آگاه: در بخش بازار فروش جشنواره ملی اسباببازی بیش از دو هزار و ۷۰۰ محصول در حوزه سرگرمی و اسباببازی از سوی بیش از ۱۴۰ تولیدکننده ایرانی عرضه شده است. بر اساس اعلام تازه مسئولان برگزاری، ساعت بازدید از بخش فروش جشنواره تا ۳۰ دی هر روز از ساعت ۱۰ تا ۱۹ و بخش ترویجی بازی و اسباببازی از ساعت ۱۴ تا ۱۹ است. این جشنواره با هدف حمایت از کالاهای تولید داخل، کمک به برقراری ارتباطی هدفمند میان طراحان، تولیدکنندگان، سرمایهگذاران و دیگر فعالان حوزه بازی و اسباببازی، ساماندهی صنعت اسباببازی و فراهمکردن زمینه طراحی و استقرار نظام نوآوری با همراهی انجمن تولیدکنندگان اسباببازی، شورای نظارت بر اسباببازی، ستاد توسعه علوم و فناوریهای شناختی، شهرداری تهران و دانشگاه سوره در حال برگزاری است.
معیارها و روند انتخاب اسباببازی برتر سال از چه قرار است؟
حامد تاملی، داور دهمین جشنواره ملی اسباببازی، درباره معیارها و روند انتخاب اسباببازیهای برتر سال توضیح داده است: «اسباببازیهایی که در شورای نظارت بر اسباببازی ثبت شده و مجوز طراحی و تولید دریافت میکنند، بر اساس شاخصهای متعددی مورد ارزیابی قرار میگیرند. در مرحله نخست، دستهبندی محصولات اهمیت دارد؛ از جمله اسباببازیهای کمکآموزشی، کمکدرمانی، فرهنگیهنری، الکترونیکی و بازیهای فکری که هرکدام شاخصهای تخصصی خود را دارند. بخشی دیگر از ارزیابیها به کیفیت تولید و بستهبندی محصولات اختصاص دارد و بر همین اساس، برترینها انتخاب میشوند.»
این داور جشنواره میگوید: «بهصورت ویژه، جایزهای مستقل برای اسباببازیهای حوزه بازارپردازی در نظر گرفته شد؛ محصولاتی که بر پایه شخصیتهای انیمیشنها، فیلمها، برنامههای تلویزیونی یا نمایش خانگی طراحی و تولید شدهاند. این بخش برای نخستین بار با نگاه ویژهتری مورد توجه قرار گرفت و جایزههایی نیز به آن اختصاص یافت.»
تمرکز بر ابعاد شناختی در بازیهای فکری
تاملی درباره شاخصهای داوری در حوزه بازیهای فکری توضیح میدهد: «در بازیهای فکری و رومیزی، بیشترین تمرکز ما بر ابعاد شناختی مانند حل مسئله، حافظه، استدلال و استنتاج است. همچنین رعایت اصول طراحی این نوع بازیها، جذابیت، گیرایی و توانایی درگیر کردن مخاطب از دیگر معیارهای مهم به شمار میرود. در اسباببازیهای کمکآموزشی، پررنگ بودن بعد آموزشی و تاثیرگذاری محتوای دانشی و نگرشی اهمیت دارد؛ اینکه آیا بازی میتواند مفهومی را به کودک یا نوجوان آموزش دهد یا نه. در حوزه فرهنگی و هنری نیز توجه به بوم و فرهنگ ایرانی و انتقال مهارتهای هنری به مخاطب، از شاخصهای اصلی ارزیابی است.» او همچنین درباره بازیهای الکترونیکی گفت: «در این بخش بررسی میشود که تولیدکننده تا چه اندازه توانسته از فناوریهای مرتبط با فضای الکترونیک بهصورت بهینه استفاده کند و در نهایت محصولی متناسب با نیاز مخاطب هدف ارائه دهد.»
مخاطبشناسی هم داوری شده است
او با تاکید بر اهمیت مخاطبشناسی توضیح میدهد: «یکی از معیارهای مهم داوری این است که آیا مخاطب هدف بهدرستی شناسایی شده و طراحی محصول متناسب با سن و نیاز او انجام شده است یا خیر؛ چه بازی برای کودک باشد، چه نوجوان و چه حتی گروه سنی بالای ۱۵ سال. همچنین بررسی میشود که اهداف آموزشی، فرهنگی، هنری یا شناختی طراح، تا چه اندازه در محصول نهایی بهدرستی منتقل شده است.»
