آگاه: شمسیپور در پاسخ با تاکید بر اینکه هدف مرکز مطالعات صرفا تولید گزارش و پژوهش نیست، گفت: تلاش ما این است که طرحهای مطالعاتی ما به کاربست تبدیل شود. خیلی از این کاربستها توسط سازمان شهرداری به مرحله اجرا درآمده است و ما میخواهیم این طرحهای مطالعاتی به مرحله اجرا برسد. وی افزود: تبدیل یک ایده به پروژه پژوهشی، انجام مطالعه، ارائه گزارش و سپس رسیدن به مرحله اجرا، فرآیندی زمانبر است و گاهی چند سال طول میکشد با این حال، بخشی از مطالعات پس از تکمیل به برنامههای عملیاتی، تصمیمات مدیریتی و اقدامات اجرایی تبدیل شدهاند.
به گفته او، در حوزههایی مانند ورزش شهری نیز یک مطالعه تخصصی به تدوین برنامه عملیاتی برای شهرداری تهران منجر شده است. همچنین ۹۰ درصد از طرحهای پژوهشی مرکز میتواند جنبه اجرایی داشته باشد.
رئیس مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران این اظهارات را در نشستی با خبرنگاران مطرح کرد و با اشاره به فعالیتهای این مرکز در حوزه سیاستگذاری شهری، گفت: یکی از موضوعات مهم، ایجاد زنجیرهای از «مطالعه، تصمیم، اجرا و سنجش اثرگذاری» است تا مشخص شود هر سیاست شهری تا چه اندازه به نتیجه رسیده و در چه بخشهایی نیازمند اصلاح یا تقویت است. شمسیپور با اشاره به پروژه «کیفیت زندگی» گفت: این طرح یکی از مطالعات مهم و مستمر مرکز افکارسنجی مرکز مطالعات است که هر ۱۰ سال یکبار اجرا میشود و در دورههای مختلف مدیریت شهری مورد توجه قرار گرفته است.
به گفته وی، این مطالعات نشان میدهد شهروندان کیفیت زندگی در تهران را چگونه ارزیابی میکنند، در چه حوزههایی شرایط بهتر شده و در چه بخشهایی نیاز به اصلاح و اقدام وجود دارد. بررسی «بهترین محلهها از نگاه مردم» نیز یکی از بخشهای این مطالعات است که میتواند تصویری از وضعیت زیست شهروندان در مناطق مختلف تهران ارائه کند. وی ادامه داد: مرکز افکارسنجی با حضور پرسشگران در سطح شهر، دیدگاه شهروندان را جمعآوری میکند تا تصمیمگیریهای مدیریت شهری تا حد امکان بر اساس دادههای واقعی و نیازهای مردم انجام شود.
سیاستهای شهری باید قابلیت سنجش داشته باشند
رئیس مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران همچنین از فعالیت آزمایشگاه سیاستگذاری شهری خبر داد و گفت: این مجموعه با هدف ارزیابی اثربخشی سیاستهای شهری و بررسی نتایج تصمیمات فعالیت میکند تا پیش از اجرای گسترده سیاستها، امکان بررسی پیامدها و اصلاح آنها فراهم شود.
شمسیپور با اشاره به مسائلی مانند آلودگی هوا و توسعه حملونقل عمومی اظهار کرد: اثر هر اقدام را نمیتوان همیشه بهصورت جداگانه و فوری اعلام کرد، اما با تحلیل دادهها و بررسی روندها میتوان میزان اثرگذاری سیاستها را ارزیابی و بر اساس نتایج، تصمیمات آینده را دقیقتر کرد. وی در بخش دیگری از سخنان خود به مطالعات راهبردی حوزه بحران اشاره کرد و گفت: یکی از مطالعات مهم مرکز، تدوین سناریوی «بدترین حالت ممکن برای تهران» بوده که در آن شرایط بحرانی مختلف و وظایف دستگاهها در چنین موقعیتهایی بررسی شده است.
به گفته شمسیپور، این مطالعات در اختیار سازمان مدیریت بحران شهر تهران قرار گرفته و پس از رخدادهای جدید نیز گزارشهای تکمیلی برای بررسی تجربهها و افزایش آمادگی شهر تهیه شده است. دبیرخانه مطالعاتی جنگ در شهرداری تهران نیز همچنان فعال است و گزارشهای خود را بهروز میکند. وی افزود: تجربههای گذشته در کنار مطالعات انجامشده، به شهرداری کمک کرده است تا در بحرانهای اخیر با آمادگی بیشتری وارد عمل شود. از جمله خروجیهای مطالعاتی، بررسی راهکارهای مدیریت سوخت خودروهای خدمترسان شهری و نحوه بازگشت سریع خدمات و زیرساختها پس از بحران بوده است. شمسیپور همچنین بر ضرورت توجه به تابآوری فرهنگی، اجتماعی و خدمات شهری تاکید کرد و گفت: تدوین «اطلس تابآوری» میتواند ظرفیتها، آسیبها و نیازهای مناطق مختلف شهر را مشخص کند تا در زمان بحران، وضعیت امکانات هر منطقه و نیازهای آن برای بازگشت سریع خدمات روشن باشد.
