آگاه: تجارب تاریخی نشان می‌دهد کشورهایی که به سطح بالایی از خودکفایی در تولید کالاهای حیاتی دست یافته‌اند و همزمان ظرفیت تنظیم و مدیریت بازارهای داخلی را حفظ کرده‌اند، توانسته‌اند در شرایط جنگ یا فشارهای شدید اقتصادی، به‌طور نسبی پایداری خود را حفظ کنند. این پایداری تنها شامل بعد اقتصادی نمی‌شود، بلکه امنیت اجتماعی و روانی جامعه، کارآمدی نظام اداری و اثربخشی سیاست‌های حمایتی را نیز دربر می‌گیرد.
جمهوری اسلامی ایران، با تکیه بر سال‌ها تجربه مدیریت تحریم‌های اقتصادی، شرایط جنگی و فشارهای بیرونی، موفق شده است سطح قابل ‌توجهی از انعطاف‌پذیری و خوداتکایی را در ساختار اقتصادی خود ایجاد کند. این ظرفیت، نه تنها به حفظ جریان تامین کالاهای اساسی و خدمات حیاتی کمک کرده، بلکه الگوهای رفتاری و انتظارات جامعه را نیز با شرایط بحرانی تطبیق داده است. به عبارت دیگر، تاب‌آوری اقتصادی ایران محصول تعامل میان ظرفیت‌های نهادی، توان تولیدی داخلی و بلوغ اجتماعی است که طی سال‌ها آزمون و خطا شکل گرفته است. از منظر راهبردی، چنین تاب‌آوری اقتصادی می‌تواند به‌عنوان یک مزیت راهبردی در مدیریت شرایط جنگی و بحران‌های بین‌المللی تلقی شود. این مزیت، کشور را قادر می‌سازد در بزنگاه‌های حساس، نه تنها ثبات داخلی خود را حفظ کند، بلکه توان اثرگذاری بر معادلات منطقه‌ای و حتی جهانی را نیز افزایش دهد. در این چارچوب، اقتصاد مقاوم ایران را می‌توان نمونه‌ای از نظام اقتصادی توانمند در مواجهه با شوک‌های بیرونی دانست، سیستمی که مبتنی بر خوداتکایی، انعطاف‌پذیری و هم‌پوشانی میان ظرفیت‌های اجتماعی و اقتصادی طراحی شده است.
از سوی دیگر این واقعیت در مقاطع حساس، از جمله در جریان جنگ رمضان، به‌وضوح خود را نشان داد؛ جایی که یکی از محورهای اصلی تقابل، نه صرفا میدان نظامی، بلکه عرصه جنگ روانی و ادراک‌سازی اقتصادی بود. در این چارچوب، دشمن تلاش کرد با برجسته‌سازی تهدید کمبود کالاهای اساسی و القای نااطمینانی در بازار، نوعی بی‌ثباتی ذهنی و رفتاری در جامعه ایجاد کند. با این حال، به‌دلیل وجود زیرساخت‌های پایدار، تجربه پیشین در مدیریت بحران و سطحی از آمادگی نهادی، این تاکتیک‌ها تا حد زیادی بی‌اثر شد و بازار داخلی توانست از شوک‌های روانی عبور کند. در مقابل، اقدام متقابل در بستن تنگه هرمز، به‌عنوان یکی از حیاتی‌ترین گلوگاه‌های انتقال انرژی در جهان، نشان داد که چگونه یک متغیر ژئوپلیتیکی می‌تواند به‌سرعت به یک عامل تعیین‌کننده در معادلات اقتصادی جهانی تبدیل شود. این مسئله نه‌تنها باعث افزایش نااطمینانی در بازارهای بین‌المللی شد، بلکه نگرانی گسترده‌ای درباره امنیت عرضه انرژی ایجاد کرد؛ نگرانی‌ای که به افزایش قیمت‌ها، نوسانات شدید در بازار نفت و واکنش‌های زنجیره‌ای در اقتصاد جهانی انجامید و ابعاد تاب‌آوری این نوع اقتصادی غربی را نمایان ساخت.
غلامرضا تاجگردون، نماینده مجلس اخیرا در گفت‌وگویی اذعان داشته که تاب‌آوری اقتصادی ایران بی‌نظیر است. رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با بیان اینکه پایه و اساس تاب‌آوری اقتصادی ما مردم هستند، تاکید کرد: از این رو اگر فکر کنیم که تنها دولت یا مجلس کشور را نگه می‌دارد، اشتباه کرده‌ایم. تاب‌آوری واقعی به مردم منتقل شده و اگر حس کنیم که این مردم هستند که باعث بالا رفتن تاب‌آوری اقتصادی شده‌اند، دیگر موفقیت و مقاومت کشور افزایش خواهد یافت. این نماینده مجلس با بیان اینکه کاهش درآمدها و نوسانات اقتصادی نمی‌تواند تاب‌آوری مردم را کاهش دهد، افزود: مثلا اگر ۴۰ درصد درآمد کاهش یابد، هنوز ۶۰ درصد باقی است و ما هنوز پابرجا هستیم، این در حالی است که وقتی قیمت بنزین به میزان یک دلار یا ۲۰ سنت افزایش می‌یابد، اقتصاد طرف مقابل ما باعث آشفتگی می‌شود.
