آگاه: محور اصلی این گزارش، تبدیل بریکس از یک بلوک اقتصادی به ابزار اثرگذار سیاسی است که میتواند نیات شوم آمریکا در منطقه و جهان را با تکیه بر سیاستهای جمعی، بیاثر یا خنثی کند. سخنان شخص دوم کشور، نشاندهنده گذار ایران از استراتژیهای تدافعی به دیپلماسی فعال در جهت ایجاد نظم نوین جهانی است. او با اشاره به خنثیسازی اقدامات آمریکا، در واقع به مکانیسمهای عملیاتی بریکس اشاره دارد؛ مکانیسمهایی نظیر «دلارزدایی» که مستقیم بازوی فشار اقتصادی آمریکا را هدف قرار میدهد و همکاریهای امنیتی چندجانبی که استراتژی انزوای ایران را با شکست مواجه میسازد.
مسعود پزشکیان در پایان حضور در نشست سران بریکس در دهلی نو، با تاکید بر اینکه برخورداری از قدرت نمیتواند مجوز نادیده گرفتن قوانین و اصول انسانی باشد تصریح کرد: برای هیچیک از کشورهای حاضر قابل قبول نبود که یک کشور، تنها بهدلیل برخورداری از زور و قدرت، همه قوانین حقوق بشری و اصول انسانی را زیر پا بگذارد و با تکیه بر برتری فناورانه و سلطه اقتصادی، دیگر کشورها را تحریم کند. وی با اشاره به اینکه اعتراض کشورها به این روند روزبهروز در حال گسترش است، خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی ایران این مواضع را با صراحت مطرح کرد و دیگر کشورهای حاضر نیز دیدگاههای مشابهی داشتند، هرچند ممکن است بهدلیل برخی ملاحظات و نگرانی از آسیب دیدن اقتصادشان، این مواضع را در اسناد مکتوب با همان صراحت اعلام نکنند.
رئیسجمهور با انتقاد از رفتار قدرتهایی که مدعی دفاع از دموکراسی هستند، تصریح کرد: در دنیایی که چنین ادعاهایی مطرح میشود، نباید با رفتارهای زورگویانه، راه مردم و مسیر دسترسی به غذا، دارو و امکانات معیشتی بسته شود تا یک قدرت بتواند خواسته و اراده خود را بر ملتها تحمیل کند. وی با تاکید بر اینکه گفتوگو با جهان باید بر مبنای قانون صورت گیرد، افزود: روابط میان کشورها باید بر اساس چارچوبهای بینالمللی شکل بگیرد، نه اینکه برخی قدرتها در برابر کشورهایی که از خواستههایشان تبعیت نمیکنند، هر اقدامی را که میخواهند انجام دهند و هیچکس نیز نتواند در برابر این رفتارها پاسخ بخواهد.
رئیسجمهور با اشاره به اینکه سیاستهای مورد پیگیری کشورهای عضو بریکس میتواند در برابر یکجانبهگرایی موثر باشد، اظهار داشت: امیدواریم با مسیری که کشورهای بریکس در پیش گرفتهاند، بسیاری از مشکلاتی که آمریکا با قلدری در منطقه ایجاد و خواستههای خود را از طریق فشار اعمال میکند برطرف شود. پزشکیان با بیان اینکه چشمانداز مناسبی برای توسعه همکاریهای اقتصادی در حال شکلگیری است، گفت: زمینههای بسیار خوبی برای سرمایهگذاری، تبادلات مالی و گسترش ارتباطات اقتصادی فراهم شده که روند آن روزبهروز در حال رشد و توسعه است.
تحلیل سخنان رئیسجمهور
اظهارات اخیر رئیسجمهور در خصوص امید به خنثی شدن اقدامات قلدرمآبانه آمریکا توسط سیاستهای کشورهای عضو بریکس، بیانگر یک تغییر پارادایم در مدیریت روابط بینالملل ایران است. این سخنان نشان میدهد که ایران دیگر به دنبال مذاکره برای پذیرفته شدن در نظم موجود نیست، بلکه در حال ساختن نظم جایگزین در کنار سایر قدرتهای نوظهور است. وقتی رئیسجمهور از خنثی شدن سیاستهای آمریکا سخن میگوید، در واقع به سه مکانیسم کلیدی اشاره دارد که بریکس را به یک ابزار بازدارنده تبدیل میکند:
خنثیسازی اقتصادی: آمریکا ابزار اصلی فشار خود را از طریق تسلط بر سیستم سوئیفت و دلار اعمال میکند. بریکس با ایجاد مکانیسمهای پرداخت جایگزین و ترویج معاملات با ارزهای ملی، سلاح اقتصادی آمریکا را بیاثر (خنثی) میکند.
خنثیسازی سیاسی: آمریکا همواره تلاش کرده است، ایران را در سطح جهانی منزوی کند. حضور ایران در کنار قدرتهایی چون چین، روسیه، هند و برزیل، این انزوا را به طور کامل میشکند و هرگونه تصمیم یکجانبه آمریکا را با مخالفت یا بیتوجهی بلوک بزرگی از کشورهای جهان مواجه میکند.
خنثیسازی امنیتی: با گسترش نفوذ بریکس در جنوب جهانی، آمریکا دیگر نمیتواند به راحتی از کشورهای منطقه برای پیشبرد سناریوهای تخریبی یا نظامی خود استفاده کند، زیرا توازن قدرت به نفع ائتلافهای منطقهای و چندجانبه تغییر یافته است.
تقابل «قلدرمآبی» در برابر سیاستهای جمعی
رئیسجمهور با بهکارگیری واژه «قلدرمآبانه»، ماهیت رفتار ایالات متحده را غیرقانونی و خارج از چارچوبهای بینالمللی میداند. در مقابل، سیاست کشورهای عضو بریکس بر پایه برابری، احترام به حاکمیت ملی و منافع متقابل استوار است. این تقابل نشان میدهد، آمریکا بر پایه تحمیل اراده عمل میکند و در مقابل بریکس بر پایه توافق جمعی پیش میرود. در نتیجه، هرچه وزن بریکس در معادلات جهانی بیشتر شود، فضای مانور برای رفتارهای تکسلطهگرانه آمریکا در منطقه خاورمیانه و جهان محدودتر خواهد شد. گزارش پایانی رئیسجمهور در جریان سفر به هند حامل دو پیام کلیدی دیگر است:
ایران دیگر در برابر فشارهای آمریکا تنها نیست و تکیهگاههایی در سطح جهانی دارد که هزینههای هرگونه اقدام تخریبی شما را به شدت افزایش میدهند.
راه نجات از مداخلات خارجی، نه در تکیه بر قدرتهای استعماری، بلکه در پیوستن به جریانی است که به دنبال عدالت جهانی و توزیع منصفانه قدرت است.
جان کلام آنکه ایران بریکس را نهتنها یک باشگاه اقتصادی، بلکه یک «سپر استراتژیک» در برابر فشارهای غرب و آمریکاییها میبیند. خنثی کردن نیات شوم آمریکا از طریق بریکس، به معنای تبدیل فشارها به فرصتهاست؛ فرصتهایی که ایران را با وجود فشارها و تحریمهای آمریکاییها، به یکی از معماران نظم نوین جهانی تبدیل میکند. این رویکرد، هوشمندانهترین راه برای کاهش ریسکهای امنیتی و اقتصادی در محیطی است که در آن، قانون جنگل جایگزین قوانین بینالمللی شده است.
نظر شما