رد پای جنگ در بناهای تاریخی نباید پاک شود
رئیس مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران در ادامه با اشاره به مطالعات انجامشده درباره بناهای تاریخی آسیبدیده در جریان جنگها و بحرانها گفت: یکی از محورهای این پژوهشها، نحوه حفظ و احیای بناهای آسیبدیده و تعریف کارکردهای جدید برای آنهاست. وی با تاکید بر اهمیت مستندسازی آثار جنگ بر بناهای تاریخی اظهار کرد: در بازسازی نباید همه نشانههای یک اتفاق تاریخی از بین برود، بلکه بخشی از آثار و رد پای آن حادثه میتواند بهعنوان بخشی از حافظه تاریخی حفظ شود. شمسیپور گفت: هدف چنین پژوهشهایی صرفا تهیه گزارش نیست، بلکه باید به پیشنهادهای سیاستی و راهکارهای اجرایی برای مدیران شهری منجر شود.
مسئولیت حفاظت از میراث تاریخی تهران باید روشن باشد
وی همچنین با اشاره بر ضرورت توجه به هویت تاریخی تهران، بر مدیریت یکپارچه شهری در حوزه حفاظت از بناها و بافتهای تاریخی تاکید کرد و گفت: در حال حاضر مسئولیت مربوط به بسیاری از بناهای تاریخی میان دستگاههای مختلف تقسیم شده و در برخی موارد پاسخگویی واحدی وجود ندارد.
به گفته شمسیپور، اگر از مسیر قانونگذاری و با همکاری مجلس شورای اسلامی، نقش شهرداریها بهعنوان متولی پاسخگو در مدیریت شهری تقویت شود، امکان برنامهریزی و اقدام موثرتر برای حفظ میراث تاریخی فراهم خواهد شد. وی تاکید کرد: شهرداری زمانی میتواند بهطور کامل درباره حفظ و نگهداری میراث تاریخی شهر پاسخگو باشد که اختیارات و مسئولیتهای لازم نیز برای آن تعریف شده باشد.
رئیس مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران در عین حال بر ضرورت تفکیک «بافت تاریخی» از «بافت فرسوده» تاکید کرد و گفت: این دو مفهوم متفاوت هستند و نباید در برنامهریزی شهری با یکدیگر خلط شوند؛ چراکه حفاظت از هویت تاریخی شهر نیازمند نگاه تخصصی و برنامهریزی متناسب با ویژگیهای هر بخش است. شمسیپور در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مطالعات حوزه محلهمحوری با محوریت مساجد گفت: پروژههای پژوهشی مختلفی در این زمینه تعریف شده که برخی به نتیجه رسیده و برخی همچنان در مرحله اجرا و تکمیل مطالعات قرار دارند. وی افزود: هدف این مطالعات، استفاده از ظرفیتهای اجتماعی محلات، از جمله مساجد، در برنامهریزی شهری است. او همچنین درباره انتشار آثار علمی مرکز مطالعات گفت همه مطالعات لزوما به کتاب تبدیل نمیشوند، زیرا بخشی از آنها با هدف استفاده مدیریتی و سیاستگذاری انجام میشوند. با این حال، کمیته تألیف و ترجمه مرکز نیز انتشار کتابهای علمی و منابع مرجع در حوزه مدیریت شهری را دنبال میکند.
از آسیبهای اجتماعی تا تولید دانش شهری
رئیس مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران با اشاره به مسائل اجتماعی تهران از جمله کودکان کار و متکدیان گفت: بررسی این موضوعات نیازمند مطالعات تخصصی و ارزیابی مستمر است و برای سنجش تغییرات این پدیدهها باید مجموعه اقدامات اجرایی و مطالعاتی در کنار یکدیگر بررسی شوند. وی ماموریت اصلی مرکز مطالعات را استخراج «دانش شهری» از پروژههای پژوهشی و تبدیل آن به راهکارهای اجرایی دانست و گفت: کاهش فاصله میان پژوهشگران و بدنه اجرایی یکی از چالشهای مهم در این مسیر است؛ چراکه حتی مطالعات ارزشمند نیز بدون ارتباط موثر با مدیران و فرآیند تصمیمگیری، اثرگذاری لازم را نخواهند داشت.
شمسیپور تاکید کرد: تلاش مرکز این است که خروجی پژوهشها به پیشنهادهای مشخص و کاربردی تبدیل شود تا مدیر شهری بتواند بر اساس آنها درباره موضوعات مختلف، از پروژههای عمرانی و خدمات شهری تا مسائل اجتماعی و مدیریت بحران، تصمیم دقیقتری بگیرد. وی همچنین با اشاره به شرایط اخیر گفت: آثار جنگ و بحران باید در مطالعات حوزههای مختلف شهری مورد توجه قرار گیرد و گروههای مطالعاتی متناسب با حوزه فعالیت خود، پیامدهای این شرایط را بررسی کنند. رئیس مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران خاطرنشان کرد: بخشی از دستاوردها و مطالعات علمی این مرکز میتواند در اختیار سایر کلانشهرها نیز قرار گیرد تا از ظرفیت پژوهشهای انجامشده برای حل مسائل مشترک شهری استفاده شود؛ رویکردی که در نهایت باید پژوهش را از قفسه گزارشها خارج کرده و به تصمیم، اقدام و بهبود واقعی کیفیت زندگی شهروندان برساند.
نظر شما