تا دیر نشده...

تابستان ۱۴۰۵ برای بسیاری از ایرانیان با پنکه‌های خاموش و یخچال‌های بی‌برق تداعی می‌شود. قطعی‌های مکرر برق که در برخی مناطق به روزانه چهار ساعت می‌رسد، وقتی پمپ‌های آب از کار می‌افتند و کارگاه‌های کوچک تعطیل می‌شوند، از یک هشدار فنی فراتر رفته و به بحرانی روزمره بدل شده است.

کارنامه سازمان امور اجتماعی زیر ذره‌بین

مسئولیت‌های پراکنده؛ آسیب‌های ماندگار در جامعه

فرشید خضری، کارشناس مرکز پژوهش‌های مجلس: وقتی یک آسیب اجتماعی در یک محله یا شهر گسترش پیدا می‌کند، معمولا اولین سوال این است که مسئول مقابله با آن کدام دستگاه است؟ آیا یک نهاد به‌تنهایی می‌تواند از افزایش آسیب جلوگیری کند یا مجموعه‌ای از دستگاه‌ها باید کنار هم قرار بگیرند؟ پاسخ به این سوال در ایران چندان ساده نیست؛ چرا که برای کنترل و کاهش آسیب‌های اجتماعی، دستگاه‌ها و نهادهای متعددی مسئولیت دارند و هر کدام بخشی از کار را برعهده گرفته‌اند.

آثار ایرانی؛ سرمایه‌های دور از وطن هستند

نقشه راه برای صیانت از آثار تاریخی ایران در جهان

هزاران اثر تاریخی و فرهنگی ایران امروز در موزه‌ها، مراکز پژوهشی و مجموعه‌های خصوصی کشورهای مختلف نگهداری می‌شوند؛ تعدادی از این آثار طی دهه‌ها و سده‌های گذشته به شکل قانونی و برخی نیز از مسیر قاچاق، حفاری‌های غیرمجاز یا انتقال‌های نامشروع از کشور خارج شده‌اند. در حالی که استرداد این آثار همواره یکی از مطالبات ایران بوده است، اکنون یک رویکرد تازه بر این باور است که حتی اگر بازگشت فیزیکی همه این آثار در کوتاه‌مدت امکان‌پذیر نباشد، همچنان می‌توان از ظرفیت‌های فرهنگی، علمی و معنوی آنها به سود ایران بهره گرفت.

احزاب و خواص چگونه می‌توانند سطح فرهنگ سیاسی را ارتقا دهند؟

جریان‌های سیاسی و الزامات نقد منصانه

به یاد سردار مبارزه با فساد و منتقد منصف همه دولت‌ها

احمد آقا! وجدان بیدار ساختار قدرت

سیدمهدی حسینی - خبرنگار گروه سیاسی: سالگرد ارتحال احمد توکلی که دوستانش «احمد آقا» صدایش می‌کردند، فرصت مناسبی برای بازخوانی نقش یکی از اثرگذارترین چهره‌های سیاسی- اجتماعی ایران پس از انقلاب است. او همواره برای تمامی دولت‌ها منتقدی منصف و دلسوز و سردمدار «مبارزه با فساد اقتصادی» بود.

تسهیلات مورد نیاز جوانان برای تشکیل خانواده

ازدواج در روزهای جنگ به روایت آمار

مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی اعلام کرده که در جنگ ۱۲ روزه در کل کشور ۲۱ هزار و ۶۸۴ مورد ازدواج ثبت شده، آماری که نسبت به بازه زمانی مشابه سال ۱۴۰۳، ۲۰.۹ درصد رشد یافته است.

۲۸۷ مکان ورزشی برای بازسازی به ۱۰ هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز دارند

اولویت با احیای خدمت

جنگ، تنها خانه‌ها، جاده‌ها و زیرساخت‌های حیاتی را هدف قرار نمی‌دهد گاه سالن‌های ورزشی، استخرها، زمین‌های تمرین و مجموعه‌هایی را نیز از چرخه خدمت خارج می‌کند که نقش مهمی در سلامت عمومی، ورزش همگانی و آماده‌سازی قهرمانان دارند. اکنون پس از پایان جنگ، بازسازی این زیرساخت‌ها به یکی از مهم‌ترین چالش‌های حوزه ورزش تبدیل شده است اما کارشناسان معتقدند بازسازی نباید صرفا به معنای ساخت دوباره دیوارها و سقف‌ها باشد، بلکه هدف اصلی باید بازگرداندن خدمات ورزشی به جامعه باشد.

