نقطه کانونی تحلیل‌ها

کیفیت «انباشت تمدنی»

فکر می‌کنم وقتی درباره تاب‌آوری تمدنی حرف می‌زنیم از همان ابتدا سوال را اشتباه مطرح می‌کنیم. معمولا می‌پرسیم چرا بعضی ملت‌ها از بحران عبور می‌کنند و بعضی دیگر نه؛ در حالی که تقریبا همه ملت‌ها از بحران عبور می‌کنند. تاریخ، تاریخ ملت‌های بی‌بحران نیست. تفاوت از جایی شروع می‌شود که یک بحران در یک جامعه به نقطه آغاز تحول تبدیل می‌شود و در جامعه‌ای دیگر فقط زخمی تازه بر زخم‌های قبلی اضافه می‌کند. بنابراین مسئله اصلی، عبور از بحران نیست؛ مسئله این است که بحران در هر جامعه چه چیزی تولید می‌کند.