میراث فرهنگی
-
حریم بافت تاریخی عقب رفت؛ میراث خراب شد
حمله لودری به سرای تومانیان
فاطیما کریمی، خبرنگار گروه جامعه: یک لودر یک روز صبح در ملأ عام به سراغ سرای تومانیان سبزوار رفت. بنایی که به دلیل سابقه معماری و تاریخی خود، از جمله عناصر واجد ارزش دوره پهلوی اول شناخته شده بود و در جریان اشغال ایران در جنگ جهانی دوم، مدتی محل استقرار نیروهای ارتش روسیه بود و از همین رو در میان مردم به «پادگان روسها» شهرت داشت. اما آنچه این تخریب را به یکی از خبرهای مهم حوزه میراث فرهنگی در روزهای اخیر تبدیل کرد، تنها قدمت بنا نیست، مسئله مهمتر، سرنوشت ضوابط حفاظتی و حریم بافت تاریخی سبزوار و فاصلهای است که میان ارزش تاریخی یک بنا و امکان حفاظت عملی از آن ایجاد شده است.
-
چشمانمان به روی میراث فرهنگی ایران بسته است
از دوستی که اهل یکی از روستاهای نزدیک به سبزوار است میپرسم که این بنای تخریب شده در سبزوار را میشناسی؟ در جواب میگوید: «بنای قدیمی و شبیه کاروانسرا در شهر زیاد است به طوری که مردم خیلی عادی از کنار آنها رد میشوند و بسیاری از آنها را نمیشناسیم.»
-
آیین سالروز ورود حضرت معصومه (س) به قم ثبت شد
قائممقام وزیر و معاون میراث فرهنگی کشور از ثبت ملی آیین سالروز ورود حضرت فاطمه معصومه (س) به قم بهعنوان میراث فرهنگی ناملموس کشور خبر داد، آیینی که در کنار نامگذاری این مناسبت بهعنوان «روز قم»، جایگاه تاریخی، فرهنگی و معنوی این شهر را یادآوری میکند.
-
ثبت جهانی آثار تاریخی چه فایدهای برای کشور دارد؟
آغاز مسئولیت حفاظت برای ایران
قلعههای تاریخی الموت که چند روز پیش در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد، سیامین پرونده محوطهها و بناهای تاریخی بود که ایران آنها را به یونسکو پیشنهاد کرد تا در این فهرست جای بگیرند. اما به واقع برای این ۳۰ پرونده جهانی که تنها در بخش فهرست میراث تاریخی ثبت شده، چه اقداماتی پس از ثبت انجام میگیرد؟
-
-
مخالفت باستانشناسان با جابهجایی مرکز هنرهای سنتی
این اقدامات، نسنجیده و پرمخاطره است
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در همفکری با شماری از مدیران این وزارتخانه، تصمیمهایی در خصوص انتقال اموال فرهنگی به بیرون از ساختمان ارگ آزادی و جابهجایی مرکز هنرهای سنتی اتخاذ کرده است؛ تصمیمهایی که با توجه به جایگاه و اهمیت این مرکز، نگرانیهای جدی در میان کارشناسان و متخصصان حوزه میراث فرهنگی ایجاد کرده است.
-
آثار ایرانی؛ سرمایههای دور از وطن هستند
نقشه راه برای صیانت از آثار تاریخی ایران در جهان
هزاران اثر تاریخی و فرهنگی ایران امروز در موزهها، مراکز پژوهشی و مجموعههای خصوصی کشورهای مختلف نگهداری میشوند؛ تعدادی از این آثار طی دههها و سدههای گذشته به شکل قانونی و برخی نیز از مسیر قاچاق، حفاریهای غیرمجاز یا انتقالهای نامشروع از کشور خارج شدهاند. در حالی که استرداد این آثار همواره یکی از مطالبات ایران بوده است، اکنون یک رویکرد تازه بر این باور است که حتی اگر بازگشت فیزیکی همه این آثار در کوتاهمدت امکانپذیر نباشد، همچنان میتوان از ظرفیتهای فرهنگی، علمی و معنوی آنها به سود ایران بهره گرفت.
-
یادبودی برای باستانشناسی که دنیا را با غصه ترک کرد
مراسم بزرگداشت اسماعیل یغمایی برگزار شد؛ باستانشناسی که برای اتفاقات ناگوار محوطه تاریخی ارگان گریست و چون با عبور قطار از روی تپه تاریخی حصار در دامغان مخالفت کرد، به او بازنشستگی اجباری دادند. او در حالی دنیا را ترک کرد که گزارشهای او از کاوش در محوطههای تاریخی هنوز در دست انتشار هستند.
