دوازدهمین دوره هفته هنر انقلاب اسلامی در حالی به ایستگاه پایانی خود رسید که با تقارن با روزهای آتش‌بس در جنگ سوم تحمیلی، ابعادی متفاوت از دوره‌های پیشین به خود گرفت. این رویداد که همه ساله به همت حوزه هنری انقلاب اسلامی و به مناسبت سالروز شهادت سید مرتضی آوینی برگزار می‌شود، در سال ۱۴۰۵ با تاکید بر حضور میدانی هنرمندان در میان مردم، برنامه‌های خود را در سراسر کشور اجرا کرد. محوریت این دوره بر نبرد روایت‌ها و بازنمایی حماسه‌های میهنی در قالب هنر متعهد استوار بود، به طوری که صحنه‌های تئاتر و محافل شعر از تالارها به میادین اصلی شهرها و قرارگاه‌های فرهنگی منتقل شدند.

محسن چاووشی، چهره سال هنر انقلاب

آگاه: انتخاب محسن چاووشی به عنوان چهره برتر هنر انقلاب اسلامی در سال ۱۴۰۴، فراتر از یک تقدیر معمول هنری بود. محسن چاووشی به دلیل تولید و انتشار دو قطعه موسیقی اثرگذار با عناوین «علاج» و «حسبی‌الله» موفق به کسب این عنوان شد. این آثار در دورانی منتشر شدند که کشور درگیر تجاوزهای نظامی شدیدی بود. بر اساس توضیح برگزارکنندگان این مراسم، محسن چاووشی در سال گذشته که کشورمان درگیر دو جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و رمضان بود، دو قطعه موسیقی «علاج» و «حسبی‌الله» را تولید کرد که موسیقی را به مفهوم وطن‌دوستی گره زد و واکنش‌های زیادی از سوی شنوندگان دریافت کرد.
انتخاب محسن چاووشی با واکنش‌های مثبت از سوی مسئولان و مردم همراه شد، 
از جمله پیام سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی که در فضای مجازی منتشر شد. صالحی در پیام خود نوشت: «انتخاب آقای محسن چاووشی را به عنوان چهره سال هنر انقلاب تبریک می‌گویم. ایشان با دو قطعه علاج و حسبی‌الله در دو جنگ تحمیلی اخیر، نقشی کم بدیل در دفاع ملت ایران داشتند.»
قطعه «علاج» که با مضامین حماسی و ملی همراه بود، در پرالتهاب‌ترین روزهای کشور توانست روحیه مقاومت را در میان مخاطبان تقویت کند و به نمادی از پایداری در برا
بر تهدیدات تبدیل شود. همچنین قطعه «حسبی‌الله» با بهره‌گیری از مفاهیم دینی اصیل، پاسخی فرهنگی به تهاجمات نظامی بود که بازتاب‌های گسترده‌ای در فضای مجازی و محافل مردمی داشت. آثار او با وجود حاضر نشدن در مراسم‌های رسمی و پرهیز از برگزاری کنسرت، به حدی در بطن جامعه و در قلب مردم تنیده شده است که هیات داوران او را شایسته دریافت تندیس چهره سال دانستند. علاوه بر این، در حاشیه این انتخاب به فعالیت‌های اجتماعی و خیریه این هنرمند، از جمله اطعام نیازمندان و حمایت از بازسازی مدارس آسیب‌دیده، به عنوان ابعاد تکمیلی شخصیت هنری وی اشاره شده است. اسامی دیگر نامزدهای نهایی دوازدهمین دوره هفته هنر انقلاب و زمینه‌های فعالیت آنها به این شرح است که از این هنرمندان در نهایت تقدیر شد:
 سیدعلی میرفتاح در حوزه نقاشی و روزنامه‌نگاری و به پاس نقاشی تصاویر شهدای جنگ بر دیوارهای پایتخت و ترسیم پرتره رهبر شهید
 مریم شعبانی در زمینه هنرهای نمایشی و به پاس کارگردانی آثار حماسی «برای هانا» و «فرشته‌های میناب» با موضوع مقاومت
 سیروس مقدم، کارگردان سینما و تلویزیون، به پاس کارگردانی مجموعه «پایتخت ۷» و ثبت رکوردهای جدید در جذب مخاطب رسانه ملی
 محمد میرکیانی در حوزه ادبیات کودک و نوجوان و به پاس رسیدن کتاب «قصه ما مثل شد» به تیراژ یک میلیون نسخه و استمرار در تولید محتوای انقلابی.

