نسخه شفابخش

نام‌گذاری سال ۱۴۰۵ به عنوان «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت و امنیت» از سوی مقام رهبری، بار دیگر این مفهوم کلیدی را به صدر گفتمان اقتصادی کشور بازگردانده است؛ مفهومی که سال‌هاست به‌عنوان نقشه راهی برای عبور از تلاطم‌های اقتصادی، فشارهای خارجی و چالش‌های ساختاری مورد تاکید قرار می‌گیرد. این نام‌گذاری در شرایطی صورت گرفته که اقتصاد ایران همچنان با مجموعه‌ای از محدودیت‌ها، از تحریم‌های بین‌المللی گرفته تا نارسایی‌های داخلی، مواجه است و بیش از هر زمان دیگری نیازمند انسجام در سیاست‌گذاری و اجرا به نظر می‌رسد.

اقتــصاد آبدیــده

اقتصاد در شرایط جنگ و تنش‌های شدید، بیش از هر زمان دیگری در معرض آزمون‌های تعیین‌کننده و پیچیده قرار می‌گیرد. این آزمون، نه تنها توانمندی‌های ساختاری و ظرفیت‌های تولیدی کشور را می‌سنجد، بلکه عمق تاب‌آوری اجتماعی، انعطاف‌پذیری نظام سیاست‌گذاری و قابلیت پاسخ به بحران‌های خارجی را نیز مورد ارزیابی قرار می‌دهد. در چنین فضایی، قدرت یک کشور در تامین نیازهای اساسی شهروندان و حفظ ثبات نسبی بازارهای داخلی، شاخص اصلی موفقیت اقتصادی است.

جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونی علیه ایران، ابعاد پنهان اقتصادی دارد

ترامپ در آتش سرمایه‌داری

ترامپ برای جیب خود و سرمایه‌داران غربی می‌جنگد! با آغاز هفته ششم جنگ حالا می‌توان یک گزاره را به قطعیت نسبی بیان کرد: آنچه دونالد ترامپ به عنوان «نمایش قدرتمند و سریع‌السیر اقتدار ایالات متحده» در قالب عملیات نظامی گسترده علیه ایران- که نهم اسفند سال گذشته کلید خورد تصور می‌کرد، در واقعیت به یکی از آشکارترین نمونه‌های افشای نقاط ضعف واقعی یک ابرقدرت بدل شد. این رویارویی نظامی که با همکاری اسرائیل علیه مراکز حساس ایران آغاز شد، فراتر از یک اشتباه عملیاتی ساده بود؛ بلکه تجلی بارزی از عدم درک عمیق از واقعیت‌های اقتصادی جهانی، زنجیره‌های تامین پیچیده و وابستگی‌های دوجانبه در عصر حاضر به شمار می‌رود.

بودجه از جنگ گذشته

با آغاز جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی از روز نهم اسفند علیه ایران و در پی آن شهادت رهبر انقلاب اسلامی و همچنین جمعی از فرماندهان نظامی و چهره‌های برجسته دفاعی کشور، فضای سیاسی و امنیتی منطقه وارد مرحله‌ای حساس و پیچیده شد. در چنین شرایطی، علاوه بر آمادگی نیروهای مسلح برای مقابله با تهدیدات و دفاع از تمامیت ارضی کشور، دولت نیز در حوزه مدیریت اقتصادی و معیشتی جامعه اقدامات فوری و برنامه‌ریزی‌شده‌ای را در دستور کار قرار داد تا آثار و تبعات جنگ بر زندگی روزمره مردم و فعالیت‌های اقتصادی به حداقل برسد.

نمایندگان مجلس جدول شماره ۱۴ بودجه سال آینده را زیر ذره‌بین بردند

نان داغ روی میز بهارستان

نمایندگان مجلس شورای اسلامی از روز شنبه ۲۵ بهمن‌ رسیدگی به جزئیات لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ را در صحن علنی آغاز کردند؛ بررسی‌هایی که پس از تصویب کلیات، وارد فاز ریزبینی در جداول و احکام شده و طی روزهای اخیر با برگزاری جلسات فشرده و چندشیفته دنبال شده است.

