک سرمایهگذار حرفهای و فنی در حوزه انرژی خورشیدی است و همین موضوع باعث میشود کیفیت اجرا بالا و فرآیندها سادهتر شود. وی تاکید کرد: این پروژه صرفا یک اقدام محیطزیستی نیست، بلکه یک سرمایهگذاری اقتصادی برای تاسیسات گردشگری محسوب میشود. مراکز گردشگری میتوانند طی حدود چهار تا پنج سال اقساط وام را بازپرداخت کنند و پس از آن نزدیک به ۲۰ سال درآمد پایدار از محل تولید برق داشته باشند. او با اشاره به افزایش ۵۰ درصدی قیمت برق سبز نسبت به سال گذشته گفت: این افزایش قیمت نشان میدهد ارزش و اهمیت انرژی تجدیدپذیر در کشور رو به رشد است و در آینده نیز با توجه به بحران انرژی، قیمتها بالاتر خواهد رفت. جهانشاهی در پاسخ به این پرسش که آیا این طرح میتواند جایگزینی برای مطالبه تخفیف در حاملهای انرژی باشد، اظهار کرد: راههای مختلفی وجود دارد، اما واقعیت این است که منابع کشور محدود شده و دیگر امکان ادامه الگوی گذشته وجود ندارد. فعالان گردشگری باید از الان به فکر سازگاری با شرایط جدید باشند. وی افزود: شاید امروز برخی فعالان گردشگری به دلیل فشارهای اقتصادی، این موضوع را در اولویت خود نبینند، اما کسانی که امکان ورود به این حوزه را دارند، بهتر است از این فرصت استفاده کنند؛ چون این طرح هم تابآوری مجموعههای گردشگری را افزایش میدهد و هم یک درآمد پایدار برای آنها ایجاد میکند. جهانشاهی همچنین از اجرای یک طرح جانبی در این پروژه خبر داد و گفت: در کنار نصب نیروگاههای خورشیدی، امکان تعویض رایگان موتور کولرهای آبی با موتورهای نسل جدید نیز فراهم شده است. این موتورهای جدید تا ۴۰ درصد مصرف برق و ۲۰ درصد مصرف آب را کاهش میدهند. در این صورت یک گواهی سبز هم دریافت میکنند. وی خاطرنشان کرد: فرآیند ثبتنام در این طرح بسیار ساده است و تشریفات پیچیده اداری ندارد. هدف ما این بوده که فعالان گردشگری بتوانند سریع و آسان از این ظرفیت استفاده کنند.
تجربه جهانی برای رفتن به سمت برق پاک
در سالهای اخیر، بسیاری از هتلها و اقامتگاههای معروف جهان بهصورت عملی به سمت استفاده از انرژی خورشیدی رفتهاند و بعضی از آنها امروز به نمونههای موفق «گردشگری سبز» تبدیل شدهاند.
برای مثال، هتلهای Iberostar در اسپانیا که یکی از زنجیرههای بزرگ هتلداری در حوزه گردشگری ساحلی است، در تعدادی از هتلهای خود در جزایر قناری و مایورکا از پنلهای خورشیدی برای تامین بخشی از برق و آب گرم استفاده میکند. این گروه هتلداری اعلام کرده که هدفش کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و حرکت به سمت «هتلهای کمکربن» است؛ اقدامی که علاوه بر کاهش هزینه انرژی، در تبلیغات و جذب گردشگران اروپایی نیز به یک مزیت تبدیل شده است.
در یونان، بسیاری از هتلهای جزایر سانتورینی و کرت به دلیل هزینه بالای برق و فشار مصرف در فصل تابستان، به استفاده از پنلهای خورشیدی روی آوردهاند. برای نمونه، برخی اقامتگاههای کوچک خانوادگی در سانتورینی توانستهاند بخش مهمی از برق مورد نیاز سیستمهای سرمایشی و آب گرم خود را از انرژی خورشیدی تامین کنند؛ موضوعی که در منطقهای با حضور میلیونی گردشگران اهمیت زیادی دارد.
در مالدیو نیز هتلهای لوکس بهطور گسترده وارد این حوزه شدهاند. اقامتگاه معروف Soneva Fushi Resort یکی از نمونههای شناختهشدهای است که بخشی از برق خود را از نیروگاه خورشیدی تامین میکند. این مجموعه اعلام کرده استفاده از انرژی تجدیدپذیر علاوه بر کاهش مصرف سوخت دیزل، به کاهش هزینههای بلندمدت و حفظ محیطزیست جزایر کمک کرده است.
تجربه کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس هم قابل توجه است. امارات و عربستان در سالهای اخیر سرمایهگذاری گستردهای روی هتلهای سبز انجام دادهاند. در دبی، برخی هتلها با نصب پنلهای خورشیدی و سیستمهای هوشمند مدیریت انرژی، مصرف برق را به شکل قابل توجهی کاهش دادهاند.
نمونه جالب دیگر مربوط به کاستاریکاست؛ کشوری که گردشگری طبیعتمحور بخش مهمی از اقتصادش را تشکیل میدهد. در این کشور اقامتگاههای موسوم به«Eco Lodge» ها از سالها پیش از پنلهای خورشیدی استفاده میکنند. برای مثال، اقامتگاه Lapa Rios Lodge در دل جنگلهای بارانی کاستاریکا، بخشی از برق خود را از انرژی خورشیدی تامین میکند و همین موضوع یکی از محورهای اصلی تبلیغات آن برای جذب گردشگران علاقهمند به سفرهای پایدار است.
در تایلند نیز برخی اقامتگاههای جزیرهای مانند هتلهای کوچک در پوکت و سامویی، به دلیل هزینه بالای برق و مصرف زیاد سیستمهای سرمایشی، به سمت نصب پنل خورشیدی رفتهاند. بسیاری از این مجموعهها میگویند در چند سال نخست توانستهاند بخشی از سرمایه اولیه را از محل کاهش هزینه برق جبران کنند.
تجربه این کشورها نشان میدهد که استفاده از انرژی خورشیدی در صنعت گردشگری فقط یک اقدام نمادین برای حفاظت از محیطزیست نیست، بلکه بهتدریج به بخشی از مدل اقتصادی هتلها و اقامتگاهها تبدیل شده است؛ بهویژه در مناطقی که آفتاب فراوان، هزینه بالای انرژی یا مشکل تامین برق وجود دارد؛ شرایطی که شباهت زیادی به وضعیت امروز بسیاری از مناطق گردشگری ایران دارد.
نظر شما