فرونشست؛ پدیده‌ای که زمین را آرام‌آرام می‌بلعد

چرا «شهر اسفنجی» نداریم؟

ترک‌هایی که روی دیوار خانه‌ها می‌افتند، آسفالتی که هر سال بیشتر می‌شکند، لوله‌هایی که بی‌دلیل ترک برمی‌دارند و خیابان‌هایی که ناگهان نشست می‌کنند، شاید در نگاه اول اتفاق‌هایی پراکنده به نظر برسند؛ اما اینها تصویری از بحرانی خاموش است که سال‌ها زیر پای شهرهای ایران در حال گسترش بوده، بحرانی که نام آن «فرونشست زمین» است و اگر امروز برای آن تصمیم‌های جدی گرفته نشود، فردا هزینه‌های سنگین‌تری بر دوش شهرها و مردم خواهد گذاشت.

معیشت، مسکن و امنیت شغلی؛ سه مطالبه اصلی مردم برای فرزندآوری است

حساب و کتاب برای فرزندآوری

سال‌هاست که آمارهای جمعیتی زنگ هشدار را برای ایران به صدا درآورده‌اند. کاهش نرخ باروری، افزایش سن ازدواج، رشد تعداد خانوارهای تک‌فرزند و حرکت تدریجی کشور به سمت سالمندی، باعث شده موضوع جمعیت به یکی از دغدغه‌های اصلی سیاست‌گذاران تبدیل شود. در پاسخ به این نگرانی‌ها، طی سال‌های اخیر مجموعه‌ای از قوانین، مشوق‌ها و برنامه‌های حمایتی برای تشویق خانواده‌ها به فرزندآوری طراحی و اجرا شده است. اما پرسش اساسی همچنان پابرجاست؛ چرا باوجود این همه سیاست و حمایت، تمایل به فرزندآوری آن‌گونه که انتظار می‌رفت افزایش نیافته است؟

شرایط مساوی در شرایط نابرابر

روح یک ملت در زمین فوتبال

بابک نگاهداری، رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس؛ فوتبال ورزشی است که گاهی یک مسابقه آن می‌تواند به صحنه‌ای تبدیل شود که روح یک ملت در آن آشکار می‌گردد. دیدار ایران و نیوزیلند از همین جنس بود. تیمی که انواع کارشنکنی‌ها را دیده بود، از بازی‌های تدارکاتی محروم مانده بود و حتی اجازه نیافته بود با آرامش و زمان کافی به شهر محل مسابقه برسد؛ به زمین آمد و ۹۰ دقیقه با تمام جان جنگید.

بررسی ابزارهای حقوقی پیگیری تخریب آثار فرهنگی در مخاصمات مسلحانه

پاسداری بین‌المللی از تمدن

تخریب میراث فرهنگی در جنگ تنها از بین رفتن چند بنا، محوطه تاریخی یا اثر هنری نیست؛ بلکه ضربه‌ای به حافظه تاریخی، هویت فرهنگی و سرمایه مشترک بشری محسوب می‌شود. از همین رو، جامعه جهانی طی دهه‌های گذشته مجموعه‌ای از قواعد حقوقی، کنوانسیون‌ها و سازوکارهای بین‌المللی را برای حفاظت از میراث فرهنگی در زمان مخاصمات مسلحانه ایجاد کرده است. با این حال، تجربه‌های جهانی نشان می‌دهد که میان وجود این ظرفیت‌های حقوقی و امکان بهره‌گیری عملی از آنها فاصله‌ای قابل توجه وجود دارد.

مدرسه آنلاین؛ تربیت آفلاین؟

طراحی هویت محور

نسل دهه نودی‌ها نخستین نسلی در ایران است که بخش قابل توجهی از تجربه مدرسه را نه در حیاط و کلاس، بلکه پشت صفحه تلفن همراه و تبلت زیسته است. کرونا آغاز این مسیر بود، اما ماجرا به همان‌جا ختم نشد؛ ناترازی انرژی، آلودگی هوا و تعطیلی‌های مکرر نشان داد که آموزش آنلاین دیگر یک استثنا نیست، بلکه بخشی از واقعیت نظام آموزشی ماست. با این حال، آنچه در این گذار پرشتاب کمتر مورد توجه قرار گرفت، «پرورش» و «تربیت» بود؛ گویی آموزش را منتقل کردیم، اما روح مدرسه را در راهروهای ساختمان جا گذاشتیم.

