آگاه: در نگاه اول، کلمه «دفاع» معمولا به معنای عقب‌نشینی و واکنش نشان دادن به حمله است. اما در دین اسلام و به‌خصوص در رویکرد نظام جمهوری اسلامی، «دفاع» فقط یک حالت انفعالی نیست، بلکه یک «موقعیت مهم راهبردی» است که با «بالا بردن نام حق» گره خورده است. این سوال پیش می‌آید که چرا در طول سه جنگی که پشت سر گذاشته‌ایم- از جنگ اول تا درگیری‌های اخیر- با وجود اینکه رویکرد ما از حالت انفعالی به یک «راهبرد تهاجمی و قدرتمند» تغییر کرده است، باز هم از واژه «دفاع» استفاده می‌کنیم؟ جواب این پرسش را باید در خود قرآن پیدا کنیم؛ جایی که دفاع، نه صرفا برای زنده ماندن، بلکه برای «ایجاد نظم در جهان» و «جلوگیری از تباهی» تعریف شده است.
خداوند متعال در آیه ۲۵۱ سوره بقره می‌فرماید: «و اگر خداوند [برای دفع شر] برخی از مردم، برخی دیگر را [به وسیله پیامبران و مومنان] دفع نمی‌کرد، قطعا زمین تباه می‌شد.» این «دفع» (یعنی پس زدن نیروهای فاسد) یک قانون عمومی در جهان است. نکته مهم از دیدگاه دینی این است که این «دفع» به خداوند نسبت داده شده است؛ یعنی برقرار شدن عدالت و جلوگیری از فساد در زمین، نیازمند یک «رویارویی» است. از منظر دینی، «دفاع» در اسلام، با «برقرار کردن حق» همراه است. هر جا بخواهیم حق را برپا کنیم، باطل- که ذاتا اهل ستیز است- وارد میدان می‌شود و در اینجا «دفاع»، نه یک انتخاب دلخواه، بلکه یک «لزوم حیاتی» برای محافظت از «حق» است. بنابراین، چه در جنگ اول و چه در درگیری‌های اخیر، عنوان «دفاع» همچنان درست است؛ چون کار ما همچنان «برقرار کردن حق» است و کار دشمن، همچنان «ایجاد فساد.»
تغییر رویکرد از «دفاع منفعل» به «ایجاد قدرت بازدارنده» (یعنی ترساندن دشمن)، بازگشتی به دستور روشن قرآن در مورد «آماده‌سازی نیرو» است. آیه ۶۰ سوره انفال می‌فرماید: «و هر آنچه در توان دارید از نیرو و اسب‌های آماده (برای جنگ)، آماده کنید...» این آیه، اساس برنامه‌ریزی دفاعی ماست. عبارت «اسب‌های آماده» فقط به معنای آماده کردن اسب برای جنگ نیست؛ بلکه نمادی از «همیشه آماده بودن» و «حاضر بودن در میدان» است. در نگاه بنیان‌گذاران نظام جمهوری اسلامی، این آیه یک توصیه نیست، بلکه یک «دستور مهم راهبردی» است. «آماده‌سازی» یعنی پیوند دادن توان نظامی به اراده سیاسی.
وقتی قرآن می‌گوید: «...تا دشمنان خدا و دشمنان خودتان را به وسیله آن [نیروها] بترسانید»، هدف نهایی این آمادگی را «ترساندن دشمن» بیان می‌کند. این دقیقا همان «بازدارندگی» است. در اینجا، کلام الهی با عقلانیت راهبردی پیوند می‌خورد: اگر شما قدرت خود را در حدی نشان دهید که بتوانید حمله کنید، دشمن را مجبور می‌کنید که در موضع دفاعی قرار بگیرد. این همان «راهبرد تهاجمی» است که به شکل «بازدارندگی فعال» ظاهر می‌شود. جنگ اول به ما یاد داد که «دفاع صرفا در خاک خود» (یعنی فقط در سنگر ماندن)، پایان‌بخش جنگ نیست. باید «هزینه تجاوز» را برای دشمن آن‌قدر بالا ببریم که جرأت فکر کردن به حمله را نداشته باشد. از دیدگاه معنوی، قدرت جمهوری اسلامی یک «نیروی گسترده» است. یعنی قدرت ما به مرزهای جغرافیایی محدود نمی‌شود؛ بلکه در «مجموعه نیروهای مقاومت» در منطقه جاری است. این همان «دفاع متحرک» است که در نبردهای اخیر شاهد بودیم. در این نبردها، ما «محل درگیری» را از خاک خودمان به نزدیکی مرزهای دشمن منتقل کردیم. آیا این حمله است؟ نه؛ این «اقدام پیش‌دستانه مومنانه» برای جلوگیری از اجرای نقشه شوم دشمن است. آیه «و با کسانی که با شما می‌جنگند، در راه خدا بجنگید» (بقره/۱۹۰) یک تعادل دقیق را نشان می‌دهد: مقابله با کسی که به شما حمله می‌کند. اما در رویکرد راهبردی ما، «مقابله» دیگر به معنای فقط جواب دادن به حمله نیست؛ بلکه داشتن «تسلط اطلاعاتی و عملیاتی» بر دشمن است که او را قبل از هر اقدامی، از کار می‌اندازد.
اینجاست که فلسفه «تهاجم دفاعی» در اسلام معنا پیدا می‌کند. «تهاجم دفاعی»- همانطور که علمای بزرگ دین گفته‌اند- نه برای کشورگشایی، بلکه برای «برداشتن موانع هدایت مردم» و «دور کردن شر فتنه‌گران» است. وقتی رژیم غاصب اسرائیل یا قدرت‌های غربی، که مراکز «فساد در زمین» هستند، امنیت و زندگی ملت‌های مسلمان را تهدید می‌کنند، «حمله» به آنها، در واقع «دفاع از صلح واقعی» و «حفاظت از زمین» است.
بنابراین، راهبرد «قوی شدن» که امام شهیدمان بارها بر آن تاکید کرده‌اند، صرفا یک شعار برای رقابت نظامی نیست، بلکه یک «وظیفه دینی» برای بقای دین در دنیایی است که مستکبرین می‌خواهند اعتقادات اسلامی را از آن حذف کنند. «دفاع مقدس»، نامی است برای تمام این مسیر؛ از مقاومت دلیرانه در خرمشهر تا ایجاد قدرت بازدارنده در عملیات‌های اخیر. ما همیشه در حال دفاع هستیم، چون همیشه در حال «برپایی حق» هستیم و همیشه در حال «جلوگیری از فساد» و این یعنی دفاع، بالاترین و ارزشمندترین شکل رویارویی معنوی و عملی یک ملت با نیروهای باطل است. ما «می‌جنگیم» تا «آرامش» برقرار شود و این، زیبایی شگفت‌انگیز دفاع در اسلام است.