آگاه: توکلی از همان ابتدای انقلاب، نماینده نسلی بود که میخواست تخصص را به سیاست پیوند بزند. نامبرده معتقد بود، انقلاب برای آنکه به ثبات برسد، نباید فقط به شعار تکیه کند، باید بر اساس دانش و تخصص حرکت کرد. از سوی دیگر سعی میکرد میان جریانهای مختلف پلی برقرار کند تا از تفرقهها جلوگیری شود. به همین جهت چتر برادریاش گسترده باز شده بود و سلایق مختلف زیر آن قرار میگرفتند. فراموش نمیکنیم سال ۹۸ در دیدار سیاسیون با رئیسجمهور وقت چه تصاویری از او و بهزاد نبوی در رسانهها باز نشر داده شد. تصویری که کاملا برگرفته از اتحاد و همدلی زیر چتر انقلاب بود.
یکی دیگر از ویژگیهای برجسته «یار صدیق انقلاب» این بود که در فساد، «خط قرمز» نمیشناخت. چه در مقام نماینده مجلس و چه در مقام منتقد، هیچگاه در قبال فساد سکوت نمیکرد. چپ، راست، کارگزار نمیشناخت. سریع و صریح واکنش نشان میداد و اگر پی میبرد صحبت و موضعگیریاش درست نبود، هراسی به دل راه نمیداد و بدون لکنت زبان عذرخواهی میکرد. در همین رابطه «احمد آقا» در دورهای که رئیس مرکز پژوهشهای مجلس بود، با صدور بیانیهای رسمی و شجاعانه از سیدحسین موسویان، عضو اسبق تیم مذاکرات هستهای بابت اتهامات نادرستی که در سایت «الف» به او وارد شده بود، حلالیت طلبید.
او معتقد بود: فساد تنها یک مسئله اخلاقی نیست، مسئله ساختاری است. بنابراین همواره بر «شفافیت» و «نظارت سختگیرانه» تاکید میکرد. توکلی مفهوم «رانت اقتصادی» را به دقت تحلیل کرد و هشدار میداد: رانت، باعث تخریب عدالت اجتماعی و تضعیف اعتماد مردم به نظام میشود.
در دوران نمایندگی در مجلس، بیشتر نقش «سپر» در برابر تصمیمات نادرست اقتصادی و مدیریتی را ایفا میکرد و با نگاه دقیق، بسیاری از برنامههای اقتصادی را زیر ذرهبین قرار میداد و به دنبال آن بود، جلوی تصمیماتی گرفته شود که منجر به تورم یا ضرر ملی خواهد شد. هرگز به دنبال صندلی ریاست و رأیآوری نبود. توکلی دو بار در انتخابات ریاستجمهوری کاندیدا شد. با اکبر هاشمیرفسنجانی و سیدمحمد خاتمی رقابت کرد و البته مغلوب شد، اما عرصه رقابتهای انتخاباتی را فرصتی برای بیان دیدگاههای اقتصادی خود قرار داد و به دنبال «بگم، بگمهای» سیاسی نبود. اخلاق سیاسی همیشه برایش حائز اهمیت بود؛ به عبارتی خود را مؤمن انقلاب میدانست. آگاه بود، حقیقت تلخ، در کوتاهمدت ممکن است او را در معرض نارضایتی برخی قرار دهد، اما در بلندمدت باعث نجات نظام میشود. از این رو گزینه دوم انتخاب اصلیاش بود. حتی وقتی در مجلس دهم رأی نیاورد، حاشیهنشین نشد و همچنان برای زدودن فساد از ساختار اداری کشور، کار میکرد.