مجلس و حرکت در ریل مطالبات مردم و رهبر انقلاب

روز گذشته از سوی مجلس دو خبر رسانه‌ای شد. خبر نخست انتخاب مجدد عباس گودرزی به عنوان سخنگوی هیات‌رئیسه مجلس شورای اسلامی بود. او پس از آنکه دوباره توانست رأی همکارانش را کسب کند، در جمع خبرنگاران پارلمانی حضور یافت و درباره برگزاری جلسات مجلس در هرم  سبز بهارستان، گفت: مقدمات برگزاری جلسات صحن مجلس به صورت رسمی و مقتضی در دست پیگیری است و به محض نهایی شدن، اطلاع‌رسانی خواهد شد. با رسمی شدن جلسات صحن، چرخه قانونگذاری به روال عادی خود باز می‌گردد و نمایندگان علاوه بر جلسات کمیسیون‌ها و نشست‌های نظارتی جاری، فعالیت خود در صحن رسمی را نیز از سر می‌گیرند.

بررسی پیامدهای آموزش غیرحضوری در شرایط جنگ تحمیلی سوم

مدرسه بدون کلاس و آینده پشت جنگ

همزمان با تداوم شرایط ناشی از جنگ تحمیلی سوم و گسترش آموزش‌های غیرحضوری در مدارس، نگرانی‌ها درباره کیفیت آموزش، عدالت آموزشی و وضعیت یادگیری دانش‌آموزان افزایش یافته است. کاهش ساعات تدریس، ضعف زیرساخت‌های آموزش مجازی و محروم ماندن بخشی از دانش‌آموزان از کلاس‌های برخط، اکنون به یکی از مهم‌ترین چالش‌های نظام آموزشی کشور تبدیل شده است.

دشمن را از تعرض مجدد به ایران پشیمان خواهیم کرد

رئیس مجلس شورای اسلامی روز گذشته در سومین پیام صوتی خود به مردم، گفت: حدود یک ماه است که در جبهه‌های نبرد نظامی شاهد توقف آتش هستیم اما تحرکات آشکار و پنهان دشمن نشان می‌دهد که او به موازات فشارهای اقتصادی و سیاسی از اهداف نظامی خود دست نکشیده و به دنبال دور جدیدی از جنگ و ماجراجویی جدید است.

بررسی حمایت کشورهای خارجی از موزه‌ها

نسخه‌ای برای موزه‌های کم‌رمق

در بسیاری از شهرهای جهان، موزه‌ها فقط ساختمان‌هایی برای نگهداری اشیای قدیمی نیستند؛ آنها بخشی از حافظه زنده شهر به شمار می‌روند. از صف‌های طولانی مقابل موزه لوور در پاریس گرفته تا موزه‌های کوچک محلی در شهرهای دورافتاده ژاپن یا ایتالیا، همه یک کارکرد مشترک دارند: روایت گذشته برای فهم امروز. اما پشت این ویترین‌های روشن و سالن‌های آرام، واقعیتی کمتر دیده می‌شود؛ اینکه بخش قابل توجهی از موزه‌ها بدون حمایت دولت‌ها توان ادامه حیات ندارند. حتی مشهورترین موزه‌های جهان نیز برای نگهداری آثار، برگزاری نمایشگاه‌ها، تامین امنیت و جذب مخاطب به انواع حمایت‌های عمومی وابسته‌اند.

نظام سلامت؛ ستون تاب‌آوری ایران در بحران‌ها و جنگ

آنچه فعالیت موثر یک سیستم درمانی را به هنگام بروز بحران تضمین می‌کند، وجود یک برنامه از پیش طراحی شده برای مقابله با عوارض ناشی از جنگ و بحران‌های ناشی از آن است.

