وزیر میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع ‌دستی در همفکری با شماری از مدیران این وزارتخانه، تصمیم‌هایی در خصوص انتقال اموال فرهنگی به بیرون از ساختمان ارگ آزادی و جابه‌جایی مرکز هنرهای سنتی اتخاذ کرده است؛ تصمیم‌هایی که با توجه به جایگاه و اهمیت این مرکز، نگرانی‌های جدی در میان کارشناسان و متخصصان حوزه میراث فرهنگی ایجاد کرده است.

این اقدامات، نسنجیده و پرمخاطره است

آگاه: پیرو این موضوع، جامعه باستان‌شناسی کشور در بیانیه‌ای اعلام کرد: مرکز هنرهای سنتی، وابسته به پژوهشگاه میراث‌ فرهنگی و گردشگری، یکی از مهم‌ترین نهادهای کشور در زمینه تولید، آموزش، پژوهش و انتقال دانش هنرهای سنتی است. انتقال اموال و جابه‌جایی این مرکز با استناد به‌ضرورت حفاظت بهتر و ارتقای شرایط نگهداری و مستندنگاری مطرح شده است.
مدارک و گزارش‌های منتشرشده در خبرگزاری‌های داخلی نشان می‌دهد که متاسفانه قائم‌مقام وزیر و معاونت میراث‌ فرهنگی، مدیر کل حوزه وزارتی و مدیر کل موزه‌ها در روند این تصمیم زیانبار و پرمخاطره نقش مستقیم داشته‌اند.
وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع ‌دستی در حال حاضر با مجموعه‌ای از مسائل و چالش‌های اساسی مواجه است: انتصاب مدیران فاقد تخصص مرتبط در برخی حوزه‌ها، کمبود منابع مالی، تخریب بناها و بافت‌های تاریخی، تعرض و غارت محوطه‌های باستانی، مرمت‌های غیراصولی و زیانبار، شرایط نامناسب برخی موزه‌ها و پایگاه‌های ملی و جهانی، ورشکستگی و تعطیلی شماری از مراکز گردشگری، رهاشدگی و عدم حمایت از هنرهای سنتی و صنایع ‌دستی، قطع روابط و همکاری‌های پژوهشی بین‌المللی و ده‌ها چالش دیگر. انتظار می‌رود ظرفیت مدیریتی وزارتخانه بیش از هر چیز بر حل این مسائل بنیادی و انجام ماموریت‌های اصلی و قانونی آن متمرکز شود و از اقداماتی که ممکن است خود به ایجاد مشکلات تازه منجر شوند، پرهیز شود. تصمیم به انتقال اموال فرهنگی و جابه‌جایی پژوهشکده هنرهای سنتی در دولت چهاردهم، ناگزیر تجربه انتقال بخش‌هایی از این وزارتخانه به شیراز و اصفهان در دولت دهم را به یاد می‌آورد؛ تجربه‌ای که پیامدهای آن برای بخش‌هایی از میراث‌ فرهنگی و صنایع‌ دستی کشور همچنان محل بحث و نقد کارشناسی است. تصمیم کنونی نیز با مخالفت و اعتراض شماری از کارشناسان و تشکل‌های تخصصی مواجه شده است. متاسفانه، بی‌توجهی به‌خواست کارشناسان، رویه‌ای است که در دو سال گذشته در این وزارتخانه تشدید شده است.
ضرورت اصلاح ساختارها و بهبود شرایط موجود بر ما پوشیده نیست و جامعه‌باستان شناسی ایران نیز بر آن تاکید دارد؛ با این حال، شرط نخست هرگونه اصلاح، بهره‌گیری از مدیران و کارشناسان متخصص، برخورداری از برنامه روشن، شناخت دقیق چالش‌ها و ارائه راه‌حل‌های کارشناسی و قابل ارزیابی است. بدون طی چنین آ، تصمیم‌هایی از این دست ممکن است نه تنها به حل مسائل موجود منجر نشوند، بلکه مشکلات جدیدی نیز پدید آورند.