میزبانی ۶۱ اجرا در اختتامیه
آیین پایانی دوازدهمین هفته هنر انقلاب اسلامی در شب ۲۷ فروردین‌ ۱۴۰۵، در فضایی کاملا متفاوت از سال‌های گذشته برگزار شد. مراسم از تالارهای رسمی به فضای باز میدان ولیعصر تهران منتقل شد تا در قالب تجمع‌های شبانه، پیوندی مستقیم میان هنرمندان و مردم برقرار شود. در مراسم، حجت‌الاسلام ‌والمسلمین قمی رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، محمدمهدی دادمان رئیس حوزه هنری انقلاب اسلامی، مهدی شفیعی معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، محسن مومنی‌شریف نویسنده و مدیر سابق حوزه هنری، امین اشرفی مدیر تماشاخانه ایرانشهر، علیرضا مختارپور مشاور رهبر شهید، سیدعلی میرفتاح نقاش و روزنامه‌نگار، مریم شعبانی کارگردان تئاتر، سیدمحمد میرکیانی نویسنده، محسن محمدی‌پناه شاعر، محمدرضا طهماسبی شاعر، انوش معظمی بازیگر تئاتر و تلویزیون، مرشد محسن میرزاعلی، کورش زارعی و جمعی دیگر از هنرمندان و فعالان هنری حضور داشتند.
این مراسم با اجرای نجم‌الدین شریعتی آغاز شد و حضور گسترده مردم با پلاکاردها و تصاویری از شهدای اخیر، جلوه‌ای حماسی به میدان بخشیده بود. برنامه‌های هنری اجرا شده در این شب به گونه‌ای طراحی شده بودند که روایتگر مقاومت ملی باشند. در ابتدای برنامه، پرفورمنس «اتحاد مقدس» به کارگردانی علیرضا تاجیک اجرا شد که با استفاده از المان‌های بصری و حرکات نمایشی، وحدت اقشار مختلف مردم ایران را به تصویر می‌کشید.
بخش دیگری از مراسم به اجرای زنده مداحی و سرود اختصاص داشت. محسن محمدی‌پناه، مداح قطعه مشهور «باید برخاست»، با حضور روی سکو به اجرای این اثر پرداخت. وی در سخنان کوتاهی اظهار داشت که این سرود در اصل برای ایام محرم و هیات امام حسین (ع) ساخته شده بود اما به دلیل محتوای قرآنی و حماسی‌اش، در شرایط فعلی مورد استقبال شدید مردم قرار گرفته و به بخشی از حافظه شنیداری مقاومت در تهران تبدیل شده است. همچنین روضه-نمایش «بیسیم‌چی» با محوریت انتقال پیام‌های جبهه به پشت جبهه در جریان درگیری‌های اخیر، از دیگر بخش‌های مورد توجه حضار بود. در جریان مراسم، کلیپ‌هایی از آثار نامزدهای نهایی پخش شد و در نهایت، با اعلام نام محسن چاووشی به عنوان چهره سال هنر انقلاب ۱۴۰۴، تندیس و جایزه این بخش به نماینده وی اهدا شد.
بخش نمایش‌های میدانی در این دوره از هفته هنر انقلاب، با ثبت رکورد ۶۱ اجرا در روز پایانی، به پرمخاطب‌ترین بخش رویداد تبدیل شد. مرکز هنرهای نمایشی سوره با طراحی عملیات‌های نمایشی در ۱۱ نقطه از تهران و چندین استان کشور، هنر تئاتر را به میان تجمعات مردمی برد.
اجراهای این هفته به صورت موضوعی به شهدای وقایع اخیر تقدیم شده بود. نمایش‌های ششمین روز هفته هنر انقلاب به شهدای «ناو دنا» تقدیم شد که در راه بازگشت از رزمایش بین‌المللی هند، هدف حمله زیردریایی‌های دشمن قرار گرفته بودند. همچنین، نمایش‌های روز پایانی به شهدای اورژانس کشور، علی عبدالهی، هوشنگ ترک‌علیا و سجاد چرخنده پیشکش شد.
نمایش‌های «ما ایرانیم» به کارگردانی ابوالفضل همراه در میدان انقلاب، «آرش» از مجموعه نمایشی «مشت و میدان» به روایت انوش معظمی در میدان فردوسی، «پرچم» به کارگردانی بهرام شهبازی در میدان امامت، «رئیسعلی و کوچک‌خان» به کارگردانی مهدی روزبهانی در میدان جمهوری و «۲۰۰۰ مایل غربت» به کارگردانی مجتبی خلیلی در میدان ولیعصر (عج) اجرا شدند.