محکم‌کاری تسهیلات ازدواج و اشتغال

این روزها بررسی لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ در کمیسیون تلفیق مجلس شورای اسلامی در جریان است؛ کمیسیونی که پس از پایان بررسی بخش‌های درآمدی سند دخل و خرج دولت، وارد ارزیابی و تصمیم‌گیری درباره مهم‌ترین محورهای هزینه‌ای و حمایتی بودجه شده است. در این میان، یکی از مباحث اجتماعی ـ اقتصادی حائز اهمیت که نگاه افکار عمومی و اقشار جامعه را به خود جلب کرده، تعیین سقف تسهیلات ازدواج، فرزندآوری و اشتغالزایی در بودجه سال آینده است؛ تسهیلاتی که به طور مستقیم با معیشت جوانان، سیاست‌های جمعیتی و رونق بازار کار گره خورده است.

بررسی بودجه سال ۱۴۰۵ در هفته سوم بهمن

هرچند هفته جاری «خانه ملت» صحن علنی نداشت اما دیروز مجلس خبرساز بود. از یک طرف سخنگوی هیات‌رئیسه نشست خبری برگزار کرد و از سوی دیگر کمیسیون تلفیق لایحه بودجه به صورت فشرده جلسات خود را برای بررسی دقیق دخل و خرج دولت در سال آینده برگزار می‌کند.

گزارش «آگاه» درباره چرایی عدم بازگشت ارز صادرات به کشور را بخوانید

جای خالی تنظیم‌گری ارزی

در سال‌های اخیر، اقتصاد ایران بیش از هر زمان دیگری تحت تاثیر فشارهای بیرونی و چالش‌های درونی قرار گرفته است؛ شرایطی که بسیاری از کارشناسان از آن با عنوان «جنگ اقتصادی فرسایشی» یاد می‌کنند. در چنین فضایی، بازار ارز به یکی از حساس‌ترین و تعیین‌کننده‌ترین بخش‌های اقتصاد بدل شده و هرگونه اختلال در چرخه تامین، تخصیص و بازگشت ارز می‌تواند به سرعت به التهابات گسترده در سایر بازارها منجر شود.

گزارش «آگاه» درباره کم و کیف افزایش حقوق کارمندان دولت در سال آینده را بخوانید

۲۰ درصد ناچیز

چکش‌کاری برای رسیدگی به سند دخل و خرج ۱۴۰۵ این روزها در مجلس آغاز شده و رفت‌وآمد نمایندگان به کمیسیون تلفیق بودجه به شکل محسوسی سرعت گرفته است؛ کمیسیونی که این روزها با حساسیتی دوچندان، ریز و درشت درآمدها و هزینه‌های بودجه سال آینده را در چرتکه کارشناسی انداخته و تلاش می‌کند تصویری واقع‌بینانه از توان مالی دولت و پیامدهای اجتماعی تصمیمات بودجه‌ای ترسیم کند.

در جلسه دیروز مجلس صورت گرفت

نمایندگان خواستار بسیج همه‌جانبه دولت برای حل مشکلات اقتصادی شدند

جمعی از نمایندگان در تذکری به رئیس‌جمهور، بر لزوم بسیج تمام دولت برای بهبود شرایط اقتصادی کشور و حل مشکلات مردم تاکید کردند.

گزارش «آگاه» از جلسات علنی و غیر علنی روز گذشته مجلس را بخوانید

صبحگاه معیشتی، نیمروز بودجه‌ای

بهارستان‌نشینان روز گذشته بار دیگر به مسائل معیشتی و اقتصادی مردم ورود کردند؛ این‌بار تمرکز نمایندگان مجلس شورای اسلامی بر حفظ قدرت خرید آحاد جامعه و نحوه تامین و توزیع منابع مورد نیاز برای مایحتاج عمومی و کالاهای اساسی بود. موضوعی که در پی تشدید نرخ تورم و همچنین افزایش نرخ ارز در روزهای اخیر، موج تازه‌ای از گرانی کالاهای اساسی را رقم زده و به‌طور محسوس قدرت خرید خانوارها را تحت تاثیر قرارداده است.

