آگاه: دکتر محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو، درباره نحوه تامین و تدارک دارو در جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه و چگونگی مدیریت چالشها در این دوران اظهار کرد: طی سالهای اخیر احتمال بروز درگیری و تشدید تنشهای منطقهای همواره مورد توجه مسئولان حوزه سلامت بوده است. به همین دلیل، ماهها پیش از آغاز جنگ و پس از رخدادهایی مانند ترور سیدحسن نصرالله و اسماعیل هنیه، برنامهریزیهای لازم در قالب پدافند غیرعامل با جدیت بیشتری دنبال شد. وی افزود: در این راستا سناریوهای مختلف تدوین و اجرایی شد و موضوع ذخایر استراتژیک دارو و تجهیزات پزشکی نیز که در قانون برنامه هفتم توسعه بر آن تاکید شده، جنبه عملی و اجرایی گستردهتری پیدا کرد.
آغاز مدیریت بحران از نخستین ساعات جنگ
هاشمی با اشاره به آمادگیهای پیشین سازمان غذا و دارو گفت: همین پیشبینیها سبب شد که جنگ، سازمان غذا و دارو را غافلگیر نکند. وی ادامه داد: هرچند در دو تا سه روز نخست به دلیل مشکلات حملونقل و جابهجایی، اختلالاتی ایجاد شد اما با ورود سریع معاونتهای غذا و دارو در سراسر کشور و اتخاذ مدیریت هوشمند، شرایط کنترل شد.
سخنگوی سازمان غذا و دارو با اشاره به افزایش جمعیت در برخی استانها از جمله استانهای شمالی و خراسانها گفت: موضوع تامین شیرخشک از دغدغههای مهم آن مقطع بود که با اعمال برخی محدودیتهای مدیریتی و اطلاعرسانی مناسب به مردم، بدون بروز بحران مدیریت شد. همکاری گسترده داروخانهها و اجرای پروتکلهای تعیینشده نیز نقش مهمی در عبور از این مرحله داشت. وی تاکید کرد: تجربه جنگ ۱۲ روزه موجب شد در جنگ ۴۰ روزه آمادگی بیشتری وجود داشته باشد. با این تفاوت که هجمه به برخی زیرساختها از جمله یکی از انبارهای دارویی و شیرخشک در همدان و خسارت به تعدادی مراکز دارویی، تجهیزاتی و شرکتهای توزیع وارد شد. با وجود این آسیبها، جبران سریع انجام شد و تاکنون چالش اساسی در تامین دارو، تجهیزات پزشکی و شیرخشک ایجاد نشده است.
هاشمی در عین حال افزود: کمبودهای مقطعی دارویی همواره و بنا به دلایلی مانند اصلاح خط تولید یا کمبود جهانی وجود داشته، اما به اذعان همگان عملکرد مجموعه دولت، نظام سلامت و سازمان غذا و دارو در حوزه دارو، تجهیزات و شیرخشک در دوران جنگ موفق بوده است.
خسارت به ۴۴ شرکت دارویی و تجهیزات پزشکی
سخنگوی سازمان غذا و دارو درباره آسیبهای واردشده به این حوزه در جریان جنگ
۴۰ روزه گفت: با وجود آنکه بر اساس کنوانسیونهای بینالمللی، مراکز مرتبط با سلامت نباید هدف حملات قرار گیرند، در این جنگ حدود ۲۰ شهید از جمله دو بانوی داروساز و همچنین ۴۴ شرکت دارویی، تجهیزات پزشکی و پخش مورد حمله قرار گرفتند. وی افزود: همچنین حدود هفت داروخانه در تهران و نزدیک به ۵۰ داروخانه در سراسر کشور بهصورت کلی یا جزئی آسیب دیدند.
هاشمی با اشاره به خسارت وارده به شرکت توفیق دارو اظهار کرد: متاسفانه شرکت توفیق دارو به شکل آخرالزمانی ویران شد و هنوز هیچ دلیل قانعکنندهای برای هدف قرار گرفتن آن وجود ندارد. اما با توزیع نیروهای انسانی این مجموعه در سایر شرکتها و استفاده از ظرفیت کارخانههای دیگر، روند تولید محصولات آن متوقف نشد. وی درباره ذخایر راهبردی دارو نیز گفت: خوشبختانه تاکنون نیازی به استفاده از ذخایر استراتژیک نبوده است. با این حال، ذخایر موجود از منظر راهبردی در سطح مناسبی قرار دارند و اطمینان لازم را برای مواجهه با شرایط بحرانی فراهم میکنند.
چالشهای حملونقل و مسیرهای جایگزین
هاشمی با اشاره به مشکلات حملونقل دارو در شرایط جنگ و تحریم گفت: یکی از مهمترین چالشهای حوزه دارو و تجهیزات پزشکی، بهویژه برای اقلامی که مشابه داخلی ندارند، موضوع حملونقل است. از همان روزهای ابتدایی بحران، جلسات متعددی با وزارت راه برگزار و مسیرهای جایگزین طراحی شد. وی افزود: هرچند محدودیتهای پروازی، دریایی و حتی زمینی مشکلاتی ایجاد کرد اما با استفاده از مسیرهای جایگزین از کشورهای مبدأ، امکان ورود محمولههای دارویی به کشور همچنان حفظ شده است.
