آگاه: از همان ماههای ابتدایی سال، اتفاقهای مختلف یکی پس از دیگری باعث شد مدرسه رفتن شکل همیشگی خود را از دست بدهد؛ از آلودگی هوا و سرمای شدید گرفته تا مشکلات مربوط به انرژی و تعطیلیهای مقطعی در دی و در نهایت پیامدهای ناشی از جنگ تحمیلی سوم. مجموعه این شرایط باعث شد آموزش حضوری بارها متوقف شود و کلاسها به فضای مجازی منتقل شوند.
در ظاهر، آموزش ادامه پیدا کرد، اما تجربهای که دانشآموزان داشتند، با آنچه خانوادهها برایش شهریه پرداخت کرده بودند، فاصله زیادی داشت. در حالت عادی، دانشآموزان مدارس غیردولتی ساعتهای طولانیتری را در مدرسه میگذرانند؛ از حدود هفت یا هشت صبح تا دو یا حتی سه بعدازظهر. این زمان فقط به درسهای رسمی محدود نمیشود، بلکه شامل کلاسهای فوقبرنامه، فعالیتهای هنری و ورزشی، کارگاههای مهارتی و استفاده از فضاهایی مثل آزمایشگاه، کتابخانه و سالنهای ورزشی هم هست.
در ماههای اخیر، با مجازی شدن آموزش، بخش زیادی از این امکانات عملا از دسترس خارج شد. کلاسها کوتاهتر و محدودتر شدند، برنامههای فوقبرنامه یا حذف شدند یا به حداقل رسیدند، اردوهای علمی و تفریحی برگزار نشد و دانشآموزان دیگر خبری از حضور در حیاط مدرسه یا استفاده از امکانات فیزیکی نداشتند. حتی خدماتی مثل سرویس رفتوآمد و تغذیه که بخشی از هزینهها را تشکیل میداد، در بسیاری از مدارس ارائه نشد. در چنین شرایطی، برخی خانوادهها میگویند آنچه فرزندانشان دریافت کردهاند، با مبلغی که پرداخت کردهاند همخوانی ندارد. به اعتقاد آنها، وقتی بخش مهمی از خدماتی که دلیل اصلی انتخاب مدرسه غیردولتی بوده حذف شده، طبیعی است که این سوال مطرح شود: آیا شهریهای که پرداخت شده، منصفانه بوده است؟
در مقابل، مسئولان آموزشوپرورش نگاه متفاوتی دارند. آنها تاکید میکنند که بخش عمده هزینههای مدارس، مانند حقوق معلمان و کارکنان یا اجاره ساختمان، تغییری نکرده و مدارس همچنان باید این هزینهها را پرداخت کنند. به همین دلیل، بر دریافت اصل شهریه تاکید دارند، هرچند اعلام کردهاند هزینههایی مانند سرویس، تغذیه و اردوها که ارائه نشده، باید به خانوادهها بازگردانده شود.
با این حال، در سطح اجرا، همچنان سازوکار مشخص و فراگیری برای نظارت بر بازگشت هزینههای خدمات ارائهنشده وجود ندارد و خانوادهها برای پیگیری مطالبات خود به مناطق آموزشوپرورش ارجاع داده میشوند؛ مسیری که به گفته بسیاری از والدین، زمانبر و پیچیده است.
سه راهکار برای حل مشکل شهریهها
خبرگزاری «تسنیم» در گزارشی نوشت: کارشناسان آموزشی معتقدند برای جلوگیری از تبدیل این مسئله به اختلاف میان مدارس و خانوادهها، میتوان چند راهکار عملی و قابل اجرا را در سطح سیاستگذاری و مدیریت مدارس در نظر گرفت: نخست، تدوین دستورالعمل شفاف ملی برای تفکیک شهریه به اجزای مشخص؛ به گونهای که سهم آموزش رسمی، فوقبرنامه، خدمات رفاهی و استفاده از امکانات فیزیکی بهصورت جداگانه اعلام شود. در چنین حالتی در صورت تعطیلی یا مجازی شدن آموزش، امکان محاسبه دقیق هزینههای قابل بازگشت فراهم میشود.
راهکار دوم، ایجاد سامانهای متمرکز در آموزش و پرورش برای اعلام و نظارت بر بازپرداخت هزینههاست؛ سامانهای که مدارس موظف باشند گزارش هزینههای دریافتشده و خدمات ارائهنشده را در آن ثبت کنند تا والدین بدون نیاز به شکایت رسمی بتوانند وضعیت بازگشت هزینهها را مشاهده کنند.