داوری تخصصی و اجماع نهایی
تاملی خاطرنشان میکند: «داوران این جشنواره از حوزههای مختلف انتخاب شدهاند و همگی از افراد باتجربه صنعت اسباببازی هستند که با تولید، طراحی، محتوا و فرم آشنایی کامل دارند. در نهایت، با تجمیع دیدگاهها و گفتوگوهای تخصصی، اجماعی برای انتخاب محصولات برتر شکل میگیرد و فهرست نهایی اعلام میشود.»
این داور دهمین جشنواره ملی اسباببازی درباره تفاوتهای آثار امسال نسبت به سالهای گذشته گفت: «تنوع محصولات در اغلب دستهبندیها وجود داشت و بهویژه در حوزه بازیهای رومیزی تنوع بیشتری مشاهده شد. بسیاری از طراحان و تولیدکنندگان، ایدههای خود را از مسائل اجتماعی و فرهنگی جامعه گرفتهاند که همین موضوع به غنای آثار کمک کرده است. در برخی حوزهها مانند اسباببازیهای کمکدرمانی همچنان تعداد آثار کمتر است؛ چرا که جامعه هدف محدودتری دارد و نیازمند حمایتهای جدیتر از سوی دولت و حاکمیت است، بهویژه برای کودکان توانیاب یا دارای اختلالات حرکتی و حسی.»
در حوزه اسباببازیهای هوشمند انتظار بیشتری میرفت
تاملی با اشاره به روندهای جهانی میگوید: «انتظار میرفت در حوزه اسباببازیهای هوشمند و الکترونیکی پیشرفته، تنوع بیشتری مشاهده شود. هرچند رقابت با محصولات خارجی دشوار است اما با حمایتهای هدفمند میتوان در این مسیر گامهای موثرتری برداشت. از نکات شاخص امسال، حضور پررنگ محصولات مبتنی بر کاراکترهای انیمیشنها و برنامههای کودک بود که همین موضوع، ضرورت توجه ویژه به بازارپردازی را بیش از پیش نشان میدهد. با توسعه تولیدات انیمیشنی و رسانهای کودک و نوجوان، صنعت اسباببازی نیز باید همزمان و هماهنگ با آن رشد کند و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان میتواند با همکاری انجمنها و تولیدکنندگان، نقش محوری در این همافزایی فرهنگی ایفا کند.»
یک نمایشگاه مهم در جشنواره اسباببازی
پوپک عظیمپور، مدیر بخش عروسکهای آئینی و اقوام دهمین جشنواره اسباب بازی درباره این نمایشگاه میگوید: «در نگارخانه اصلی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، نمایشگاهی با موضوع «عروسک، بازی و فرهنگ» در کنار دهمین جشنواره اسباببازی برگزار شده است. تمرکز این نمایشگاه بر روی عروسکها و بازیچههای اقوام ایرانی است. این آثار در سه دستهبندی «بازیچه»، «آئینی» و «مردمشناسی» چیدمان شدهاند. هدف از برپایی این نمایشگاه، معرفی فرهنگ ایرانی به مخاطبانی است که معمولا به همراه خانوادههای خود میآیند. در چند متر آنسوتر، دهمین جشنواره اسباببازی با هیاهو و سروصدای زیادی برگزار میشود اما مخاطبان در اینجا با آرامش مواجه میشوند؛ با مجموعهای از عروسکهای مادرساخت و دستدوز که صنعتی و تجاری نشدهاند اما از نظر فرهنگی بسیار ارزشمند هستند. این عروسکها حامل لباس، پوشش و آیینهای اقوام ایرانی هستند و داستانهای مختلفی که برای این عروسکها وجود دارد، توسط همکاران برای مخاطبان بازگو میشود تا توضیحات و توصیفات آنها را بشنوند و ببینند.»
