آگاه: رژیم صهیونیستی، به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی حساس، منازعات امنیتی مداوم و روابط پیچیده با همسایگان و قدرتهای جهانی، همواره نیازمند تحلیلهای راهبردی دقیق بوده است. اندیشکدهها در اسرائیل چند کارکرد اصلی دارند:
نخست، تولید دانش امنیتی و راهبردی؛ یعنی بررسی تهدیدها، فرصتها و روندهای منطقهای و بینالمللی.
دوم، تدوین راهبردهای دیپلماتیک؛ مانند نحوه تعامل با آمریکا، اروپا، روسیه، چین، کشورهای عربی و آفریقایی.
سوم، مشاوره به دولت و پارلمان؛ بهویژه در موضوعات مرتبط با امنیت ملی، تحریمها، پیمانهای صلح و بحرانهای منطقهای.
چهارم، تاثیرگذاری بر افکار عمومی و رسانهها؛ زیرا بسیاری از اندیشکدهها گزارشهای خود را به زبان رسانهای منتشر میکنند.
پنجم، شبکهسازی بینالمللی؛ اندیشکدههای اسرائیلی اغلب با همتایان آمریکایی و اروپایی همکاری دارند.
از مهمترین اندیشکدههای اسرائیل میتوان به موسسه مطالعات امنیت ملی (INSS) اشاره کرد. این مرکز از مهمترین نهادهای تحلیل امنیت و سیاست خارجی در اسرائیل است.
مهمترین اندیشکدهها و مراکز پژوهشی: رژیم صهیونیستی، دارای شبکهای متنوع از اندیشکدههاست که هر کدام بر جنبههای خاصی از سیاست خارجی تمرکز دارند:
موسسه مطالعات امنیت ملی (INSS): یکی از برجستهترین و تاثیرگذارترین اندیشکدهها که عمدتا بر مسائل امنیتی، راهبردی و سیاسی تمرکز دارد. INSS گزارشهای فراوانی درباره ایران، مسئله فلسطین، روابط منطقهای و تهدیدهای نظامی منتشر میکند و تحلیلهای آن به طور گسترده در محافل تصمیمگیری مورد توجه قرار میگیرد.
مرکز اورشلیم برای امور عمومی و امنیتی: این مرکز نیز در تحلیل مسائل امنیتی، دیپلماسی عمومی و روندهای منطقهای فعالیت دارد و بر ارائه راهحلهای عملی برای چالشهای اسرائیل تمرکز میکند.
موسسه دموکراسی اسرائیل (IDI): اگرچه تمرکز اصلی IDI بر مسائل داخلی و حکمرانی دموکراتیک است، اما تحلیلهای آن در خصوص ثبات داخلی، جامعه مدنی و ابعاد حقوقی سیاست خارجی نیز بر رویکرد دولت در قبال مسائل بینالمللی اثرگذار است.
موسسه سیاستگذاری مردم یهودی (JPPI): این اندیشکده بر مسائل مرتبط با هویت یهودی، پیوندهای دیاسپورا و بازتاب سیاست خارجی اسرائیل در جوامع یهودی جهان تمرکز دارد. این حوزه برای اسرائیل از منظر دیپلماتیک و حمایتی اهمیت بسزایی دارد.
دانشگاههای معتبر: دانشگاههایی مانند دانشگاه عبری اورشلیم، دانشگاه تلآویو و دانشگاه بنگوریون نیز دارای کرسیها و مراکز پژوهشی متعددی هستند که در زمینههای مختلف روابط بینالملل، مطالعات استراتژیک و خاورمیانه فعالیت میکنند.
اندیشکدههای اسرائیلی، اندیشکده های ایران را عامل تهدید میدانند
اندیشکدههای رژیم صهیونیستی، در چند سطح بر سیاست خارجی اثر میگذارند. در سطح اول، آنها دستور کار را تعیین میکنند؛ یعنی مشخص میکنند چه موضوعی مهمتر دیده شود. مثلا زمانی که یک اندیشکده ایران را تهدید اصلی معرفی میکند، این برداشت در رسانهها و سپس در سیاست رسمی تقویت میشود. در سطح دوم، آنها چارچوب تفسیر ارائه میدهند؛ یعنی مسئلهای مانند مذاکرات صلح یا جنگ غزه را چگونه باید فهمید. در سطح سوم، راهحل سیاستی پیشنهاد میکنند؛ مثل بازدارندگی، عادیسازی روابط، حمله پیشدستانه یا دیپلماسی چندجانبه. نقش اندیشکدهها در رابطه رژیم صهیونیستی و آمریکا بسیار برجسته است. بخش مهمی از اندیشکدههای رژیم صهیونیستی، با مراکز آمریکایی مانند واشنگتن انستیتو، بروکینگز، امریکن انترپرایز و دیگر نهادها ارتباط دارند. این پیوندها کمک میکند که مواضع رژیم صهیونیستی، در فضای کارشناسی آمریکا بازتولید شود. همچنین بسیاری از پژوهشگران اسرائیلی در نشستهای مشترک با قانونگذاران، دیپلماتها و تحلیلگران آمریکایی شرکت میکنند.