سومین راهکار، طراحی مدل «اعتبار آموزشی» برای خانوادههاست. در این مدل، هزینه خدمات ارائهنشده بهجای بازپرداخت نقدی میتواند بهصورت اعتبار برای سال تحصیلی بعد، کلاسهای جبرانی حضوری، اردوهای علمی یا برنامههای فوقبرنامه در اختیار دانشآموزان قرار گیرد. همچنین پیشنهاد میشود شورای نظارت بر مدارس غیردولتی در استانها با مشارکت نمایندگان والدین، چارچوبی برای رسیدگی به اختلافات ایجاد کند تا مشکلات پیش از رسیدن به مرحله شکایت رسمی در مناطق آموزش و پروش حلوفصل شود.
مدارس غیر دولتی باید فوق برنامه را اجرا کنند
در همین ارتباط، رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکتهای مردمی وزارت آموزشوپرورش، با تشریح وضعیت اجرای برنامه درسی در این مدارس گفت: مدارس غیردولتی موظفند بر اساس مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش، برنامههای درسی و فوقبرنامه مصوب را بهطور کامل اجرا کنند و در دوره ابتدایی نیز ۲۵ ساعت برنامه درسی و ۱۲ ساعت فوقبرنامه برای مدارس پیشبینی شده است. وی با اشاره به شرایط ناشی از آموزشهای مجازی افزود: بخشی از آموزشها پس از شرایط خاص و از اسفند وارد فضای مجازی شد، اما مدارس غیردولتی مکلف هستند تعهدات خود در اجرای برنامههای درسی و فوقبرنامه را مطابق ساعاتی که در ابتدای سال تحصیلی به خانوادهها اعلام شده، جبران کنند.
رئیس سازمان مدارس غیردولتی همچنین از اجرای برنامههای جبرانی خبر داد و تصریح کرد: برخی استانها و مدارس از فرصت هفته پایانی اردیبهشت و همچنین ۹ روز تاخیر در آغاز امتحانات خرداد برای تکمیل ساعات آموزشی استفاده خواهند کرد و این موضوع در حال برنامهریزی است.
به گفته محمودزاده، در برخی استانها، با هماهنگیهای انجامشده، مدارس موظف شدهاند در قالب برنامههای اوقات فراغت و بهصورت رایگان، آموزشهای تکمیلی را برای دانشآموزان ارائه دهند. وی در ادامه درباره کاهش ساعات حضور دانشآموزان در مدارس توضیح داد: بخشی از این موضوع به حذف یا عدم اجرای برخی فعالیتها مانند تربیتبدنی، هنر و همچنین زمانهای میانوعده، نماز و استراحت در فضای آموزش مجازی بازمیگردد و این کاهش به معنای حذف محتوای آموزشی نیست. محمودزاده تاکید کرد: موسسان مدارس در تلاش هستند با بهرهگیری از روزهای تعطیل، هفته پایانی اردیبهشت و فرصتهای باقیمانده در خرداد، کمبودهای آموزشی را جبران کنند. وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اهمیت رضایت خانوادهها گفت: کیفیت آموزشی و رضایت والدین از مهمترین اولویتهای مدارس غیردولتی است و در صورت عدم رضایت، خانوادهها در سال تحصیلی آینده برای ثبتنام فرزندان خود تصمیمگیری خواهند کرد؛ به همین دلیل مدارس در تلاشاند همزمان با ارتقای کیفیت آموزشی و تربیتی، رضایت خانوادهها را نیز حفظ کنند.
در مجموع، با توجه به شرایط غیرعادی سال تحصیلی و تغییر الگوی آموزش در بخش قابل توجهی از مدارس، اکنون موضوع نحوه محاسبه خدمات ارائهنشده و بازتعریف رابطه مالی میان مدارس و خانوادهها به یکی از محورهای اصلی بحث در حوزه آموزش غیردولتی تبدیل شده است؛ موضوعی که به نظر میرسد در صورت نبود سازوکار شفاف، میتواند به افزایش اختلافات میان خانوادهها و مدارس منجر شود و ضرورت بازنگری در نظام نظارت و شهریهگذاری را بیش از پیش برجسته کند.
نظر شما