آگاه: برگزاری این اجلاس در عراق و در حالی که آمریکا و فرزند ناخلف او خواب‌هایی برای منطقه دیده‌اند، اهمیتی دوچندان دارد. برای ایران، این اجلاس بستر مناسبی است تا نگاه ایالات متحده در مورد مسائل منطقه را به چالش بکشد. در شرایطی که آنها تلاش می‌کنند ایران را به عنوان بازیگر منزوی یا تهاجمی معرفی کنند، حضور فعال در این سازمان، فرصتی فراهم کرد تا «جمهوری اسلامی» موضع خود را نه به عنوان یک کشور متخاصم، به عنوان قدرت منطقه‌ای متعهد به حقوق حاکمیتی ارائه دهد؛ این اجلاس ابزاری بود برای تبیین این واقعیت که امنیت منطقه، نه با تکیه بر قدرت‌های فرامنطقه‌ای، بلکه از طریق تفاهمات میان کشورهای اسلامی و احترام به حاکمیت ملی کشورها تامین می‌شود.
رئیس دستگاه دیپلماسی در نطقش در اجلاس مذکور به مسئله فلسطین پرداخت و با بیان اینکه آرمان فلسطین همچنان مسئله اصلی جهان اسلام است و نمی‌توان از صلح سخن گفت و این موضوع اصلی را نادیده گرفت، تاکید کرد: «فلسطین همچنان زخمی بر وجدان جامعه جهانی است و غزه به نمادی از ناکامی سازوکارهای بین‌المللی در جلوگیری از نسل‌کشی بدل شده است. ده‌ها قطعنامه به اشغال و خشونت پایان نداده است. رنج مستمر مردم فلسطین، کشتار مردم بی‌گناه توسط رژیم اسرائیل و تهدیدها علیه قدس شریف و اماکن مقدس آن باید همه را نگران کند. ایران در کنار مردم فلسطین ایستاده است و از سازمان همکاری اسلامی و همه اعضای آن می‌خواهد هر آنچه لازم است انجام دهند تا به کشتار و محاصره پایان داده شود و حمایت از حقوق مشروع مردم فلسطین به اولویتی مشترک تبدیل شود، اولویتی که با اقدام عملی و هماهنگ پشتیبانی شود.»
او در بخش دیگری از سخنانش بر تضمین‌های معتبر برای مذاکره با ایران تاکید کرد و گفت: «کشورمان اجبار تهدید و ارعاب را نمی‌پذیرد و تحت فشار از حقوق حاکمیتی خود دست نخواهد کشید. اما همچنان آماده گفت‌وگو بر پایه احترام متقابل و تضمین‌های معتبر است.»
عبارت عراقچی مبنی بر اینکه «ایران آماده گفت‌وگو بر پایه احترام متقابل و تضمین‌های معتبر است» در نگاه اول یک پیام صلح‌آمیز است، اما در لایه تحلیلی، نیاز به نقد واقع‌بینانه دارد. باید پذیرفت مذاکره و رایزنی، بخشی از وظایف ذاتی دستگاه دیپلماسی است و وزیر امور خارجه در چارچوب ساختار سیاسی و دستورالعمل‌های حاکمیتی سخن می‌گوید. با این حال، نکته اینجاست که نباید این آمادگی برای گفت‌وگو را به معنای امید به تغییر رفتار طرف مقابل دانست. تجربه تاریخی و تجربیات تلخ سال‌های اخیر نشان داده است، طرف مقابل ـ به‌ویژه آمریکا ـ که هرگز از روی میل به صلح یا احترام متقابل به میز مذاکره نیامده است، تنها زمانی به گفت‌وگو روی می‌آورد که هزینه تقابل برایش بیشتر از سود مذاکره شود. بنابراین نباید فراموش کرد که در سیاست خارجی، «تضمین معتبر» مولفه‌ای است که با قدرت ملی به دست می‌آید، نه با وعده‌های شفاهی.
