عماد خورشیدطلب: فرهنگ، پایدارترین حوزه اجتماعی و مشخص کننده شکل و ماهیت حرکت جامعه است که رصد عوامل شکل دهنده به فرهنگ و شناخت وجوه گوناگون آن از گام‌های مهم و اساسی در بازسازی عرصه فرهنگ است. امر مهمی که ایجاب می‌کند تا پیشران‌های فرهنگی کشور در بعد کنش فردی و ساختاری مورد بررسی قرار گرفته و نواقص هرکدام شناسایی و نسبت به رفع آن اقدام شود. انقلاب اسلامی با ورود به چهل ساله دوم حیات خویش و متناسب با اهداف کلان بیانیه گام دوم، ضروری است تا با نگاهی نو، آسیب‌شناسانه و روزآمدساز، به مجموعه‌ای از زیرساخت‌های تمدنی بنگرد که در رأس آن، مقوله‌ فرهنگ است.

بازسازی از درون

آگاه: رهبر انقلاب در اولین دیدار با هیئت دولت چهاردهم فرمودند: «ساختار فرهنگی کشور نیاز به یک بازسازی انقلابی دارد. ما مشکل داریم در ساختار فرهنگی کشور و یک حرکت انقلابی لازم است. البته حرکت انقلابی، یعنی خردمندانه و عاقلانه. معنای انقلابی‌بودن بی‌هوا حرکت‌کردن و بی‌حساب حرکت‌کردن نیست. [حرکت] انقلابی باید باشد، بنیانی باید حرکت بشود، در عین حال برخاسته‌ از اندیشه و حکمت باشد. فرهنگ واقعاً زیربنا است؛ خیلی از این خطاهایی که ما در بخش‌های مختلف انجام می‌دهیم، ناشی از فرهنگ حاکم بر ذهن ماست.» ۱۴۰۰/۶/۶
اما وقتی صحبت از بازسازی انقلابی در ساختار فرهنگ می‌شود، باید به چهار نکته مهم هم و لازم اشاره کرد:

۱) فرهنگ انقلاب «ما نمی‌توانیم» را به‌تدریج تغییر داد
از همان ابتدای انقلاب «نقشه راه امام این بود که طرح جدید را از گذشته منحط کشور جدا کند... به این صورت که طرحی که ارائه می‌کرد و پیشنهاد می‌کرد برای اداره کشور، در ذیل فرهنگ و تمدن و قاموس غربی قرار نگیرد... امام اصرار داشت که طرح جمهوری اسلامی، در ذیل آنچه در غرب به آن می‌گویند جمهوری یا مردم‌سالاری قرار نگیرد.» ۱۴۰۱/۳/۱۴
در عرصه عمومی جامعه «در دوران اول انقلاب، شما ناگهان دیدید که مردم ما در ظرف مدت کوتاهی، تغییرات اساسی در خُلقیّات خودشان احساس کردند: گذشت در بینِ مردم زیاد شد؛ آز و طمع کم شد؛ همکاری زیاد شد؛ گرایش به دین زیاد شد؛ اسراف کم شد؛ قناعت زیاد شد.» ۱۳۷۱/۵/۲۱
در تداوم رویکرد فرهنگی انقلاب «برکاتی بر این کار مترتب شد که این برکات به‌هیچ‌وجه ممکن نبود در این کشور به وجود بیاید. این نوآوری‌ها، این پیشرفت‌های علمی، این جسارت واردشدن در عرصه‌های نو علمی و تحقیقی به خاطر همین اعتماد به نفسی است که از احیای هویت ملی پیدا شده است؛ این را انقلاب به وجود آورد.» ۱۳۸۳/۲/۲۸ 
«دشمن می‌خواهد بگوید که شما نمی‌توانید.» ۱۳۹۷/۱/۱
اما «انقلاب با سازندگی و حرکت‌های خلاقانه ذهنیت «ما نمی‌توانیم» را به‌تدریج تغییر داد که نتیجه آن انجام کارهای بزرگی همچون ساخت سدها، نیروگاه‌ها، بزرگراه‌ها، تجهیزات صنایع نفت و گاز و بسیاری از زیرساخت‌ها به دست متخصصان جوان داخلی بود.»۱۴۰۱/۹/۱۵