مجموعه سعدآباد و شرایط حفاظتی مخازن و فضاهای آن برای متخصصان و کارشناسان این حوزه، امری ناشناخته نیست که بتوان در پوشش ارتقا و بهبود شرایط حفاظتی اموال فرهنگی، چنین طرحی را توجیه کرد. از سوی دیگر، کمبود فضا در مخازن و گنجینه‌های موزه ملی ایران نیز مسئله‌ای شناخته شده است که سال‌ها مورد توجه کارشناسان و مدیران موزه بوده است.
در چنین شرایطی، انتقال اموال از یک فضای دارای مشکل به فضایی که خود با محدودیت‌های جدی روبه‌روست، بیش از آنکه راه حلی پایدار باشد، می‌توان به مشکلات عدیده بیشتری منجر شود. از این روی، استناد به ارتقای شرایط حفاظتی، نیازمند ارائه مستندات فنی، ارزیابی‌های کارشناسی و توضیح شفاف درباره مزایایی محل جدید است.
همچنین نباید تجربه انتقال پژوهشگاه میراث فرهنگی، مرکز اسناد و کتابخانه به شیراز و معاونت صنایع‌ دستی به اصفهان در دولت دهم را از یاد برد؛ اقدامی که در آن زمان با استناد به سیاست تمرکززدایی از تهران و کاهش مخاطرات طبیعی صورت گرفت، اما پیامدهای اجرایی و نهادی آن همچنان در حافظه جامعه تخصصی کشور باقی‌مانده است. تکرار چنین تصمیم‌هایی، بدون ارزیابی دقیق تجربه‌های گذشته و انتشار مطالعات کارشناسی، می‌تواند هزینه‌های جبران‌ناپذیری برای ساختارهای علمی و تخصصی میراث فرهنگی کشور در پی داشته باشد.
جامعه باستان‌شناسی ایران، با تاکید بر ضرورت اصلاح وزارتخانه و تغییر رویه آن در راستای انجام تکالیف و ماموریت‌های قانونی، مخالفت خود را با اقدامات نسنجیده و پرمخاطره‌ای چون انتقال اموال فرهنگی و جابه‌جایی مرکز هنرهای سنتی اعلام می‌دارد و خواهان توجه ویژه دولت و رسیدگی نهادهای نظارتی به روند تصمیم‌گیری و مدیریت در این وزارتخانه است. در شرایطی که معاونت تخصصی صنایع‌ دستی ماه‌هاست بدون معاون تخصصی اداره می‌شود و ترکیب برخی شوراهای راهبردی وزارتخانه با پرسش‌های جدی درباره میزان حضور و نقش متخصصان حوزه‌های باستان‌شناسی، معماری، موزه‌داری، مرمت، هنرهای سنتی و دیگر رشته‌های مرتبط مواجه است، انتظار می‌رود دولت نسبت به تقویت جایگاه تخصص و کارشناسی در این وزارتخانه توجه ویژه نشان دهد.
وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع ‌دستی پیش از هر چیزی نهادی تخصصی برای شناخت، حفاظت، پژوهش، معرفی و توسعه پایدار میراث‌ فرهنگی، صنایع‌ دستی و گردشگری ایران است. انتصاب مدیران در این مجموعه نیز باید متناسب با همین ماهیت و برپایه تخصص، تجربه و شناخت از ماموریت‌های آن صورت گیرد. فرصت‌های موجود برای حفاظت و اعتلای میراث فرهنگی، هنرهای سنتی، گردشگری و صنایع‌ دستی کشور محدود و ارزشمند است. ضروری است این فرصت‌ها با تصمیم‌های کارشناسی، برنامه‌ریزی بلند مدت و بهره‌گیری از ظرفیت متخصصان کشور حفظ و تقویت شوند.
جامعه باستان‌شناسی ایران از مسئولان دولت و وزارت میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع ‌دستی می‌خواهد روند انتقال اموال فرهنگی و جابه‌جایی مرکز هنرهای سنتی را متوقف کرده و پیش از هرگونه اقدام، موضوع را با حضور کارشناسان مستقل، متخصصان مرتبط و نهادهای علمی و حرفه‌ای مورد ارزیابی قرار دهند. همچنین انتظار می‌رود دلایل، مستندات فنی و مطالعات کارشناسی مرتبط با چنین تصمیم‌هایی به‌صورت شفاف در اختیار جامعه تخصصی و افکار عمومی قرار گیرد.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.