آگاه: گویا همین دیروز بود که مسعود پزشکیان هفتم مرداد سال ۱۴۰۳ حکم تنفیذ خود را از «آقای شهید ایران» دریافت کرد و ۹ مرداد در آیین تحلیف که با حضور مهمانان داخلی و خارجی در صحن علنی مجلس شورای اسلامی برگزار شد، دولت خود را دولت وفاق نامید. رئیس دولت چهاردهم، وارد سومین سال فعالیتش در پاستور شد. پزشکیان از زمانی که ردای ریاست جمهوری را بر تن کرد تا به امروز با چالشها و بحرانهای متعددی روبهرو شد، اما با هدایتهای داهیانه رهبر شهید و در حال حاضر با رهنمودهای حکیمانه رهبر انقلاب، در مقام ریاست جمهوری در حال مدیریت کشور است. رئیسجمهور چه در ایام انتخابات و چه در دوره «پسا انتخابات» بر این باور بوده و هست: کشور را فقط یک نفر یعنی رئیسجمهور هدایت نمیکند. در اصل باید همگان وارد گود شوند و برای حل مشکلات، یاریرسان دولت باشند. دولتمردان نیز با تمام قوا پای کار میآیند تا با همگرایی و وحدت، گرهای از معضلات موجود بهخصوص در حوزه اقتصاد و معیشت مردم گشوده شود. پزشکیان برای آنکه مطالباتش را رودررو و چهره به چهره با خواص و نخبگان سیاسی و اقتصادی مطرح کند، آنها را به حضور میپذیرد تا ببیند دیدگاهها و نقطه نظراتشان درباره مسائل جاری کشور چیست؟
در همین رابطه، پزشکیان شامگاه سهشنبه سوم شهریور ۱۴۰۵ در دومین نشست دورهای رئیس کل بانک مرکزی با اقتصاددانان و جمعی از صاحبنظران اقتصادی کشور حضور پیدا کرد. در جریان این نشست که در پی اعلام کارزار فشار اقتصادی آمریکا علیه کشورمان به مدت سه ساعت در محل بانک مرکزی برگزار شد، اقتصاددانان دیدگاهها و پیشنهادهای خود درخصوص نحوه مقابله با موانع تجاری و مدیریت شرایط جدید اقتصادی، سیاستهای مالی و بودجهای، سیاستهای پولی و ارزی، مسائل مربوط به تجارت و مراودات اقتصادی، مدیریت بنگاهها و دیگر مسائل مرتبط را بیان کردند. وی استفاده از نظرات و ایدههای راهگشای نخبگان دانشگاهی را ضروری دانست و تاکید کرد: «بنای ما تفاهم و حل مسائل از طریق تعامل و مذاکره است ولی در عین حال محکم در مقابل فشارهای اقتصادی همچنان که تاکنون ایستادهایم، میایستیم و با تمهیداتی که بخشهای اقتصادی دولت پیشبینی کردهاند، آمریکا همانطور که در جنگ ضمن رشادت نیروهای مسلح و حمایت و پشتیبانی مردم نتوانست کاری از پیش ببرد، در این مرحله نیز با فشار اقتصادی طرفی نخواهد بست.»
عملکرد دولت از دریچه احزاب
رئیس دستگاه اجرا زودتر از این و پیش از دیدار با اقتصاددانان در میدان فاطمی با فعالان سیاسی و حزبی به گفتوگو نشست و از برنامههای دولت و انتظاراتش از آنان سخن به میان آورد. هفته دولت بهانه خوبی فراهم کرد تا عملکرد دولت وفاق از دریچه احزاب و تشکلها را بررسی کنیم. ابتدا به تشریح مهمترین محورهایی که سیاسیون درباره دستاورد قوه مجریه دارند میپردازیم و سپس نظر رجال سیاسی شاخص از سه جریان اصولگرا، اصلاحطلب و اعتدالگرا را در این باره بیان میکنیم. حامیان دولت ـ بخوانید در اردوگاه اصلاحطلبان، اعتدالیها و بخشی از اصولگرایان ـ وعدهها و اقدامات پزشکیان و دولت وی را در سه محور مثبت ارزیابی میکنند:
دیپلماسی و سیاست خارجی: تلاش برای رفع تحریمها (امضای تفاهمنامه اسلامآباد) و بهبود روابط با همسایگان و ضریب خوب و قوی به دیپلماسی از جمله محورهایی است که حامیان دولت از آن دفاع میکنند و معتقدند دولت پزشکیان، مرد روزهای سخت است و در دو سال گذشته کارنامه خوبی در حوزه سیاست خارجی از خود به جا گذاشته است.