برنامه هستهای ایران، در رصد کامل اندیشکدههای صهیونیستی
به این ترتیب، اندیشکدهها در تقویت همسویی راهبردی واشنگتن- تلآویو اثر دارند. در موضوع ایران، اندیشکدهها نقش ویژهای دارند. آنها برنامه هستهای ایران، حضور منطقهای ایران و شبکه متحدان منطقهای آن را تحلیل میکنند. بخش بزرگی از ادبیات امنیتی اسرائیل درباره ایران، ابتدا در اندیشکدهها شکل میگیرد. سپس این ادبیات از طریق رسانهها، کنفرانسها، گزارشها و جلسات تخصصی وارد گفتمان رسمی میشود. این روند بر سیاست مهار، فشار، بازدارندگی و ائتلافسازی اثر میگذارد. در موضوع فلسطین، اندیشکدهها معمولا طیفی از دیدگاهها را بازتاب میدهند. برخی بر راهحل دو دولتی تاکید دارند. برخی دیگر بر مدیریت منازعه، کنترل امنیتی و کاهش ریسک تمرکز میکنند. گروهی نیز بهطور صریح از توسعه شهرکسازی، فشار حداکثری یا رویکردهای سختگیرانه دفاع میکنند. بنابراین اندیشکدهها فقط یک صدا ندارند، بلکه محل رقابت روایتها هستند. اندیشکدهها در دیپلماسی عمومی رژیم صهیونیستی، نیز موثرند. آنها با تولید گزارشهای انگلیسیزبان، برگزاری وبینار، مصاحبه و انتشار یادداشتهای سیاستی، تصویر رژیم صهیونیستی را در سطح جهانی بازسازی میکنند. این کار به رژیم غاصب صهیونیستی کمک میکند تا اقدامات خود را در قالب امنیت ملی، مبارزه با تروریسم یا دفاع از بازدارندگی معرفی کند. از این منظر، اندیشکدهها فقط پژوهشگر نیستند، بلکه بازیگرانی در حوزه ارتباطات راهبردی هم هستند.
اندیشکدهها، تاثیرگذار بر افکار عمومی
یکی از ویژگیهای مهم اندیشکدههای رژیم صهیونیستی، چندلایه بودن نفوذ آنهاست. برخی مستقیم با دولت همکاری میکنند. برخی دیگر مستقلترند، اما با بودجههای خصوصی، دانشگاهی یا بینالمللی فعالیت دارند. عدهای نیز از طریق رسانه و شبکه اجتماعی بر افکار عمومی اثر میگذارند. این تنوع باعث میشود که نفوذ آنها محدود به یک کانال رسمی نباشد. از نظر تاریخی، اندیشکدهها در رژیم صهیونیستی، پس از جنگها و بحرانهای بزرگ اهمیت بیشتری پیدا کردند. شکستها یا بنبستهای نظامی نیاز به بازنگری راهبردی را افزایش میداد. در چنین شرایطی، مراکز پژوهشی با تولید گزارشهای انتقادی یا توصیههای اصلاحی وارد عمل میشدند. به همین دلیل، اندیشکدهها در دورههای بحران بیش از گذشته به موتور بازاندیشی سیاست خارجی تبدیل میشوند. میتوان گفت اندیشکدهها در اسرائیل بخشی جداییناپذیر از فرآیند سیاست خارجی هستند. آنها تهدیدها را تعریف میکنند، گزینهها را میسنجند، سیاستگذاران را تغذیه فکری میکنند و گفتمان عمومی را شکل میدهند. در نتیجه، سیاست خارجی اسرائیل بدون درک نقش اندیشکدهها بهطور کامل فهمیده نمیشود. این مراکز، چه در حوزه امنیت، چه دیپلماسی، چه تصویرسازی بینالمللی و چه شبکهسازی فراملی، نقشی فراتر از پژوهش ساده دارند. آنها در حقیقت یکی از ستونهای مهم تولید و بازتولید سیاست خارجی اسرائیل به شمار میروند. اندیشکدهها و مراکز پژوهشی در رژیم صهیونیستی، نقش محوری در شکلدهی به سیاست خارجی این کشور ایفا میکنند. آنها با تولید دانش، تحلیل راهبردی، ارائه پیشنهادهای سیاستی و تاثیرگذاری بر افکار عمومی، به عنوان بازوهای فکری دولت عمل میکنند. پیوندهای نزدیک میان این مراکز با نهادهای دولتی، امنیتی و دیپلماتیک، نفوذ آنها را در فرآیند تصمیمگیری افزایش داده است. موسساتی چون INSS، مرکز اورشلیم و JPPI، هر یک به سهم خود، با تمرکز بر ابعاد مختلف امنیتی، دیپلماتیک و هویتی، به غنای تحلیلها و گزینههای سیاستی در سیاست خارجی اسرائیل افزودهاند. درک جایگاه و کارکرد این اندیشکدهها برای فهم عمیقتر و جامعتر سیاست خارجی رژیم صهیونیستی، امری ضروری است.
نظر شما