گزارش «آگاه» درباره نتایج نامطلوب مولدسازی در سال‌های گذشته را بخوانید

دارایی‌ها در خواب زمستانی

«مولدسازی دارایی‌های دولت» سال‌هاست در قوانین بالادستی، اسناد بودجه‌ای و برنامه‌های توسعه‌ای کشور به‌عنوان یکی از راهکارهای جبران کسری منابع و افزایش بهره‌وری اقتصاد مورد تاکید قرار گرفته، اما واقعیت میدانی نشان می‌دهد این ظرفیت مهم در عمل مغفول مانده و آن‌گونه که باید و شاید به کار گرفته نشده است.

گزارش «آگاه» درباره الزامات رشد اقتصادی در سند توسعه‌ای کشور را بخوانید

تحقق رشد اقتصادی هشت درصدی؛ مسیری دشوار اما ممکن!

رشد اقتصادی هشت درصدی که در قانون برنامه هفتم توسعه به‌عنوان هدف کلان اقتصاد ایران تعیین شده، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، چرا که تحقق آن می‌تواند موتور محرک سایر بخش‌های اقتصادی کشور باشد.

گزارش «آگاه» درباره توسعه اقتصادی روستاها و مناطق محروم را بخوانید

تقویت اقتصاد ملی از مسیر روستاها

توسعه اقتصادی روستاها و مناطق محروم، از جمله موضوعاتی است که سال‌هاست در ادبیات برنامه‌ریزی کشور جایگاه ثابتی دارد، اما هنوز به نقطه مطلوب نرسیده است. بخش قابل توجهی از جمعیت ایران در روستاها زندگی می‌کنند و سهم این مناطق در تولید ملی نیز چشمگیر است. با این حال، شاخص‌های توسعه انسانی، اشتغال و سرمایه‌گذاری در مناطق روستایی همچنان پایین‌تر از میانگین کشور است و همین مسئله ضرورت بازنگری در نحوه تخصیص منابع و اجرای طرح‌های عمرانی و اقتصادی در این بخش را دوچندان می‌کند.

سند توسعه کشور زیر چتر نظارت

کمیسیون برنامه و بودجه مجلس هفته شلوغی را از سر می‌گذراند؛ پرونده بررسی عملکرد یک ساله برنامه هفتم توسعه در حالی در این کمیسیون کلید خورده که این نحوه بررسی و بدعت‌گذاری برای نخستین بار است که در پیشگاه وظایف مجلس نقش بسته است؛ نظارتی که به اذعان بسیاری از نمایندگان، نه برای مچ‌گیری که برای رفع مشکلات در اجرای این برنامه راهبردی است.

گزارش «آگاه» درباره رویکردهای تازه دولت در بودجه‌ریزی را بخوانید

آدرس بودجـه عملیاتـی

بودجه سالانه، همواره به‌عنوان مهم‌ترین سند مالی کشور، نقشه راه سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی دولت‌ها محسوب می‌شود. اما در سال‌های اخیر، کارشناسان و نمایندگان مجلس بارها تاکید کرده‌اند که ساختار موجود بودجه پاسخگوی نیازهای اقتصادی امروز نیست. اتکای بیش از حد به درآمدهای نفتی، عدم‌شفافیت در منابع و مصارف و نبود انضباط مالی موجب شده است که بودجه، نه‌تنها ابزار توسعه نباشد بلکه خود به عامل تشدید کسری و افزایش بدهی دولت تبدیل شود. به همین دلیل، اصلاح ساختار بودجه یک ضرورت غیرقابل انکار به‌شمار می‌رود.

گزارش «آگاه» درباره منابع مغفول مانده اشتغال‌زایی در بودجه سالانه را بخوانید

«حساب ملی پیشرفت و عدالت» زیر ذره‌بین مجلس

ایجاد «حساب ملی پیشرفت و عدالت» در استان‌ها به موجب احکام مندرج در بودجه‌های سالانه، با هدف توزیع عادلانه‌تر منابع و تسریع روند توسعه متوازن میان مناطق مختلف کشور طراحی شده است. این حساب در واقع ابزاری مالی برای تجمیع منابع از محل‌های گوناگون از جمله بودجه عمومی، تبصره‌های خاص و تسهیلات بانکی است تا با هماهنگی دستگاه‌های اجرایی و شورای برنامه‌ریزی استان‌ها، پروژه‌های زیرساختی و تولیدی در سطح محلی تامین مالی شوند.

