آگاه: در بسیاری از کشورها از جمله هند، سفرهایی برنامهریزی میشود که بیمار در کنار مداوای بیماری خود، اقامت و تفریح مناسبی هم داشته باشد. این تجربه را بیشتر در جنوب هند میتوان شاهد بود که به تازگی تفریح و سلامت و اقامت را با هم ادغام کردهاند تا بیمار بتواند حتی دوران نقاهت خود را نیز در جنوب هند که فضای تمیزتر، بیمارستانهای بیشتر و بهتری دارد، بگذراند.
در این راستا فعالان گردشگری سلامت در هند توانستهاند هر ساله همایشهای بینالمللی متعددی را برگزار کنند که بیشترین مهمانشان هم کشورهای هدف گردشگری سلامتشان است. به همین دلیل منطقه جنوب هند پایلوت این بخش از گردشگری شده است. حمل و نقل آسان و متعدد برای مقاصد جنوب هند زیاد است. بیمارستانهای متعددی برای پذیرش بیماران از کشورهای دیگر تجهیز شده است. در کنار هر بیمارستان مرکز اقامتی تمیزی قرار دارد. بیشتر مناطق سرسبز هستند و به آب دریا یا رودخانه دسترسی دارند. همچنین برای خانواده بیماران داخلی و خارجی نیز تدابیری اندیشیده شده است تا بتوانند هم تفریح کرده و هم از بیمارشان مراقبت کنند. در این مدل، مسافر الزاما بیمار نیست که برای انجام یک عمل جراحی یا دریافت خدمات درمانی وارد کشور یا شهر دیگری شود. ممکن است فردی چند روز برای کاهش استرس، اصلاح سبک زندگی، تغذیه سالم، مشاوره سلامت، فعالیتهای جسمانی، آرامش و بازتوانی به مقصدی سفر کند. همین تغییر نگاه، مرز میان گردشگری، سلامت و تندرستی را کمرنگ کرده است.
یک مدل جهانی در شمال کشور
چنین مدلی در منطقه آزاد انزلی قابل تعریف است. هر چند شهرها و بخشهای دیگری از کشور نیز وجود دارند که بتوانند چنین موقعیتی فراهم کنند اما زیرساختهای منطقه آزاد انزلی در حال حاضر بهتر از مناطق دیگر است؛ چون هم اقامتگاههای بهتری دارد، هم منطقه آزاد است و برای گردشگران خارجی که قرار است در روزهای بهتر به ایران بیایند تسهیلات تردد خواهد داد و هم اینکه فضای گرم و سبزی به جهت مجاورت با دریا دارد.
هند سالهاست طبیعت و اقامت را در کنار درمان به بخشی از محصول گردشگری سلامت تبدیل کرده است. انزلی اکنون در حال آزمودن مدلی است که میخواهد از ظرفیت مشابه، البته با خدمات و ویژگیهای بومی ایران، استفاده کند. انزلی سالهاست یکی از مقصدهای شناختهشده گردشگری شمال کشور است، اما بخش مهمی از ظرفیت آن همچنان در قالب سفرهای کوتاه، اقامتهای فصلی و تفریحات ساحلی مصرف میشود. در حالی که ویژگیهای طبیعی و جغرافیایی این شهر امکان تعریف محصولات متنوعتری را فراهم میکند. دریا و ساحل، تالاب، چشماندازهای طبیعی، آبوهوای متفاوت از بسیاری از شهرهای مرکزی کشور، دسترسی به جاذبههای گیلان و وجود مجموعههای اقامتی، از جمله ظرفیتهایی هستند که میتوانند پایه توسعه گردشگری سلامت باشند.
مزیت مهم انزلی این است که گردشگر برای استفاده از خدمات سلامت و تندرستی مجبور نیست در محیطی شبیه بیمارستان یا مرکز درمانی اقامت داشته باشد. میتوان خدمات را در محیطی آرام، طبیعی و گردشگرپذیر تعریف کرد البته به شرط آنکه بخش درمانی و سلامت با استانداردهای حرفهای و تحت نظارت متخصصان ارائه شود. از همین منظر، «سلامت» میتواند به جای آنکه مقصد سفر باشد، بخشی از تجربه سفر باشد.