همچنین در حاشیه اجلاس، وزیر امور خارجه ایران با همتایان خود در سایر کشورها و مسئولانی از عراق به بحث و تبادل نظر پرداخت. سیدعمار حکیم، رهبر جریان حکمت ملی عراق روز یک‌شنبه ۲۶ مهر با سیدعباس عراقچی در حاشیه اجلاس وزیران خارجه سازمان همکاری اسلامی در بغداد دیدار و گفت‌وگو کرد. دو طرف این دیدار که در دفتر جریان حکمت ملی در بغداد صورت گرفت، درباره تحولات سیاسی منطقه، راهکارهای احیای ثبات و امنیت و نقش مورد انتظار از اجلاس وزرای امور خارجه سازمان همکاری اسلامی در بغداد در بازتاب رویکرد جهان اسلام نسبت به مسائل عراق و منطقه گفت‌وگو کردند. حکیم در این دیدار، ضمن تمجید از مقاومت ملت ایران در برابر چالش‌ها، بر ضرورت توقف تنش‌ها و پایان جنگ در منطقه تاکید کرد و گفت: حل‌وفصل بحران‌ها باید از مسیر گفت‌وگو و تفاهم دنبال شود؛ مسیری که بتواند به راه‌حلی مورد رضایت طرف‌ها بینجامد و همزمان حاکمیت و امنیت کشورهای منطقه را حفظ کند.
رهبر جریان حکمت ملی عراق همچنین با اشاره به دستاوردهای این کشور در عرصه‌های سیاسی، اجتماعی و امنیتی، بر ضرورت صیانت از ثبات و دستاوردهای حاصل‌شده تاکید کرد. تمجید این جریان از مقاومت ایران و تاکید بر پایان تنش‌ها، نشان‌دهنده این است که لایه‌های سیاسی موثر در عراق، ایران را نه تنها به عنوان یک متحد، در اصل به عنوان ضامن ثبات می‌بینند. در واقع، آنچه از سوی عمار حکیم بیان شد پیامی به همراه دارد؛ در لایه‌های اثرگذار سیاسی عراق، این باور شکل گرفته است که هیچ ثبات پایدار در منطقه، بدون تعامل سازنده با ایران و تکیه بر تفاهمات میان‌کشوری میسر نخواهد بود.
دومین دیدار روز گذشته به رایزنی «عراقچی دیپلمات» با همتای عراقی خود اختصاص داشت؛ او فواد حسین را در جریان روندهای جاری دیپلماتیک مرتبط با صلح و امنیت منطقه قرار داد و خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی ایران همانطور که در دفاع از منافع و امنیت ملی خود قاطع و جدی است، در استفاده از دیپلماسی برای جلوگیری از تشدید تنش و حل مسائل نیز ثابت‌قدم است.
در جریان این دیدار وی به این اصل مهم هم اشاره کرد که مسئله یمن نیازمند احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور است. تاکید عراقچی بر احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی یمن دوباره ایران را در جایگاه حامی استقلال ملی کشورهای اسلامی قرار می‌دهد. البته این نگاه، تازگی ندارد و همواره جمهوری اسلامی خواهان نقش‌آفرینی مردم برای عبور از چالش‌هایی که بدخواهان در منطقه ایجاد می‌کنند، است. اما تحرکات و موضع‌گیری‌های سکاندار دستگاه دیپلماسی در جلسات دوجانبه محدود نشد. او در حاشیه اجلاس شورای وزرای امور خارجه سازمان همکاری‌های اسلامی درباره بیانیه پایانی و قطعنامه‌هایی که در این اجلاس تصویب شده و اینکه آیا منافع و مواضع جمهوری اسلامی ایران درباره مسائل جهان اسلام، از جمله یمن، در این اسناد منعکس شده است؟ با تاکید بر ضرورت رعایت انصاف و توازن در بیانیه پایانی اجلاس شورای وزیران سازمان همکاری اسلامی، گفت: در صورت رعایت ‌نشدن این اصول در قطعنامه مربوط به یمن، ایران تحفظ خود را اعلام خواهد کرد و حتی ممکن است صراحتا مخالفت خود را با آن اعلام کند.
صراحت وزیر بر رعایت انصاف و توازن در بیانیه پایانی، از اراده قاطع کشورمان پرده برمی‌دارد؛ اینکه ایران اجازه نخواهد داد سازمان همکاری اسلامی به ابزاری برای پیشبرد روایت‌های یک‌جانبه یا تحمیل قطعنامه‌های ناعادلانه تبدیل شود. این یعنی ایران در این اجلاس، نه به عنوان یک شرکت‌کننده ساده، به عنوان «مدیریت‌کننده روایت‌ها» در بیانیه پایانی ظاهر شد.