عروسکهای ساده اما غنی از فرهنگ
این کارشناس اسباببازی درباره نقش فرهنگی ایندست عروسکها میگوید: «این عروسکها دستساز و بسیار ساده هستند اما در انتقال فرهنگ غنیاند؛ چراکه آرایههای صورت، لباس، خردهفرهنگها، افسانهها و اساطیر، حامل بسیاری از بخشهای فرهنگ ایران هستند.
یک اسباببازی در خود جشنواره دیدم که یک کپی نازل از یک اسباببازی غربی بود. آن کمپانی ایرانی زحمت کشیده و شکل و شمایل زشتی را روی آن گذاشته است، بدون هیچ خلاقیتی از فرهنگ ایرانی خودمان. دوباره چشم به غرب و خارج است و حتی بومی هم نکردهاند. این در حالی است که عروسکهای بخش آئینی ساده و معصوم هستند و انرژی خاصی دارند، هرچند خانوادهها این عروسکهای ساده و آئینی را نمیشناسند. برای فروش عروسکها باید سیاستگذاریهای فرهنگیاش ریلگذاری شود تا مردم بشناسند و برای آن پول پرداخت کنند.»
فقط جشنواره کافی نیست
عظیمپور با اشاره به اینکه فقط برگزاری جشنواره کافی نیست، گفت: «مطمئنم کار آهسته و پیوسته بسیار اهمیت دارد و نتیجهبخش است و اطمینان قلبی دارم که این عروسکها یک روز مثل یک چشمه زلال بیرون خواهد زد. اما اگر نجنبیم، تنها بابرگزاری جشنواره راه به جایی نخواهیم برد. البته از خانم بابایی، دبیر جشنواره اسباببازی بسیار قدردانی میکنم که گوشه چشمی به عروسکها داشتند. ما همه تلاشمان را انجام دادیم تا بهترین گردآوری را داشته باشیم. به هر حال سازوکار فروش عروسکها پیچیده است.
عروسک در همه جای دنیا مهم است و هر کشور برای خودش عروسک دارد. در جشنوارهها و المپیکها، ورزشکاران و هنرمندان با عروسکها برمیگردند و سعی میکنند آیکونهای فرهنگیشان را اینگونه ترویج دهند. اما اینها در کشور ما حتی به سوغات فرهنگی نمیرسند یا سازمانها این را به عنوان سوغات فرهنگی میبینند که در مقطعی هیجانی انجام میدهد اما بعد تعطیل میشود. اینها باید شبکهای و انجمنی باشد و یکی حامی منافع آن باشد. زنان از روستاها و شهرهای مختلف این عروسکها را میسازند و اگر این یکپارچگی زیر نظر میراث فرهنگی بیاید و فروشگاه موزههایش به این عروسک اختصاص دهد، بسیار موثر خواهد بود.»
یک ایران کوچک یکپارچه
این کارشناس اسباببازی با اشاره به اینکه آمار دقیقی از عروسکهای آئینی وجود ندارد، میگوید: «متاسفانه عروسکهای آئینی حمایت و تشویق نمیشود. این بخش در جشنواره اسباببازی یک ویترین از داشتههای غنی ایرانی در یک ابعاد کوچک است. شما در این بخش یک ایران کوچک یکپارچه همراه با اسطوره، آئین، بازی، کودکی خیلی سالم و خیلی صمیمی میبینید. الان آمار دقیقی از عروسکهای آئینی وجود ندارد، در حالی که آمار از بازیهای دیجیتال وجود دارد. نگاه مردمشناسانه و نگاه هویت ایرانی که دارند، میتواند عروسکها را زنده
نگه دارد تا به فراموشی سپرده نشود و هر کسی از زیبایی این عروسکها لذت ببرد.»
هنوز زمــــان اعلام برگزیدگان جشنـــواره اسبـــــاب بــــــــازی
مشخص نیست!
در دورههای گذشته جشنواره اسباببازی همواره این روند معمول بود که برگزیدگان پیش از اتمام برگزاری جشنواره، طی مراسمی تقدیر میشدند اما حالا به دلیل شرایط فعلی، زمان آن هنوز مشخص نیست. دهمین جشنواره ملی اسباببازی در مرکز آفرینشهای فرهنگی هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، واقع در خیابان حجاب تهران، تا روز ۳۰ دی میزبان علاقهمندان است.
نظر شما