سفر ریلی تا منطقهای که آزاد است
یکی دیگر از مزیتهای انزلی سفر ریلی آن است. مسافر میتواند تا رشت با قطار برود و از آنجا راهی انزلی شود و همانجا بماند. گردشگری خرید کند. خدمات سلامت در مراکز تندرستی بگیرد. از مراکز اقامتی متنوع استفاده کند و از بودن در کنار دریا و تمیزی هوا لذت ببرد. به تالاب برود و از غذاهای متنوع و دریایی آن بخورد. ضمن اینکه در مجموعه گردشگری که همه این خدمات را به دست آورده چند روزی اقامت کند.
دهکده ساحلی انزلی نیز به عنوان یکی از دهکدههایی که ظرفیت گردشگری سلامت را در کنار هم دارد با حدود ۲۰۰ هکتار وسعت در دهه ۵۰ ساخته شد. این مجموعه که در ابتدا در محدودهای نیزاری بود به مرور به یکی از مجموعههای شناختهشده ویلایی ساحلی شمال کشور تبدیل شد و امروز علاوه بر واحدهای ویلایی، واحدهای آپارتمانی و خدمات رفاهی نیز دارد. حالا بخشی از همین دارایی قدیمی قرار است کارکردهای جدیدی پیدا کند از ساخت واحدهای اقامتی تازه تا ایجاد مجموعهای با محوریت سلامت و تندرستی. اما ایده اصلی آن، درمانمحور به معنای متعارفش نیست. قرار نیست بیمار برای انجام یک عمل پزشکی یا درمان بیماری خاص، صرفا وارد این مجموعه شود. مدل طراحیشده بیشتر به سمت ترکیب اقامت، تفریح، سلامت و آرامش حرکت میکند.
در این راستا هگتا به عنوان شرکت زیرمجموعه سازمان تامین اجتماعی سفرهایی را در دست برنامهریزی دارد که بتواند این ماموریت را در راستای گردشگری سلامت در انزلی پیاده کند و همه مردم بتوانند از خدمات آن استفاده کنند از جمله بازنشستگانی که زیرمجموعه تامین اجتماعی قرار دارند.
در این مدل متخصصانی از حوزههایی مانند طب سنتی، تغذیه، روانشناسی و حرکات اصلاحی حضور خواهند داشت و به بیماران خدمات سلامت ارائه خواهند کرد. کافه سلامت و فروشگاه محصولات سلامتمحور نیز از دیگر بخشهایی است که برای این مجموعه در نظر گرفته شده است. بخش اقامتی نیز در حال شکلگیری است. هدف، استفاده از این ظرفیت برای اقامتهای کوتاهمدت و تورهای چندروزه سلامت عنوان شده است تورهایی که میتوانند از چهار روز تا یک هفته یا حتی بیشتر ادامه پیدا کنند. این بخش تا سه ماه آینده قابل بهرهبرداری خواهد بود.
یک مجموعه ۱۴ واحدی با استفاده از فناوری سازههای پیشساخته در حال تکمیل است. سازه هر ویلا در مدت سه روز از مرحله فونداسیون تا تکمیل سقف نصب میشود و اجرای کل پروژه در مدت چهار ماه انجام شده است. این واحدها با استفاده از ۲۱ قطعه مجزا، اتصالات پیچ وبولت و بدون نیاز به دیوارچینی سنتی احداث شدهاند و با هدف کاهش مداخله در بوم طبیعی زمین، به سیستم مدیریت هوشمند ساختمان و پنلهای خورشیدی مجهز هستند.
مجموعه هشت واحدی ویلایی با سازه بتنی هم متناسب با توپوگرافی زمینهای شیبدار منطقه طراحی شدهاند تا بتوانند در قالب ویلاهای دوقلو و تریپلکس امکانات اقامتی مفصلی را در اختیار گردشگران قرار دهد و برای اقامت چند روزه گردشگران برنامه داشته باشد. یک دهکده سلامت و تندرستی هم با تغییر کاربری یکی از بناهای قدیمی مجموعه و احداث ۱۰ کلبه سوئیسی راهاندازی شده است.
گردشگر در این مدل با قطار به انزلی سفر میکند در واحدهای اقامتی ساخته شده برای دریافت خدمات سلامت اقامت خواهد داشت. در مراکز درمانی به تندرستی و اصلاح سبک زندگی میپردازد و اگر مایل باشد زیر نظر پزشک طب ایرانی خدمات مشاوره میگیرد چون متخصصان تغذیه و روانشناسی و حرکات اصلاحی در این مجموعه مستقر خواهند شد. خدمات ذهن آرامی نیز که چند سالی است در مقاصد گردشگری سلامت رایج شده به آنها داده خواهد شد. سپس گردشگر میتواند از جاذبههای مختلف نیز دیدن کند از تالاب تا موزه، از غذاهای دریایی تا خرید در هایپرمارکتهای منطقه آزاد.