-
میراث اسماعیلیان هم جهانی شد
«آشیانه عقاب» در یونسکو
ثبت جهانی مجموعه تاریخی قلعه الموت در فهرست میراث جهانی یونسکو که روز گذشته در چهلوهشتمین کمیته میراث جهانی یونسکو انجام شد، تنها یک موفقیت فرهنگی برای ایران نیست بلکه رویدادی است که میتواند جایگاه تاریخی کشور را در عرصه جهانی تقویت کند، گردشگری فرهنگی را رونق بخشد و نگاه تازهای به حفاظت یکی از مهمترین آثار تاریخی ایران بیندازد. این ثبت، در کنار فرصتهای اقتصادی و فرهنگی، تعهدات تازهای نیز برای ایران ایجاد میکند.
-
مردی که برای تاریخ ایران میگریست درگذشت
اسماعیل یغمایی، باستانشناس پیشکسوت ایرانی در ۸۵ سالگی درگذشت.
-
ثبت حافظه یک ملت
در سالهای گذشته، فهرست میراث ناملموس ایران بیش از هر چیز با آیینهای مذهبی، مهارتهای سنتی، هنرهای بومی و رسوم کهن شناخته میشد؛ اما اکنون وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در اقدامی متفاوت، ثبت دو رویداد معاصر را در دستور کار قرار داده است: یکی آیین تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی و دیگری تجمعهای شبانه و خودجوش مردم در روزهای جنگ.
-
بازخوانی اسناد، دستخطها و مواضع رهبر شهید انقلاب اسلامی درباره میراث فرهنگی
نگاه بلند حفاظتی به میراث فرهنگی ایران
حفظ میراث فرهنگی در جمهوری اسلامی تنها یک وظیفه اداری یا عمرانی نبوده است. در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی، این حوزه با مفاهیمی همچون هویت ملی، اعتمادبهنفس ایرانی، عبرت تاریخی، تمدن اسلامی ـ ایرانی و حتی اقتدار آینده کشور پیوند خورده بود. مرور دستخطها، بازدیدهای میدانی، سخنرانیها و توصیههای ایشان نشان میدهد که میراث فرهنگی در نگاه رهبر شهید صرفا مجموعهای از بناهای تاریخی یا اشیای موزهای نبود، بلکه حافظه زنده یک ملت و سرمایهای برای آینده ایران به شمار میرفت.
-
راهبردهای صیانت از هویت تاریخی شهرها در نشستی بررسی شد
اشتباه مسجد خرمشهر را در کاخ گلستان تکرار نکنید!
یک عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت در نشست تخصصی بررسی راهبردهای صیانت از هویت تاریخی شهرها، با تاکید بر اینکه در جریان پاکسازی یا بازسازی بناهای تخریبشده در اطراف کاخ گلستان باید به عرصه و حریم این میراث جهانی توجه کرد، گفت: نباید کاری که در مسجد جامع خرمشهر انجام شد، تکرار شود. ما آنجا رد جنگ را پاک کردیم.
-
آیین تشییع رهبر شهید ثبت ملی میشود
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با تاکید بر اینکه آیین تشییع رهبر شهید «بزرگترین رویداد ملی انقلاب اسلامی» خواهد بود، از ثبت ملی این رویداد بهعنوان بخشی از حافظه تاریخی و میراث معنوی معاصر ایران خبر داد.
-
ابتکاری جهانی برای حمایت از متخصصان موزه در شرایط بحران
شبکه سازی برای تبادل دانش و تجربه
پروژه بینالمللی «پیوند موزهها فراتر از مرزها» با حمایت شورای جهانی موزهها (ایکوم) و با هماهنگی کمیته بینالمللی ارتباطات، بازاریابی و مشارکت مخاطب موزهها (ایکوم کامز) با هدف تقویت همبستگی حرفهای، تبادل دانش و توسعه ظرفیتهای تخصصی در میان فعالان حوزه موزه و میراث فرهنگی آغاز به کار کرد.
-
تمدن ری وارد کتابهای درسی شود
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی از آمادگی کامل این وزارتخانه برای توسعه همکاریهای راهبردی با آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) خبر داد و گفت: تمدن ری، باید در نظام آموزشی کشور بازنمایی شود.