۲) کار ابتکاری
یکی از مهم‌ترین الزامات کار فرهنگی، ابتکاری بودن است، «توصیه من فقط موضع دفاعی نیست؛ اما موضع اثباتی، موضع تهاجمی، موضع حرکت صحیح باید داشته باشیم. به‌هرحال در مقابل فرهنگ مهاجم، بدترین کار، انفعال است؛ زشت‌ترین کار، انفعال است؛ خسارت‌بارترین کار، انفعال است. فرهنگ مهاجم نباید ما را منفعل بکند.» ۱۳۹۲/۹/۱۹
پرهیز از کارهای ظاهری هم که جزو ضروریات است. «در زمینه‌های فرهنگی، دنبال کارهای تشریفاتی و ویترینی نباشید. نمایش‌دادن کار فرهنگی، نه اینکه فایده‌ای ندارد؛ ضرر هم دارد. در زمینه فرهنگ باید دنبال کارهای محتوایی و اصیل و واقعی رفت که امروز نیاز عمده کشور هم این است.» ۱۳۸۹/۶/۸
تولید فرهنگی نقش منحصربه‌فردی دارد، «در فرهنگ هم - مثل مسائل اقتصادی- اگر تولید نکردیم، به واردات احتیاج پیدا می‌کنیم... اگر شما تولید فرهنگی نکردید، واردات فرهنگی - چه به صورت رسمی، چه به صورت قاچاق- وارد کشور می‌شوند.» ۱۳۹۵/۱۲/۱۶

۳) حفظ آمادگی
حفظ آمادگی در کارهای فرهنگی از دیگر الزامات است، «نیروهای مؤمن، نیروهای اصیل و معتقد در سرتاسر کشور آماده‌به‌کار باشند. آماده‌به‌کار به معنای آماده جنگ نیست؛ یعنی هم آماده کار اقتصادی باشند، هم آماده کار فرهنگی باشند، هم آماده کار سیاسی باشند، هم آماده حضور در میدان‌ها و عرصه‌های مختلف باشند... در مقابل این برای‌گیری‌های دشمنان - که دشمنان ما شب‌وروز نمی‌شناسند- ما هم باید شب‌وروز نشناسیم و همه آماده باشیم.» ۱۳۹۴/۶/۱۲
به‌عنوان کلام آخر، بدانیم «ما هر چه امتیاز داریم، ناشی از همین هویت فرهنگی است؛ اگر این هویت فرهنگی نبود، انقلاب ما هم پیروز نمی‌شد. اگر این هویت فرهنگی نبود، یک امامی مثل امام ما که نهضت را به وجود آورد و به سرانجام رساند، اصلاً خلق نمی‌شد، درست نمی‌شد. امام بزرگوار، ساخته و پرداخته همین فرهنگ است. همین هویت فرهنگی است که آدمی مثل امام را در جامعه پرورش می‌دهد؛ این را باید نگه داشت.» ۱۳۹۳/۴/۲

۴) گسترش کار فرهنگی
اما گذشته از اصلاح ساختاری فرهنگ که متوجه مسئولین است، در زمینه کارهای فرهنگی وظایفی برعهده عموم مردم خواهد بود. «کار فرهنگی یعنی کاری که ذهن‌ها را با فرهنگ انقلاب و فرهنگ اسلام آشنا کند.» ۱۳۹۵/۳/۲۹
نمونه بارز کار فرهنگی تشکیل «کارگروه‌های فرهنگی در سراسر کشور و در مساجد [است]... الان هر جایی که شما یک گروه جوان را پیدا کنید - جوان متشکل و بافکر و صاحب ذهن فعال- که دست‌به‌کار فرهنگی می‌زنند مثلاً در یک مسجدی، در یک هیئت عزاداری‌ای اینها می‌توانند روی جوان‌ها تأثیر بگذارند، روی محله تأثیر بگذارند، روی خویشاوندان تأثیر بگذارند، روی مجموعه‌های دانشجویی تأثیر بگذارند، یک حرکتی، یک عزمی، یک بینش و بینایی‌ای را در یک مجموعه‌ای به وجود بیاورند.» ۱۳۹۸/۳/۱ یعنی «در تمام کشور، جوان‌ها و صاحبان اندیشه و فکر، صاحبان همت، خودشان با ابتکار خودشان، کار را - کارهای فرهنگی را - پیش ببرند، منافذ فرهنگی را بشناسند و در مقابل آنها، کار انجام بدهند.» ۱۳۹۶/۴/۵

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.