«گردآفرید» از مجموعه نمایشی «مشت و میدان» به روایت فاطیما چاردولی و محدثه روحانی در میدان زاهدی شهرک ولیعصر، «به نام ایران» به کارگردانی محمد یزدی در میدان شهرری، «زندگی» به کارگردانی طیبه احسن و حسین قاسمی در میدان شهدا، «هرمز» به کارگردانی زیبا برجی در میدان کمال‌الملک، «فرشته‌های میناب» به کارگردانی مریم شعبانی در زیر پل استخر (شرق تهران) و پرفورمنس «اتحاد مقدس» به کارگردانی علیرضا تاجیک در باغ فردوس از دیگر آثار نمایشی اجرا شده در تهران بودند.
همچنین در هفتمین روز هفته هنر انقلاب اسلامی، نمایش‌های «چهل روز ایستادگی» به کارگردانی روح‌الله کیخاشهری در زاهدان، «ظهور» به کارگردانی ارسلان محبی در زابل، «به کدامین گناه؟» به کارگردانی پدرام رحمانی در ارومیه، «حماسه رمضان» به نویسندگی مهشید فتح‌الله‌نژاد، کارگردانی حسین اسدی‌چایپاره در آذربایجان غربی، «به کدامین گناه» به کارگردانی حمیده حقانی، «به رنگ ارغوان» به کارگردانی مهدی فخرانی در بجنورد، «ذ مثل پانیذ» به نویسندگی و کارگردانی محمد یوسفی‌زاده در مرند، «نور است که می‌ماند» به کارگردانی فریبا قاسم‌زاده‌بهنامی در مراغه، «خیابان با ما» به نویسندگی و کارگردانی نسیم عموزاده، «موشک» به نویسندگی حسین فدایی‌حسین و کارگردانی حامد ترابی‌نهاد در تبریز، «داغ کیمین دایان» به کارگردانی کریم پزشکی در عجب‌شیر آذربایجان شرقی اجرا شدند.
نمایش‌های «دریاقلی» به نویسندگی و کارگردانی محمد اکبری در هشترود، «نقل ایران من» به نویسندگی و کارگردانی علیرضا قاسمی در بناب، «کمربند» به نویسندگی و کارگردانی جواد زارع‌تالی در سراب، «خادم» به کارگردانی علیرضا حقیقی، «به کدامین گناه» به کارگردانی مرتضی زحمت‌کش با بازی فریده هاشمی و کودکان و نوجوانان روستای برکاده در رشت، «مرد میدان» به کارگردانی علی رحیمی در میناب، نقالی (قهرمانان ایران) به کارگردانی اطهر دهقان، «بیداری» به کارگردانی رفیعی، «پلاکارد (مام وطن)» به کارگردانی آذریتون، «شمر زمانه» به کارگردانی یاسر خالقی در یاسوج، «میناب در آسمان» به کارگردانی مسلم حجتی و محمد قائمی، «دو پیکر» به کارگردانی محدثه فتحی، «به رنگ ارغوان» به کارگردانی علی جاور در یزد به روی صحنه رفتند.
«انگشتری» به کارگردانی محمد رادمهر، «در آغوش آهن» به کارگردانی ابوالفضل صادقی، «بال فرشته» به کارگردانی محمد اشتری، «شهید وطن» به کارگردانی حسین اصفهانی، «لاشخورهای سکوت» به کارگردانی فرهاد قانعی‌فر، «به کدامین گناه!» به کارگردانی عاطفه نقوی، «آفتاب در انتظار» به کارگردانی روح‌الله غضنفری، «آرش کمانگیر» به کارگردانی مصطفی جعفری، «پرده خوانی حماسه فتح خیبر» به کارگردانی زینب زاولان، «پرده‌خوانی جوانان و مقاومت»، «ایران حسین پیروز است» به کارگردان امید زمانی در اصفهان، «به رنگ پرچم» به کارگردانی حسین قاسمی در فیروزکوه، «نسخه مقاومت» به کارگردانی علیرضا ابوالقاسمی، «نقل گردآفرید» در شاهرود، «دختران میناب» به کارگردانی و ایفای نقش النا صیاد در سمنان از دیگر آثار نمایشی بودند که در هفتمین روز هفته هنر انقلاب اسلامی اجرا شدند.