با این حال تاب‌آوری اقتصادی ایران نه تنها یک ویژگی ساختاری بلکه موتور اصلی توسعه ظرفیت‌های ملی است. ظرفیت‌های بالای کشور در بخش‌های تولیدی، لجستیکی و زیرساختی، حاصل سال‌ها تجربه مدیریت فشارهای بیرونی و بحران‌های اقتصادی است و نشان‌دهنده توانایی کشور در حفظ جریان تولید و توزیع کالاها حتی در شرایط بحرانی است. این توانمندی‌ها امکان برنامه‌ریزی بلندمدت، مدیریت موثر منابع و بهره‌برداری بهینه از مزیت‌های داخلی را فراهم می‌کند و در نهایت، ایران را به کشوری با قابلیت مواجهه فعال و موثر با چالش‌های منطقه‌ای و جهانی تبدیل کرده است. تاب‌آوری اقتصادی، در این دیدگاه، نه یک وضعیت منفعل، بلکه یک سرمایه راهبردی برای تقویت ظرفیت‌ها و افزایش اثرگذاری ملی است.
از سوی دیگر جنگ تحمیلی بیش از ۳۰ روزه رژیم صهیونی و آمریکایی علیه ایران بار دیگر نشان داد که تاب‌آوری اقتصادی داخلی، در کنار ابزارهای راهبردی ژئوپلیتیکی، می‌تواند توازن اثرگذاری را تغییر دهد. از یک‌سو، ثبات نسبی در تامین کالاهای اساسی، مانع تحقق اهداف جنگ روانی دشمن شد و از سوی دیگر، ظرفیت تاثیرگذاری بر شاهراه‌های حیاتی اقتصاد جهانی، این امکان را فراهم کرد که فشار متقابل در سطحی فراتر از مرزهای ملی اعمال شود. برآیند این دو عامل، نمایانگر آن است که قدرت اقتصادی در شرایط بحران، صرفا به شاخص‌های سنتی محدود نمی‌شود، بلکه ترکیبی از تاب‌آوری داخلی و اهرم‌های ژئواقتصادی را دربر می‌گیرد؛ ترکیبی که می‌تواند حتی اقتصاد جهانی را نیز در معرض تکانه‌های جدی قرار دهد. از این رو فریدون همتی، در گفت‌وگو با روزنامه «آگاه» درباره تکانه‌های اقتصادی نشات گرفته از حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران و کاهش تاب‌آوری بازارهای اقتصادی و انرژی در دنیا، گفت: در حال حاضر در سطح جهانی نیز نشانه‌های تلاطم اقتصادی دیده می‌شود؛ بازار انرژی دچار نوسان شده، نرخ دلار و قیمت هر بشکه نفت با تغییرات مواجه است و بورس‌های کشورهای مختلف در شرق و غرب با نوسانات جدی روبه‌رو شده‌اند. همچنین حدود ۲۰ درصد انرژی جهان از منطقه خلیج فارس تامین می‌شود و وقتی این میزان از عرضه انرژی تحت تاثیر قرار بگیرد، طبیعی است که در روزها و هفته‌های آینده شاهد تلاطم‌های بیشتری در بازارهای جهانی انرژی باشیم. عضو کمیسیون برنامه‌وبودجه مجلس تاکید کرد: در واقع این جنگ پیش از آنکه اقتصاد ایران را تحت تاثیر قرار دهد، اقتصاد جهانی و به‌ویژه کشورهایی که وابستگی بالایی به انرژی دارند را دچار چالش خواهد کرد. همتی تصریح کرد: چنین جهش‌هایی در قیمت انرژی می‌تواند موجی از تورم را در بسیاری از کشورها ایجاد کند. این در حالی است که تاب‌آوری اقتصادی جوامع غربی برای مواجهه با چنین شرایطی چندان بالا نیست. به همین دلیل احتمالا در داخل این کشورها نیز فشارهای اجتماعی و مردمی علیه ادامه جنگ افزایش خواهد یافت. با این حال همتی درباره تاب‌آوری اقتصادی ایران بیان کرد: ایران کشوری است که هم در حوزه خلیج فارس و هم خارج از آن دسترسی دریایی دارد و از سوی دیگر با ۱۵ کشور همسایه نیز ارتباطات اقتصادی و تجاری دارد؛ همین موضوع ظرفیت‌های مهمی برای مدیریت شرایط جنگی در اختیار کشور قرار می‌دهد. وی با اشاره به تجربه ایران در عبور از شرایط سخت اقتصادی تصریح کرد: اقتصاد ایران طی سال‌های طولانی تحت فشار تحریم‌ها قرار داشته و همین مسئله موجب شده کشور تجربه‌های ارزشمندی در مقابله با فشارهای مالی و اقتصادی به دست آورد. تجربه جنگ تحمیلی و همچنین سال‌های سخت تحریم، نوعی آمادگی و تاب‌آوری اقتصادی در کشور ایجاد کرده است که امروز می‌تواند در شرایط جنگ نیز پاسخگوی نیازهای کشور باشد.