آگاه: چهرههای شناختهشده فضای مجازی و اینفلوئنسرهای خارجی که تا پیش از این تصویری تار از ایران داشتند، با دیدن این صلابت شبانه، به ترجمه و تحلیل این نواها پرداختند. آنها در کمال حیرت دریافتند که پیام این اشعار یک چیز است: «کسی که امام علی (ع) و امام حسین (ع) را دارد، شکستناپذیر است.» این گزارش روایتی است از تبدیل شدن مداحی ایرانی به یک رسانه قدرتمند جهانی و تغییر نگاه دنیا به مفهوم بلند شهادت که حالا به عنوان نماد پیروزی و شکستناپذیری شناخته میشود.
خروج از تکیهها؛ خیابان به مثابه سنگر و حسینیه
همه چیز از همان دهمین روز اسفند آغاز شد. فضایی که تا پیش از آن به عزاداریهای مرسوم در مساجد و حسینیهها گره خورده بود، ناگهان تغییر شکل داد. مردم احساس کردند که سقف تکیهها دیگر برای وسعت این شور و هیجان حماسی کافی نیست. آنها به خیابانها آمدند. شبهای سرد اسفند با حضور هزاران نفری که در خیابانها قدم میزدند و همصدا اشعار حماسی را تکرار میکردند، گرم شد. این تجمعات شبانه، صرفا یک گردهمایی مذهبی نبود، بلکه یک رزمایش تمامعیار اجتماعی و فرهنگی بود که نشان از آمادگی و انسجام مردمی داشت. مداحان مختلفی میکروفون به دست گرفتند. اگرچه نامهایی مانند مهدی رسولی به واسطه سبک خاص و حماسی خود بسیار شنیده شدند، اما دهها مداح دیگر نیز در این شبها درخشیدند و هر کدام با لحن و کلامی متفاوت، روحیه ایستادگی را در کالبد شهر دمیدند. ضربآهنگ اشعار در کف خیابان، به موسیقی متن یک مقاومت بزرگ تبدیل شد؛ مقاومتی که دیگر نیازی به دیوارهای بسته نداشت و در فضای باز شهرها به رخ جهانیان کشیده میشد.
کشف یک قدرت پنهان توسط اینفلوئنسرهای خارجی
در دنیای امروز که شبکههای اجتماعی مرزها را بیمعنا کردهاند، اتفاقات کف خیابانهای ایران نمیتوانست پنهان بماند. ویدیوهای این تجمعات شبانه، با آن نورپردازیهای ساده خیابانی و جمعیتهای متراکم، به سرعت راه خود را به پلتفرمهای جهانی باز کرد. در این میان، واکنش اینفلوئنسرهای خارجی و چهرههای رسانهای غیرایرانی بسیار قابل توجه بود. آنها که همواره خاورمیانه را از دریچه اخبار رسمی و غالبا جهتدار رسانههای غربی میدیدند، حالا با پدیدهای روبهرو شده بودند که هیچ سنخیتی با روایتهای پیشین نداشت. این فعالان مجازی شروع به بازنشر این ویدیوها کردند. آنها با استفاده از ابزارهای ترجمه و کمک گرفتن از مخاطبان آشنا به زبان فارسی، به مفهوم اشعاری که در خیابانها خوانده میشد پی بردند. واکنشها حیرتانگیز بود. یکی از پرتکرارترین جملاتی که در ویدیوهای تحلیل و واکنش این افراد دیده میشد، اشاره به یک باور عمیق شیعی بود. آنها با شگفتی میگفتند: «این مردم در اشعارشان میگویند کسی که امام علی (ع) و امام حسین (ع) را دارد، هرگز شکست نمیخورد و نابود نمیشود.» این مفهوم برای مخاطب غربی که قدرت را تنها در اقتصاد و تسلیحات نظامی میبیند، یک شوک فرهنگی بزرگ بود. آنها دریافتند که منبع اصلی تابآوری و ایستادگی این مردم، نه در ابزارهای مادی، بلکه در یک پیوند عمیق تاریخی و اعتقادی ریشه دارد.