وفاق ملی: وفاق، شعار اصلی دولت پزشکیان است. حامیان او، استفاده از چهرههایی از جناحهای مختلف در بدنه دولت و دیدارهای شخص دوم کشور با خواص و نخبگان جامعه را به عنوان یک نقطه مثبت در قوه مجریه میدانند و میگویند: ما دورهای را پشت سر گذاشتهایم که رئیسجمهور به احزاب بها نمیداد و با صراحت اعلام میکرد که عضو هیچ حزبی نیست و به عبارت دیگر مقابل کنشگری حزبی میایستاد، اما در حال حاضر فردی سکاندار دستگاه اجرا است که هم به احزاب اهمیت میدهد و هم تاکید دارد، پیشنهاداتشان را برای کشورداری روی میز بگذارند. به اعتقاد آنها نگاه پزشکیان، در عمل به وفاق مومن است.
صداقت و شفافیت: لحن آرام، پرهیز از عوامگرایی و اذعان صریح رئیسجمهور به وجود بحرانها (مثل ناترازی انرژی) نقاط قوتی است که مورد توجه حامیان قرار میگیرد.
ادله منتقدان برای انتقاد از دولت
اما در جبهه مقابل، تعدادی از سیاسیون و شخصیتها از پنجره دیگری به عملکرد دولت مینگرند. این جماعت، خروجی دولت در دو سال گذشته را قابل دفاع نمیدانند. دلایل آنان برای انتقاد از عملکرد دولت پزشکیان چیست؟
وعدههای محققنشده اقتصادی: تداوم تورم بالا، نوسانات ارز، عدم تحقق وعده کاهش قیمت مسکن یا رشد اقتصادی ملموس در سفره مردم.
دولت و روایتسازی مشکلات: منتقدان بر این باور هستند، دولت به جای حل مشکلات، صرفا به روایتسازی و بیان مشکلات میپردازد و تاکنون برنامه عملیاتی برای ناترازی برق و گاز که منجر به خاموشیهایی در تابستان و زمستان ۱۴۰۴-۱۴۰۳ شد، ارائه نداد.
اعتماد به غرب: از منظر منتقدان دولت، رویکرد پزشکیان در مذاکرات «خوشباورانه» است و همین نگاه منجر شد که تفاهم اسلامآباد امضا شود. اگر دولت او مقاومت به خرج میداد، علیالاصول نتیجه به گونهای دیگر رقم میخورد.
عدم ترمیم کابینه: جریان منتقد دولت از عدم ترمیم کابینه دلخور هستند و با طرح پرسشی مبنی بر اینکه «چرا پزشکیان حاضر نمیشود پس از گذشت دو سال، یک ارزیابی دقیق از عملکرد همکارانش در دولت داشته باشد و نیروهای منفعل و ضعیف را از کابینه خارج کند؟» این شیوه را به منزله چشمپوشی نسبت به ضعفها تلقی میکنند. نگاه مذکور فقط محدود به منتقدان اصولگرا نمیشود، اصلاحطلبانی هم هستند که از عدم ترمیم کابینه انتقاد میکنند. البته رئیس قوه مجریه بارها گفته است: «با جابهجایی یا تغییر در دولت، مشکلی حل نمیشود بلکه باید با آموزش و تذکر، فضا را فراهم کرد تا مدیران به اشتباه خود پی ببرند و آن را اصلاح کنند. فردی برود و فرد جدیدی بیاید هیچ گرهای از مشکلات باز نمیشود.»
چهرههای حزبی درباره دولت چهاردهم چه میگویند؟
محمود واعظی، قائممقام دبیر کل حزب اعتدال و توسعه و رئیس دفتر رئیس جمهور در دولت دوازدهم با بیان اینکه عملکرد دولت در دو سال گذشته را نمیتوان بدون بحرانهایی که دولت در آن نقشی نداشت ولی برایش بهوجود آمد ارزیابی کرد، تصریح کرد: اولین روز دولت، اسماعیل هنیه در کشورمان شهید شد و بعد جنگهای ۱۲ روزه و ۴۰ روزه رقم خورد. در مجموع با همه مشکلاتی که به وجود آمد ارزیابی بنده از دولت مثبت است. وی گفت: دولت توانست خدمترسانی خوبی در جنگهای ۱۲ روزه و ۴۰ روزه به مردم انجام دهد و مردم ما در ارائه خدماتی که باید دریافت میکردند با مشکل روبهرو نشدند، در صورتی که در بسیاری از جنگها ـ در کشورهای مختلف ـ این نارساییها و کمبودها خود را نشان میداد.
عضو شورای مرکزی حزب اعتدل و توسعه با بیان اینکه حضور شخص رئیسجمهور و برخی اعضای دولت در بین مردم و با مردم بودن، نقطه قوت دیگری است، به تعامل سازنده قوا در عصر وفاق اشاره کرد و افزود: ارتباط نزدیک سران سه قوه در دو سال گذشته یکی از فاکتورها و شاخصهای مهم دولت به حساب میآید. واعظی اظهار کرد: دستگاه سیاست خارجی تلاش موفقی در دوران جنگ ۴۰ روزه انجام داد و روندی که به امضای تفاهمنامه رسید از دید بسیاری کشورهای منطقه، اروپا و حتی میان صاحبنظران آمریکایی بهطرز قابل توجهی به نفع ایران ارزیابی میشود.