-
افزایش تعاملات میراثی ایران و چین
در دیدار زونگ پیوو، سفیر جمهوری خلق چین با علی دارابی، قائممقام وزیر و معاون میراثفرهنگی کشور بر افزایش همکاریهای مشترک در حوزههای میراثفرهنگی و گردشگری تاکید شد و دو طرف خواستار انتقال تجربه و دانش خود در این حوزهها شدند.
-
نقش پررنگ جامعه محلی در حفاظت از یوز آسیایی و مدیریت پایدار مراتع
بهرهبرداری حفاظت محور با یک ایده نو
آزاده عابدینزاده، کارشناس گردشگری: گسترش شتابان شهرنشینی و فاصله گرفتن انسان از طبیعت، نه تنها سلامت جسم و روان ما را تهدید کرده، بلکه بسیاری از زیستبومهای شکننده را نیز به ورطه نابودی کشانده است. در این میان، گردشگری پایدار بهویژه تورهای تماشای حیات وحش، همچون روزنهای امیدبخش سر برآوردهاند؛ رویکردی که اگر با دانش، مشارکت جامعه محلی و حمایت دولت همراه شود، میتواند همزمان حفاظت از تنوع زیستی را تضمین کند و اقتصاد روستاهای دورافتاده را رونق بخشد.
-
بررسی ابزارهای حقوقی پیگیری تخریب آثار فرهنگی در مخاصمات مسلحانه
پاسداری بینالمللی از تمدن
تخریب میراث فرهنگی در جنگ تنها از بین رفتن چند بنا، محوطه تاریخی یا اثر هنری نیست؛ بلکه ضربهای به حافظه تاریخی، هویت فرهنگی و سرمایه مشترک بشری محسوب میشود. از همین رو، جامعه جهانی طی دهههای گذشته مجموعهای از قواعد حقوقی، کنوانسیونها و سازوکارهای بینالمللی را برای حفاظت از میراث فرهنگی در زمان مخاصمات مسلحانه ایجاد کرده است. با این حال، تجربههای جهانی نشان میدهد که میان وجود این ظرفیتهای حقوقی و امکان بهرهگیری عملی از آنها فاصلهای قابل توجه وجود دارد.
-
صنایع دستی ایران در دوراهی بقا و زوال است
ویترینهای رنگارنگ وانبارهای پر
ویترین مغازههای فروش صنایع دستی پر از رنگ است؛ از میناکاریهای آبی اصفهان گرفته تا خاتم شیراز، سفال لالجین، قلمزنی، گلیم، جاجیم، رودوزیهای سنتی و صدها هنر دیگر که هر کدام بخشی از هویت فرهنگی ایران را روایت میکنند. ایران از نظر تنوع صنایع دستی و هنرهای سنتی، در شمار کشورهای برتر جهان قرار دارد و بنا بر آمارهای رسمی نزدیک به ۴۰۰ رشته فعال صنایع دستی در کشور شناسایی شده است؛ ظرفیتی که بسیاری از کشورها آرزوی آن را دارند. اما پشت این ویترینهای رنگارنگ، واقعیتی دیگر جریان دارد؛ کارگاههایی که با هزینههای سنگین دست و پنجه نرم میکنند، هنرمندانی که از فروش آثار خود رضایت ندارند، بازارهایی که مشتریانشان کمتر شده و محصولاتی که با وجود ارزش هنری بالا، هنوز جایگاه ثابتی در زندگی روزمره بسیاری از خانوادههای ایرانی پیدا نکردهاند.
-
-
پیشنهادهای صالحیامیری به سردار کارگر
بنیاد اندیشهشناسی شهدای بزرگ تشکیل شود
سیدرضا صالحیامیری به سردار کارگر با اشاره به شهادت جمعی از مقامات و فرماندهان نظامی کشور پیشنهاد کرد بنیاد اندیشهشناسی شهدای بزرگ تشکیل شود و تندیس این شهدا در موزه مشاهیر میراث ایران قرار گیرد.