از سوگ تا حماسه؛ بازتعریف جهانی مفهوم شهادت
یکی از مهمترین دستاوردهای رسانهای این تجمعات شبانه، تغییر نگاه افکار عمومی جهان به مفهوم شهادت بود. در ادبیات سیاسی و اجتماعی غرب، کشته شدن در مسیر یک آرمان غالبا با واژگانی چون قربانی شدن، تراژدی و پایان تلخ توصیف میشود. اما نواهایی که از خیابانهای ایران به گوش جهان رسید، این پارادایم را به طور کامل درهم شکست. اینفلوئنسرهایی که ویدیوهای مداحی و سینهزنی حماسی مردم را تحلیل میکردند، به صراحت به این تغییر زاویه دید اشاره داشتند. آنها متوجه شدند که در فرهنگ برآمده از عاشورا، شهادت نه یک باخت و از دست دادن جان، بلکه اوج پیروزی، وفاداری به آرمان و کسب یک مدال افتخار ابدی است! کاربری با میلیونها دنبالکننده در ویدیویی گفت: «این مردم برای مرگ گریه نمیکنند، آنها مرگ در راه هدفشان را در آغوش میکشند و به آن لبخند میزنند.» این تغییر درک از مفهوم شهادت، باعث شد تا نگاه به حوادث منطقه نیز عوض شود. جهانیان حالا میفهمیدند که چرا تهدیدات نظامی و فشارهای همهجانبه نمیتواند این جامعه را به زانو درآورد؛ زیرا جامعهای که بالاترین نقطه آرمانیاش شهادت و پیروزی معنوی است، عملا شکستناپذیر است.
واکنش به جنگ و تحسین تابآوری ایرانیان
در شرایطی که سایه جنگ و تهدید بر سر منطقه سنگینی میکرد و رسانههای جریان اصلی تلاش میکردند تصویری از ترس و وحشت را مخابره کنند، ویدیوهای ۱۰ اسفند به بعد، خط بطلانی بر این فضاسازیها کشید. حضور مردم در خیابانها، آن هم در ساعات پایانی شب و سردادن شعارها و نواهای حماسی، پیام روشنی برای ناظران بینالمللی داشت.
اینفلوئنسرهای حوزه سیاست و اجتماع در کشورهای مختلف، با مقایسه رفتار مردم ایران با سایر جوامع در هنگام بحران، به تحسین این تابآوری پرداختند. برخی از آنها در صفحات خود نوشتند: «ایرانیها ما را روسفید کردند.» این جمله نشاندهنده یک همذاتپنداری عمیق میان فعالان مدنی و ضدصهیونیست در سراسر جهان با مردم ایران بود. آنها که در کشورهای خود علیه سیاستهای جنگطلبانه مبارزه میکردند، با دیدن ایستادگی حماسی در خیابانهای ایران، روحیه مضاعفی گرفتند. مداحیهای ایرانی در این مقطع، به موسیقی متن ویدیوهای اعتراضی در دیگر نقاط جهان تبدیل شد و پیوندی ناگسستنی میان ادبیات مذهبی ایران و مبارزات آزادیخواهانه جهانی ایجاد کرد.
مداحی به مثابه سلاح روایی و رسانه جهانی
آنچه از ۱۰ اسفند آغاز شد، ثابت کرد که ابزارهای سنتی و آیینهای مذهبی، اگر با زمانهشناسی و روحیه حماسی پیوند بخورند، میتوانند به مدرنترین و برندهترین سلاحهای روایی تبدیل شوند. مداحی دیگر تنها یک هنر محدود به جمعهای مذهبی خاص نیست؛ بلکه امروز به عنوان یک رسانه قدرتمند جهانی عمل میکند. رسانهای که بدون نیاز به بودجههای کلان شبکههای ماهوارهای، توانسته است قلب و ذهن میلیونها نفر را در سراسر جهان تسخیر کند. حضور مداحان متعدد در کنار مهدی رسولی در این تجمعات خیابانی، نشان داد که این جریان قائم به یک شخص نیست، بلکه یک جوشش عمومی است. تنوع لحنها، سبکها و اشعاری که در این شبها خوانده شد، پازل یک قدرت نرم مذهبی را تکمیل کرد. این قدرت نرم، توانست تصویر ایران را از یک کشور درگیر تنش، به یک الگوی مقاومت و عزت ملی ارتقا دهد. جهانی شدن این نمادها، نشان داد که پیوند سیاست و معنویت، زمانی که در قالب هنر و حماسه ارائه شود، زبانی جهانشمول پیدا میکند. در نهایت، روایتی که در شبهای خیابانهای ایران شکل گرفت، به دنیا ثابت کرد که مبارزه و ایستادگی، لزوما نیازی به چهرههای عبوس و فضاهای خشک ندارد. میتوان در دل خیابان، با چشمانی اشکبار از عشق به اهل بیت، مشتها را گره کرد و چنان حماسهای آفرید که صدای آن، پایههای امپراتوریهای رسانهای جهان را به لرزه درآورد. این همان حقیقت شکستناپذیری است که از دل تاریخ تا کف خیابانهای امروز امتداد یافته است.
نظر شما