آگاه: در موتورهای درون‌سوز، روغن یکی از حیاتی‌ترین اجزای عملکردی به شمار می‌رود و نقش آن بسیار فراتر از یک روان کننده ساده است.
روغن موتور هنگام فعالیت موتور، وظایفی مانند کاهش اصطکاک، جلوگیری از ساییدگی قطعات، انتقال حرارت، کمک به آب‌بندی بین پیستون و سیلندر و پاک‌سازی رسوبات را 
بر عهده دارد. با توجه به این نقش‌ها، حفظ کیفیت و دمای مناسب روغن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
روغن موتور معمولا در محدوده دمایی ۹۰ تا ۱۱۰ درجه سانتی‌گراد بهترین عملکرد را دارد؛ اما در شرایطی مانند رانندگی سنگین، یدک‌کشی، رانندگی شهری سنگین، ترافیک طولانی یا عملکرد موتورهای توربوشارژ، دمای روغن ممکن است فراتر از حد استاندارد افزایش پیدا کند. افزایش بیش از حد دمای روغن نه‌تنها از کیفیت آن می‌کاهد، بلکه می‌تواند منجر به کاهش فشار روغن، آسیب به یاتاقان‌ها و حتی قفل شدن موتور شود.
این قطعه که وظیفه اصلی آن کنترل دمای روغن است، خصوصا در خودروهای اسپرت، موتورهای حجیم و خودروهای دیزلی فشار بالا نقشی حیاتی در پایداری موتور دارد. در این مقاله با عملکرد رادیاتور روغن، مزایا و معایب آن آشنا خواهید شد.

رادیاتور روغن ماشین چیست و چه وظایفی دارد؟
رادیاتور روغن ماشین که با نام Oil Cooler شناخته می‌شود، یک مبدل حرارتی است که وظیفه اصلی آن کاهش دمای روغن و رساندن آن به محدوده عملیاتی استاندارد است. این قطعه معمولا در قسمت جلوی خودرو و در مسیر جریان هوای آزاد قرار می‌گیرد تا حداکثر تبادل حرارتی ممکن انجام شود.
این رادیاتور از شبکه‌ای از لوله‌ها یا صفحات آلومینیومی ساخته شده که روغن داغ درون آن گردش پیدا می‌کند. عبور هوا از روی این شبکه باعث می‌شود گرما به‌سرعت از روغن گرفته شود. برخی از انواع رادیاتورهای روغن، از آب خنک‌کننده موتور نیز برای تسریع فرآیند انتقال حرارت استفاده می‌کنند.
 پایین نگه‌داشتن دمای روغن: این مهم‌ترین وظیفه رادیاتور است. جلوگیری از افزایش بیش از حد دمای روغن، به‌طور مستقیم از فرسایش قطعات جلوگیری می‌کند.
 حفظ کیفیت روغن موتور: وقتی روغن بیش از حد گرم شود، ویژگی‌های شیمیایی خود را از دست می‌دهد. رادیاتور روغن مانع این تخریب می‌شود.
 بهبود فشار روغن: روغن داغ رقیق می‌شود و فشار آن افت می‌کند. خنک نگه‌داشتن روغن کمک می‌کند فشار سیستم در حد استاندارد باقی بماند.
 افزایش عمر موتور: با کاهش تنش حرارتی، قطعات داخلی عمر بیشتری پیدا می‌کنند.
 پایداری عملکرد در شرایط سخت: در خودروهای اسپرت یا خودروهایی که بار سنگین حمل می‌کنند، دمای روغن به‌سرعت افزایش می‌یابد. وجود رادیاتور روغن ماشین تضمین می‌کند موتور تحت این شرایط نیز پایدار بماند.

وجود رادیاتور روغن، به‌خصوص در خودروهایی که در شرایط سخت استفاده می‌شوند، مزایای متعددی دارد. در ادامه مهم‌ترین موارد را بررسی می‌کنیم:
 جلوگیری از کاهش ویسکوزیته روغن: روغن در دمای بالا رقیق می‌شود و خاصیت روان‌کاری خود را از دست می‌دهد. رادیاتور روغن کمک می‌کند ویسکوزیته در محدوده مناسب باقی بماند و عملکرد روان کاری پایدار ادامه یابد.
 بهبود عملکرد یاتاقان‌ها و میل‌لنگ: یاتاقان‌ها حساس‌ترین بخش‌های موتور هستند که به کمترین کاهش فشار روغن نیز واکنش نشان می‌دهند. کاهش دمای روغن باعث افزایش پایداری فشار در این نواحی می‌شود.
 افزایش قدرت و کارایی موتور: وقتی روغن در دمای مناسب باشد، اصطکاک کمتر است و اجزای داخلی روان‌تر کار می‌کنند. این موضوع به عملکرد بهتر و حتی کاهش مصرف سوخت کمک می‌کند.
 جلوگیری از اکسیداسیون روغن: اکسیداسیون و سوختن روغن معمولا در دمای بالا رخ می‌دهد. رادیاتور روغن این خطر را کاهش می‌دهد و باعث افزایش عمر مفید روغن می‌شود.
 مناسب برای خودروهای توربوشارژ: توربوها مقدار زیادی گرما تولید می‌کنند. رادیاتور روغن مانع از تخریب سریع روغن در اطراف توربو می‌شود.
 پیشگیری از جوش آوردن موتور: اگر دمای روغن بیش از حد بالا برود، دمای کلی موتور نیز افزایش پیدا می‌کند. رادیاتور روغن کمک می‌کند تعادل حرارتی موتور حفظ شود.
 مناسب برای شرایط آب‌وهوایی گرم: در مناطق گرمسیری یا تابستان‌های طولانی، این قطعه نقش بسیار مهمی در محافظت از موتور ایفا می‌کند.

با وجود مزایای فراوان، استفاده از رادیاتور روغن خالی از اشکال نیست و در برخی خودروها چالش‌هایی ایجاد می‌کند. در ادامه مهم‌ترین معایب آن را شرح می‌دهیم:
 پیچیدگی بیشتر سیستم: اضافه شدن یک قطعه جدید یعنی افزایش نقاط اتصال، لوله‌ها و خطر نشتی احتمالی. این موضوع کار تعمیر و نگهداری را پیچیده‌تر می‌کند.
 نیاز به رسیدگی دوره‌ای: برای عملکرد صحیح، باید اتصالات رادیاتور، شیلنگ‌ها و مسیر روغن به‌صورت دوره‌ای بررسی شوند. در غیر این صورت ممکن است نشتی رخ دهد.
 افزایش هزینه تعمیرات: در صورت آسیب‌دیدگی رادیاتور روغن، هزینه تعویض آن بیشتر از اجزای معمولی سیستم روغن است.
 احتمال افت بیش از حد دمای روغن: اگر رادیاتور بیش از حد بزرگ باشد یا در هوای بسیار سرد استفاده شود، روغن ممکن است خیلی سرد شود و عملکرد موتور بهینه نباشد. در برخی خودروها به همین دلیل از ترموستات مخصوص رادیاتور روغن استفاده می‌شود.
 حساسیت به ضربه: به دلیل قرارگیری در جلوی خودرو، ممکن است در تصادفات یا برخورد با اجسام آسیب ببیند.