-
بومگردیها میان احیای هویت روستا و چالشهای بقا، سرگردان شدهاند
برخورد نزدیک از نوع فرهنگی
در سالهایی که توسعه شتابزده شهرنشینی، مهاجرت گسترده روستاییان و تغییر سبک زندگی، بسیاری از نشانههای زیست سنتی ایران را به حاشیه رانده، اقامتگاههای بومگردی آرامآرام به یکی از مهمترین میدانهای بازگشت به فرهنگ بومی، احیای اقتصاد روستا و بازسازی پیوندهای انسانی تبدیل شدهاند؛ فضاهایی که امروز دیگر تنها محل اقامت گردشگران نیستند، بلکه به تعبیر بسیاری از فعالان این حوزه، به «راویان ایران فرهنگی» بدل شدهاند.
-
میراث فرهنگی ایران در روز جهانی موزهها
آثار تاریخی در مخزن و موزههای تعطیل
تصویر میراث فرهنگی ایران در روزهای پس از جنگ، گویای واقعیتی تلخ و در عین حال امیدبخش است؛ جایی که برخی بناها و بافتهای تاریخی آسیب دیدهاند، موزهها تعطیل شدهاند و آثار ارزشمند کشور در مخازن امن جای گرفتهاند. علی دارابی، قائممقام وزیر و معاون میراث فرهنگی، در نشست خبری روز جهانی موزهها و هفته میراث فرهنگی، گزارشی از وضعیت آثار تاریخی کشور ارائه کرد و به پرسشهایی درباره حفاظت، قاچاق و مرمت آثار پاسخ داد.
-
آسیبدیدگی ۶۰ اثر تاریخی در جنگ تحمیلی سوم در تهران
رئیس کمیته گردشگری شورای اسلامی شهر تهران از تخریب گسترده ۶۰ اثر میراثی پایتخت در جریان جنگ تحمیلی سوم خبر داد.
-
نگاهی به تجربه کشورهای دیگر در رشد و توسعه کتابخوانی
مسیری برای کتابخوان شدن
از دیرباز تاکنون همواره اقوامی که مطالعه و کتابخوانی در میانشان رواج بیشتری داشته، میراث فرهنگی ماندگار و پویاتر از خود به یادگار گذاشتهاند. میراثی که گنجینه گرانبهای نسلهای آینده آن کشور بوده است.
-
-
نخبگان ارمنی با ایرانیها برای تخریب میراث فرهنگی کشور همدردی کردند
بررسی حمله به میراث ایران در نشست ایروان
حمله به میراث فرهنگی، میراث تاریخی و تروریسم فرهنگی عنوان یک همایش علمی بود که به همت سفارت جمهوری اسلامی ایران و رایزنی فرهنگی در سالن اجتماعات مسجد کبود ایروان برگزار شد؛ نشستی تخصصی که با حضور جمعی از استادان دانشگاه، ایرانشناسان، پژوهشگران حوزه تاریخ و مردمشناسی، مسئولان موزهها، کارشناسان میراث فرهنگی و علاقهمندان به فرهنگ و تمدن ایرانی، به بررسی ابعاد حقوقی، تاریخی و تمدنی حملات به اماکن تاریخی و فرهنگی ایران اختصاص یافت.
-
در نشست مشترک وزیر گردشگری و رئیس پلیس راه کشور مطرح شد
تغییر معادلات سفر در نوروز ۱۴۰۵
الگوی سفرهای نوروز ۱۴۰۵ با توجه به متغیرهای اثرگذار تغییرات مشهودی با سالهای قبل داشت. استفاده بیشتر مردم از خودروهای شخصی برای سفر آن هم به دلیل بسته بودن فرودگاههای داخلی و تهدیدات جنگی از یکسو و مشکلات اقتصادی و گرانی بلیت، موجب شد تا خودروی شخصی اولویت اول حمل و نقل نوروزی باشد. همین مسئله روز گذشته در سخنان وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مورد اشاره قرار گرفت.
-
سنددار شدن املاک میراثی، مرز مالکیتها را مشخص و راه تعرض را محدود میکند
خطکشی تاریخ
فاطیما کریمی- خبرنگار اجتماعی صبحهای شلوغ بازار تهران، وقتی کرکره مغازههای ناصرخسرو یکییکی بالا میرود و صدای همهمه در کوچه پس کوچههای قدیمی میپیچد، کمتر کسی به این فکر میکند که پشت همین دیوارهای قدیمی، یکی از مهمترین مجموعههای تاریخی ایران سالها بدون سند رسمی که متعلق به وزارت میراث فرهنگی باشد، اداره میشده است. در همسایگی همین مغازهها مجموعهای قرار دارد که نامش با تاریخ تهران گره خورده است: کاخ گلستان.