ریشه‌های کهن و گنجینه‌هایی که خاک می‌خورند

نوزدهم اردیبهشت در تقویم رسمی کشور به عنوان روز اسناد ملی و میراث مکتوب ثبت شده است؛ روزی که به یمن بزرگداشت شیخ کلینی، محدث بزرگ شیعه نامش با شناسنامه تاریخی ایران گره خورده است. اما این مناسبت تقویمی، برای پژوهشگران حوزه تاریخ و فرهنگ یادآور مسیری پرفراز و نشیب و گاه مسدود برای رسیدن به اسنادی است که هویت یک ملت را در دل خود جای داده‌اند.

بررسی خشکسالی و کم‌آبی ایران در سال گذشته

شاخص‌های مهم آب و هواشناسی حاکی از آن است که سه ماهه آخر سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۳، میانگین بارش کل کشور نسبت به مدت مشابه بلند مدت حدود ۳۲ درصد و نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود چهار درصد کاهش یافته ‌است. سهم نزولات تابستانه از کل بارش سالانه پنج درصد بوده، اما در تابستان سال ۱۴۰۴ این سهم به سه درصد تقلیل پیدا کرد.

چالش‌های اقتصاد دانش‌بنیان برای رشد پایدار

از تصدی‌گری دولتی تا حکمرانی مشارکتی

در دهه‌های گذشته، شالوده اقتصاد ایران عمدتا بر پایه درآمدهای رانتی حاصل از فروش منابع طبیعی بنا شده بود. این وابستگی تاریخی، اقتصاد کشور را در برابر تکانه‌های خارجی، نوسانات قیمت جهانی انرژی و تحریم‌های ظالمانه به‌شدت آسیب‌پذیر کرده است. در چنین اتمسفری، گذار از «اقتصاد منبع‌محور» به «اقتصاد دانش‌بنیان»، نه یک انتخاب تزئینی برای ویترین سیاست‌گذاری، بلکه یک الزام حیاتی برای بقا، حفظ استقلال اقتصادی و ایجاد اشتغال پایدار است.

«آگاه» طرح مجلس برای مدیریت تنگه هرمز را بررسی کرد

شاهراه اقتصادی جهان در دست ایران؛ ورود کشتی‌های متخاصم، ممنوع

پس از جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم آپارتاید اسرائیل در اسفند ۱۴۰۴ علیه ایران، تنگه هرمز با حکمرانی جدید روبه‌رو شد و کار به جایی رسید که صدای آمریکا درآمد. حتی موضوع تنگه را در مذاکرات اسلام‌آباد مطرح کردند اما پاسخ تیم مذاکره کننده ایرانی «نه» بزرگ بود. البته مدتی است مجلسی‌ها روی یک طرح در حال فعالیت هستند.

مالیات ارزش افزوده، جایگزین رشد نقدینگی برای افزایش حقوق‌ها

انفجار نقدینگی و رشد پایه پولی؛ تداوم تورم بالا

رشد نقدینگی در ایران بالاست. از سویی نیاز به افزایش حقوق و دستمزد کارمندان دولت نیز حس می‌شود. برای پرهیز از رشد بی‌رویه نقدینگی، راه منطقی این است که افزایش حقوق کارمندان دولت از محل درآمدهای پایدار مالیاتی – به‌ویژه مالیات بر ارزش افزوده – تامین شود، نه از طریق استقراض از بانک مرکزی و چاپ پول.

هشدارهای تکراری و واقعیت‌های تلخ خیابان

کرایه آزاد یا تاکسی‌های گران‌فروش

در حالی که شهرهای بزرگ ایران، به ویژه تهران، با چالش‌های روزافزون حمل‌ونقل عمومی دست و پنجه نرم می‌کنند، مسئله گرانفروشی کرایه تاکسی‌ها به عنوان یکی از معضلات پایدار جامعه شهری برجسته شده است. اخیرا، مهدی چمران، رئیس شورای اسلامی شهر تهران، در اظهاراتی که بار دیگر به تیتر رسانه‌ها تبدیل شد، تاکید کرد که رانندگان تاکسی مجاز به دریافت کرایه بیش از نرخ مصوب نیستند و هرگونه افزایش خودسرانه تخلف محسوب می‌شود، به ویژه در پی افزایش قیمت بنزین که طبق مصوبه هیات وزیران در آذر ۱۴۰۴ اجرا شد.