دوست و رفیق دیرینهاش ـ ناصر ایمانی ـ در اولین سالگرد درگذشت او، در گفتوگویی به نیکی از احمد آقای سیاستمدار یاد میکند و میگوید: سه- چهار سال قبل از فوت او یک بنده خدایی که اصلا با وی هم آشنا نبود و کارخانهای در یکی از شهرستانها داشت، مورد ظلمی قرار گرفته بود و به او مراجعه کرد. ایشان سر این موضوع با رئیس قوه قضاییه و رهبری و رئیسجمهور مکاتبه کرد. سر اینکه یک کسی یا مثلا به کارخانهای ظلم شده است. شما مقالات او را در روزنامه رسالت در دهه اول انقلاب نگاه کنید. آن زمان اصلا فسادی به این معنا و به این شکل وجود نداشت، بعد که جلو آمدیم ـ در زمان آقای هاشمی ـ مسائل اقتصادی یک خرده آزادتر شد و یواشیواش گفتند آقا، هر کس که در دستگاه دولتی هم باشد، برود برای خودش کاسبی کند، نان دستگاهش را دربیاورد؛ یواشیواش سر و کله فساد آمد و جدیتر شد. وی با بیان اینکه برای مرحوم توکلی موضوع حساس شد، تاکید کرد: بحث امضاهای طلایی و بهای لغزان و حتی انتصابهای نابجا را وی یک نوعی فساد میدانست. وقتی از فساد سخن میگوییم، فقط فکر میکنیم منظور پول است؛ نه! فساد معنای اعم دارد. حالا منظور بنده فساد اخلاقی نیست. مثلا فسادهای اجتماعی، اقتصادی، امضای طلایی و حتی انتصابهای نابجا هم نوعی فساد است. در مجلس تفکیکی کردند، گفتند ما یک حیف، یک میل داریم. عموما فساد را میگویند میل؛ احمدآقا روی اینها خیلی حساس بود که دید نه، دیگر نمیتواند تحمل کند. خودش سازمان مردمنهاد تشکیل داد و خیلی از نخبگان آنجا بودند. در این سازمان مثلا آقای عباس عبدی هم رفتوآمد داشت و تیپهای اصولگرا و جوان هم حضور داشتند.
آری! توکلی تا توانست برای انقلاب کوشید و یک هدف را جدی دنبال میکرد، گرهای از مشکلات و معضلات اقتصادی که توسط هفت سر اژدها درهم تنیده شده بود، باز شود. رهبر شهید انقلاب، این سرباز نظام، انقلاب و مردم را خوب میشناختند و در پیام تسلیتشان در پی درگذشت او آورده بودند: «درگذشت برادر مبارز، مؤمن و صادق جناب آقای احمد توکلی رحمهاللهعلیه را به خانواده گرامی و دوستان و همکاران ایشان تسلیت عرض میکنم. تلاشهای صادقانه این مجاهد فعال در مجلس و دولت و دیگر مراکز انقلاب برای آشنایان وی فراموش نشدنی است.» اگر بخواهیم توکلی را در تاریخ معاصر ایران معرفی کنیم باید او را «وجدان بیدار ساختار قدرت» بنامیم. او ثابت کرد، میتوان همزمان پایبند به نظام بود و سختگیرترین منتقد آن. تعهد به پایبندی و نقد منصفانه و نه مغرضانه، همان چیزی است که توکلی عزیز را به شخصیت اثرگذار در تاریخ انقلاب تبدیل کرد.
احمد آقا به یکایک ما در رسانه و سیاست آموخت، عشق به نظام، به معنای سکوت در برابر اشتباهات نیست، به معنای فریاد زدن برای اصلاح آن است. میراث او برای امروز ما این است: تخصص بدون صداقت و صداقت بدون تخصص در مبارزه با فساد کارساز نیست، باید تخصص و صداقت را در کنار هم قرار داد تا بتوان از کشور در برابر لغزشهای مدیریتی و اقتصادی محافظت کرد. یک سال گذشت و جای خالی یک «ناقد متخصص و بیپروا» در فضای سیاسی کشور به شدت احساس میشود.
رحمت و رضوان الهی بر «احمد آقا» باد.
۳ مرداد ۱۴۰۵ - ۱۰:۴۷
کد مطلب: ۲۴٬۰۵۰
سیدمهدی حسینی - خبرنگار گروه سیاسی: سالگرد ارتحال احمد توکلی که دوستانش «احمد آقا» صدایش میکردند، فرصت مناسبی برای بازخوانی نقش یکی از اثرگذارترین چهرههای سیاسی- اجتماعی ایران پس از انقلاب است. او همواره برای تمامی دولتها منتقدی منصف و دلسوز و سردمدار «مبارزه با فساد اقتصادی» بود.
نظر شما