پیشنهاد اصلاحطلبانه به رئیسجمهور
سیدمحمدعلی ابطحی، عضو شورای مرکزی مجمع روحانیون در صفحه شخصی خود خطاب به پزشکیان نوشت: در دو سال گذشته خیلیها با رئیسجمهور سر و کله زدند که بعضی وزرا برای کابینه شما مفید نیستند. در بهترین وضع، این حاصل جمع ایجاد میشود که وزرا و مسئولانی که کار مفیدی انجام ندهند، موفقترینها هستند. همه کابینه و مردم میدانند شما باور به تغییر افراد ندارید. نتیجه اینکه خیلیهایشان یا کار نمیکنند یا کار دیگری که در جهت اهداف دولت نیست انجام میدهند. وی در ادامه آورده است: برای جبران این باورتان، حداقل نهادهای نظارتی خودتان را فعالتر کنید. بازرسی کنید که چه وزارتخانههایی شبانهروز کار میکنند و چه وزارتخانههایی تماشاگر غیرفعال هستند. گاهی برای اهداف دولت غیرفعال و برای اهداف مخالفان دولت فعال هستند. در عدم فعالیت وزارتخانهها هم پیش خدا و مردم مسئولید. عضو شورای مرکزی مجمع روحانیون مبارز در ادامه مطلب خود با بیان اینکه مسئولان باید عینکی بزنند که واقعبین باشد و هر قشری را به اندازه خودش ببیند، آورده است: اگر فقط خودیها دیده شوند، مثل گذشته نتیجهاش در مشارکت اندک در انتخابات مشخص میشود. شخص شما عینک بهتری دارید. به بقیه تصمیمگیران این نکته مهم را بگویید. با این همدلی در بین مسئولان، مشکلاتی را که نگرانی برای مردم ایجاد میکند، با گفتوگو با سایر قوا حل کنید.
دولت فضای عمومی جامعه را آرام نگه داشت
محمدرضا باهنر، رئیس جبهه پیروان خط امام و رهبری از احزاب فعال اصولگرایان سنتی در عرصه سیاسی کشور نیز به تحلیل خود از فعالیتهای پزشکیان در دولتش در دو سال گذشته پرداخت و گفت: وقایعی که از آغاز به کار دولت آقای پزشکیان طی دو سال اخیر پشت سر هم رخ داد از جمله تقابل با آمریکا و رژیم صهیونیستی، در تاریخ ۴۷ ساله جمهوری اسلامی ایران کمنظیر و حتی بیسابقه است. دولت چهاردهم در این دو سال با وجود تمامی بحرانهایی که بهطور مداوم کشور را در حوزههای مختلف تحت فشار قرار میداد، توانست شرایط را مدیریت کند؛ آن هم در حالی که همزمان با دشمنی کینهتوزان و رویدادهای ناگوار دست به گریبان بود. وی گفت: واقعیت این است که دولت توانست فضای افکار عمومی را تا حدودی متعادل نگه دارد؛ چراکه در تاریخ معاصر دیدهایم کشورهایی که درگیر جنگهای تحمیلی میشوند، پس از گذشت تنها ۱۰ تا ۱۵ روز، چنان دچار هرج و مرج میشوند که مردم به فروشگاهها هجوم میبرند و غارت و ناامنیهای گستردهای شکل میگیرد. واقعیت این است که دولت توانست فضای عمومی جامعه را به لطف خدا آرام نگه دارد.
اما در جرگه اصولگرایان سنتی، دبیرکل حزب موتلفه اسلامی نظر دیگری را نمایندگی میکند و ضمن تشکر از عملکرد دولت در دو جنگ تحمیلی، تصریح کرد: اما این به معنای نادیده گرفتن شاخصههای مدیریت بحران و عدم سنجش دقیق آنها نیست. در برخی موارد از جمله تامین و توزیع اقلام اساسی، عملکرد دولت در جریان جنگ ۴۰روزه قابل دفاع بوده و در برخی موارد دیگر از جمله سیاستگذاریهای کوتاهمدت در مواجهه با بحرانها و سرعت عمل در ترسیم راهکارهای خلاقانه، آن هم با اتکا به توان داخلی، انتقاداتی به این عملکرد وارد است.
فرجام سخن؛ دولت به معنای واقعی در بحرانها و شرایط سخت و حساس پای کار ایران و مردم بود اما برای برونرفت از وضعیت فعلی باید از نقاط قوت خود به عنوان اهرم استفاده کند تا نقاط ضعف را پوشش دهد و همچنان با دو رویکرد دفاع و سازندگی برنامهها را پیش ببرد.
نظر شما