نمایش‌های «مام وطن» به کارگردانی مهدی فتحی در مهرشهر، «جان فدا» به کارگردانی پژمان پهلوانی، «به کدامین گناه» به کارگردانی خانم مرادموندی در صحن امامزاده حسن استان البرز، «شجره طیبه» به کارگردانی ابوالفضل فیجان پودننک در استان فارس، «دختران قوم لر» به کارگردانی مسعود کردی در بروجرد، «به کدامین گناه» به کارگردانی محمدرضا پیغمبری در قم، به کارگردانی محدثه تراب‌نژاد در شهرکرد، به کارگردانی فائزه کاظم‌پور در قزوین، به کارگردانی سپهر غفاری در همدان، به کارگردانی سمیه آذری در گرگان، «بچه‌های آسمان» یادبود شهدای دانش‌آموز میناب در اراک نیز اجرا شدند.

ابعاد ادبی و تجسمی هفته هنر انقلاب
در کنار موسیقی و نمایش، حوزه‌های ادبیات و هنرهای تجسمی نیز برنامه‌های گسترده‌ای را به اجرا گذاشتند. شب‌های شعر در میادین اصلی تهران با حضور شاعرانی چون محمدرضا وحیدزاده، الهام صفالو و مهدی عبدالهی برگزار شد که در آن اشعاری با مضامین وطن‌پرستی و سوگ رهبر شهید قرائت شد. در مشهد نیز، آیین شعرخوانی «وحی خون، بعثت مردم» با حضور چهره‌های برجسته‌ای چون محمدکاظم کاظمی برپا شد. در حوزه هنرهای تجسمی، نمایشگاه «خبرنامه جنگی» شامل آثار کارتونیست برجسته، عباس ناصری، در ایستگاه‌های متروی تهران برگزار شد. این نمایشگاه وقایع جنگ رمضان را با زبان طنز و کاریکاتور روایت می‌کرد. همچنین در استان اصفهان، کارگاه‌های حروف‌نگاری و نقاشی در موکب‌های فرهنگی برپا شد که هنرمندان در آن به خلق آثاری با موضوع مقاومت و تجلیل از چهره‌های شاخص هنر انقلاب استان پرداختند.

نشست‌های تخصصی و کارگاه‌های آموزشی «نبرد روایت»
یکی از ارکان اساسی دوازدهمین هفته هنر انقلاب، تمرکز بر جنبه‌های آموزشی و تئوریک هنر متعهد بود که در قالب سلسله کارگاه‌های «نبرد روایت» تجلی یافت. این کارگاه‌ها با هدف راهنمایی هنرمندان برای مواجهه دراماتیک با وقایع جنگ رمضان و تولید متون نمایشی بر اساس واقعیت‌های میدانی طراحی شده بودند.
باشگاه تئاتر و هنرهای اجرایی سوره، متولی اصلی این برنامه‌ها بود و با همکاری حوزه‌های هنری استان‌های مختلف، نشست‌ها را به صورت ترکیبی (حضوری و برخط) برگزار کرد. اساتید برجسته حوزه هنرهای نمایشی در این جلسات به تدریس سرفصل‌های متنوعی پرداختند.
این کارگاه‌ها تا اواسط اردیبهشت ۱۴۰۵ ادامه داسته و فایل‌های صوتی آنها جهت استفاده هنرمندان استانی در بستر پیام‌رسان‌های داخلی منتشر می‌شوند. علی بیگدلی، معاون باشگاه تئاتر سوره در این باره گفت: باشگاه تئاتر و هنرهای اجرایی سوره با همراهی و همکاری استان‌های کهگیلویه و بویراحمد، البرز، فارس، قم، بوشهر و اصفهان به شکل برخط برای علاقه‌مندان و دست‌اندرکاران هنرهای نمایشی این مهم را ترتیب داده و هم اکنون با حضور اساتیدی همچون محمودرضا رحیمی، نادر برهانی‌مرند، منوچهر اکبرلو، آرش دادگر، رضا گشتاسب، حسین فدایی‌حسین، اصغر گروسی و محمدهادی عطایی این کارگاه‌ها را تا اواسط اردیبهشت ۱۴۰۵ ادامه خواهند داد.

هنر، همپای غرش موشک‌ها
دوازدهمین دوره هفته هنر انقلاب اسلامی نشان داد که هنر متعهد در دوران بحران، رویکردی تهاجمی و میدانی اتخاذ می‌کند. این رویداد با بهره‌گیری از ظرفیت‌های آموزشی در کارگاه‌های «نبرد روایت» و استفاده از نمایش‌های میدانی کوشید تا فاصله میان نخبگان هنری و مردم را به حداقل برساند. استمرار این حرکت در قالب میراث زنده معاصر و ثبت هنری وقایع جنگ سوم وظیفه خطیری است که هنرمندان انقلاب در سال‌های آتی بر عهده خواهند داشت تا روایت اصیل ایرانی از پایداری و مقاومت در برابر تحریف‌های رسانه‌ای بیگانه محافظت شود.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.