بهارستان عملکرد یک‌ساله دولت در اجرای برنامه هفتم پیشرفت را بررسی کرد

۱۳۸ حکم غیرقابل اجرا !

یک سال و اندی از تصویب قانون برنامه هفتم پیشرفت گذشت؛ قانونی که رویکردی مسئله محور داشته و توقع از اجرای آن، افزون بر برنامه‌های قبلی بود. برنامه هفتم، ۲۴ فصل، ۵۵ زیرفصل، ۱۲۰ ماده و ۴۸۱ بند در تاریخ چهارم‌تیرماه ۱۴۰۳ برای اجرا در بازه زمانی ۱۴۰۷-۱۴۰۳ در حالی از سوی رئیس جمهور ابلاغ شد که به گفته نمایندگان رضایت چندانی از تدوین آئین‌نامه‌های آن وجود ندارد؛ آئین‌نامه‌هایی که یا اصلا نوشته نشده‌اند یا هنوز به تصویب نرسیده‌اند!

گزارش «آگاه» درباره سازوکارهای تامین‌ مالی طرح‌های عمرانی در نیمه دوم سال

تمهیدات تامین مالی طرح‌های عمرانی

با آغاز نیمه دوم سال ۱۴۰۴، بحث تأمین مالی طرح‌های عمرانی بار دیگر در کانون توجه مسئولان اقتصادی و سیاست‌گذاران قرار گرفته است. شرایط اقتصادی کشور که طی سال‌های اخیر با نوسانات ارزی، کاهش درآمدهای نفتی و محدودیت‌های بودجه‌ای همراه بوده، تأثیر مستقیمی بر روند اجرای پروژه‌های عمرانی گذاشته است. درحالی‌که اجرای این طرح‌ها می‌تواند به رشد اقتصادی، ایجاد اشتغال و بهبود زیرساخت‌های کشور منجر شود، تأمین منابع مالی موردنیاز همچنان بزرگ‌ترین چالش پیش روی دولت و مجلس محسوب می‌شود.

متقاضیان چشم‌انتظار پرداخت وام اشتغال

همزمان با عدم همکاری بانک‌ها در پرداخت تسهیلات اشتغال بسیاری از کارشناسان و نمایندگان بر افزایش نظارت بانک مرکزی در این حوزه تاکید کرده‌اند.

گزارش «آگاه» درباره توزیع سلیقه‌ای اعتبارات در مناطق کم‌برخوردار کشور را بخوانید

محروم از بودجه محرومیت‌زدایی!

بسیاری از مناطق کشور همچنان از امکانات زیربنایی در رنج هستند و بسیاری امکانات اولیه برای آنها فراهم نیست. بروز این قبیل مشکلات به‌رغم تبعات اقتصادی و اجتماعی جبران‌ناپذیر، حامل مشکلات عدیده دیگری بوده است؛ مشکلاتی که با  وجود قوانین حمایتی و پیش‌بینی تامین اعتبار برای آن، موجب می‌شود تا ساکنان این مناطق، دیار خود را به قصد زندگی در شهری بزرگ‌تر ترک کنند.

بازتوزیع یارانه‌ها بر اساس قانون بودجه ۱۴۰۴ ضرورت دارد

حذف پول خرد ثروتمندان

بعد از گذشت چهار ماه از سال و اجرای قانون بودجه ۱۴۰۴ در کشور، یکی از مهم‌ترین بندهای عدالت‌محور این قانون همچنان در مرحله بلاتکلیفی قرار دارد؛ تکلیف دولت برای حذف یارانه نقدی سه دهک بالای درآمدی و هدایت این منابع به سمت دهک‌های پایین، به‌ویژه دهک نخست یارانه‌بگیران که در شرایط دشوار معیشتی قرار دارند، همچنان مشخص نیست.