برنامه ساخت خانه استیجاری دولت چه دردی از خانه‌ندارها دوا می‌کند؟

مُسکن مَسکن

بازار مسکن ایران امروز با چالش‌های جدی روبه‌رو است. حدود چهار میلیون واحد کسری مسکن وجود داشته و هر سال نزدیک به یک میلیون خانوار، نیاز جدید به مسکن پیدا می‌کنند. دولت اما برای رفع بحران مسکن، یک پروژه جایگزین دارد و طرح «مسکن استیجاری عمومی» را کلنگ زده است. طرحی که با هدف خانه‌دار کردن زوج‌های جوان فاقد مسکن و دهک‌های پایین درآمدی به‌ویژه دهک‌های یک و دو درآمدی طراحی شده است و اجرای آن با مشارکت انبوه‌سازان بخش خصوصی و تمرکز بر نوسازی بافت‌های فرسوده انجام خواهد شد.

بررسی نتایج یک پژوهش

راز موفقیت چین در حوزه بازی و بازی‌سازی چیست؟

در سال‌های اخیر، موضوع بازی و بازی سازی حسابی داغ شده و بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای هم تلاش‌هایی در جهت رشد این بازار کرده است اما همچنان، میزان استقبال از بازی‌های خارجی در صدر است و بسیاری از بازی‌سازان حرفه‌ای در حال مهاجرت هستند. در ادامه گزارشی می‌خوانید که با استفاده از اطلاعات مقاله «تحول راهبردی صنعت بازی‌های رقومی: مورد مطالعه چین؛ از تثبیت در عرصه داخلی تا تعامل در بازار جهانی» که توسط مرکز پژوهش‌های مجلس منتشر شده، تهیه شده است.

سردرگمی در مقدار اجرای قانون هوای پاک

بالاخره ۳۰درصد یا ۱۵ درصد؟

قانون هوای پاک که به عنوان اصلی‌ترین و جامع‌ترین قانون برای رسیدن به هوای پاک در کشور تدوین و تصویب شده است، در یک ماه اخیر بیش از همیشه مورد توجه بوده است چراکه آلودگی هوا همانند سال‌های اخیر نفس مردم را در سینه حبس کرده است.

مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها در ایران

از رویای عدالت تا کابوس کاغذبازی

در دنیایی که شرکت‌های چندملیتی سالانه میلیاردها دلار صرف پروژه‌های مسئولیت اجتماعی می‌کنند، ایران هنوز در مرحله‌ای است که حتی تعریف دقیق و مشترکی از «مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها» (CSR) ندارد. اینجا گاهی مسئولیت اجتماعی یعنی یک عکس یادگاری با درخت‌کاری در روز زمین پاک، گاهی یعنی اهدای چند بسته معیشتی در ماه رمضان و گاهی هم فقط یک بند مبهم در گزارش عملکرد سالانه که کسی آن را نمی‌خواند.

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس در نامه‌ای به مسئولان کشور تاکید کرد

تنها دارایی غیرقابل مصادره، اعتماد عمومی

رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس با بیان اینکه در شرایط نااطمینانی، تنها دارایی غیرقابل مصادره و بی‌نظیر اعتماد عمومی است، گفت: نیازمند ترویج «گفتمان شرافت» در جامعه و اعمال «هوش شرافت» در نظام حکمرانی کشور هستیم.

تعیین سقف مهریه؛ راهکار یا چالش

مهر - مینا یاری: تصویب طرح محدودسازی مهریه در مجلس، بدون ارائه سازوکارهای حمایتی جایگزین، بحث‌های گسترده‌ای درباره پیامدهای آن ایجاد کرده و نگرانی‌ها درباره تضعیف امنیت و کرامت زنان را افزایش داده است.

رئیس‌جمهور در دومین اجلاسیه خانواده، آینده، پیوندهای پایدار:

اصلاح جامعه از مسیر اصلاح ما می‌گذرد

رئیس‌جمهور در دومین اجلاسیه «خانواده، آینده، پیوندهای پایدار »با ابراز افتخار از زندگی در جامعه‌ای مبتنی بر باورهای الهی، گفت: با تهدید و امر و نهی نمی‌توان جامعه را تغییر داد؛ طبق تاکید قرآن و احادیث، هرکس برای اصلاح جامعه قدم برمی‌دارد، ابتدا باید خود را اصلاح کند. پیام‌های ما باید در رفتارمان دیده شود و اگر بتوانیم خود را اصلاح کنیم، الگوی خوبی برای جامعه خواهیم بود.