سخنگوی سازمان غذا و دارو ادامه داد: در یکی از موارد، از سه محموله هوایی ارسالشده به مشهد، یک هواپیما مورد اصابت قرار گرفت و بهطور کامل از بین رفت. با این وجود، تداوم تامین با استفاده از راهکارهای جایگزین ادامه یافت. او تاکید کرد: نگرانی جدی برای مردم وجود ندارد. شاید دسترسی مقداری دشوارتر شده باشد اما اقدامات تامین و تدارک دارو و تجهیزات پزشکی در یک مجموعه فراارگانی در حال انجام است و دستگاههای مختلف از جمله سازمان برنامه و بودجه، بانک مرکزی، وزارت راه، وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو برای جلوگیری از بروز خلل در این حوزه همکاری میکنند.
بدهیها و فشار بر تولیدکنندگان
هاشمی درباره وضعیت مطالبات صنعت دارو و تجهیزات پزشکی و تخصیص ارز گفت: مشکلات مربوط به بدهیها، مطالبات و تامین ارز همواره وجود داشته اما در شرایط فعلی شدت بیشتری یافته است. وی افزود: در بحبوحه جنگ حدود ۶۰ درصد مطالبات پرداخت شد؛ رقمی که از میزان پرداختی سال ۱۴۰۳ نیز بیشتر بود. اما افزایش مجدد بدهیها در دو ماه ابتدایی سال باعث شد فشار مالی بر صنعت همچنان ادامه داشته باشد. به گفته وی، تورم، دشواری انتقال ارز، افزایش قیمت مواد اولیه و آسیب به برخی زیرساختها نیز شرایط تولید را سختتر کرده است. سخنگوی سازمان غذا و دارو تصریح کرد: در چنین شرایطی گاهی اصلاح قیمت دارو اجتنابناپذیر میشود. سیاست سازمان غذا و دارو آن است که میان اصلاح قیمت و کمبود دارو، اولویت را به تداوم تولید و موجود بودن دارو بدهد تا شرکتها بتوانند به فعالیت خود ادامه دهند.
چرا قیمت دارو افزایش یافت؟
هاشمی درباره افزایش قیمت داروها گفت: آنچه رخ داده اصلاح قیمت است
نه صرفا افزایش قیمت. تورم سالانه، رشد دستمزدها، نوسانات نرخ ارز و افزایش هزینههای تولید بر قیمت تمامشده دارو اثرگذار هستند. وی افزود: بر اساس مطالعات انجامشده، برای حفظ پایداری زنجیره تامین دارو افزایش ۹۴ درصدی قیمتها ضروری ارزیابی شده بود، اما تولیدکنندگان افزایش ۱۴۲ درصدی را پیشنهاد کرده بودند.
به گفته او، در عمل و با ملاحظات اقتصادی و اجتماعی، افزایش قیمت برای نیمی از داروها در بازه هفت تا ۶۰ درصد و به طور متوسط ۴۸ درصد اعمال شده است. هاشمی ادامه داد: ریاست سازمان غذا و دارو از شرکتها درخواست کرد با در نظر گرفتن مسئولیت اجتماعی، با افزایش کمتر از میزان درخواستی خود موافقت کنند تا فشار تورمی به مردم تحمیل نشود. وی تاکید کرد: راهکار اساسی برای جلوگیری از فشار بر مردم، تقویت بیمهها و افزایش بودجه آنهاست؛ موضوعی که نیازمند همکاری بانک مرکزی، سازمان برنامه و بودجه و سایر دستگاههای مسئول است.
اصلاح قیمت ۱۰۹۶ قلم دارو
سخنگوی سازمان غذا و دارو گفت: در مجموع ۱۰۹۶ قلم دارو مشمول اصلاح قیمت شدهاند که میانگین افزایش آنها حدود ۴۸ درصد بوده است. البته ضروری است سازمانهای بیمهگر نیز این افزایش قیمتها را تحت پوشش قرار دهند تا مردم تحت فشار قرار نگیرند.
سخنگوی سازمان غذا و دارو تاکید کرد: حتی کمبود یک قلم دارو نیز برای نظام سلامت اهمیت دارد و مسئولان از رئیسجمهور تا وزیر بهداشت و مدیران سازمان غذا و دارو نسبت به این موضوع حساس هستند. او در پایان درباره وضعیت تخصیص ارز گفت: با توجه به حجم بدهیهای انباشته و مشکلات موجود، وضعیت فعلی تخصیصها را نمیتوان رضایتبخش ارزیابی کرد. با این حال، به گفته هاشمی، دولت بخشی از تعهدات خود در زمینه تامین ذخایر استراتژیک را انجام داده و عملکرد کلی در این حوزه قابل قبول بوده است.
نظر شما