همه این اقدامات در حالی باید انجام شود که بتواند یک گردشگر را برای چند روز در انزلی ماندگار کند تا بیمار ضمن دریافت خدمات سلامت و تندرمانی، دغدغه اقامت نداشته باشد و حتی دوران نقاهت خود را در یک منطقه خوش آب و هوا سپری کند. درست همان چیزی که همه کشورهای دیگر به دنبال آن هستند و به خاطرش سمینار و همایش بینالمللی برگزار میکنند تا این خدمات را به جهانیان معرفی کنند اقدامی که باید برای گردشگری سلامت ایران نیز انجام شود.
سفر برای سلامت
صنعت گردشگری پس از صنعت نفت و خودروسازی، سومین صنعت پردرآمد دنیا به حساب میآید. گردشگری از سالهای گذشته تا امروز شاخههای تخصصی داشته و افراد با اهدافی مثل سیاحت، سلامت، مذهب، فرهنگ، ورزش و... سفر میکردند و میکنند.
به سادهترین زبان ممکن، گردشگری سلامت یا توریسم سلامت زمانی اتفاق میافتد که شخصی بخواهد از خدمات پزشکی در کشور یا شهری دیگر استفاده کند. این اقدام میتواند به دو دلیل انجام شود: در محل اقامت خودش به خدمات پزشکی مناسب دسترسی ندارد. در شهر یا کشور مقصد، هزینه بهداشت و درمان پایینتر از محل زندگی خودش محاسبه میشود.
گردشگری سلامت به سفری اطلاق میشود که در مکانی دور از محل زندگی فرد (با فاصله زمانی بیش از ۲۴ ساعت) اتفاق بیفتد. از رایجترین و محبوبترین خدمات در این حوزه میتوانیم به جراحیهای زیبایی، جراحی چشم و قلب، بیماریهای مرتبط با سرطان، دندانپزشکی، درمان ناباروری، پیوند عضو و آب درمانی اشاره کنیم.
در یک دستهبندی کلی، این گردشگری به سه دسته زیر تقسیم میشود:
گردشگری پزشکی (Medical Tourism)
گردشگری طبیعتدرمانی (Curative Tourism)
گردشگری تندرستی (Wellness Tourism)
رایجترین و در عین حال حساسترین زیرشاخه گردشگری سلامت مربوط به حوزه گردشگری پزشکی است. این سفرها معمولا به قصد درمان بیماری، عمل جراحی یا کنترل سلامت بیمار در کلینیکها، مراکز درمانی و بیمارستانها صورت میگیرد. عمده سفرهای گردشگری پزشکی به مقصد کشورهایی است که از خدمات و امکانات مجهز پزشکی برخوردارند و هزینههای درمانی با قیمت مناسبی تمام میشود.
طبیعت درمانی (Curative Tourism)
اصطلاح گردشگری طبیعتدرمانی به معنای مراجعه به مراکز دارای منابع و خدمات درمانی طبیعی، تحت نظارت پزشک است. این خدمات طبیعی مثل چشمههای آب گرم، آفتاب درخشان، لجندرمانی، دریاچه نمک، ماساژ طبی، حمام گیاهی، محیط زیست زیبا و پاک پذیرای تمام بیمارانی است که مشکل تنفسی، پوستی، روماتولوژی و... دارند و میخواهند از طبیعت برای درمان کمک بگیرند.
گردشگری تندرستی (Wellness Tourism)
این دسته از گردشگرها با هدف تجدید قوا و تقویت آرامش روحی بدون آنکه پزشکی بر این روند نظارت کند به سفر میروند. به طور معمول گردشگران تندرستی به بیماری جسمی خاصی دچار نیستند و بیشتر به قصد دوری از شلوغیهای شهر به فکر مسافرت به نقاط آرام میافتند. ایران در زمینه جاذبههای گردشگری تندرستی به نسبت غنی و ثروتمند است. اقامت در هتلها و ویلاهای جنگلی، کویری، ساحلی و کوهستانی و مناظر طبیعی و نقاط بکرش، بدون شک تاثیر قابل توجهی بر آرامش مسافران گردشگری سلامت میگذارد.
نظر شما