آگاه: World of Reel در متن تازهای نوشت: «عجب ماجرایی شد! درست سه ماه پس از آنکه مارتین اسکورسیزی به معتبرترین فیلمساز زنده جهان تبدیل شد که علنا از هوش مصنوعی مولد حمایت کرد، حالا نام او در جایگاه تهیهکننده اجرایی پای فیلمی در جشنواره خورده که به خاطر اشباع شدن از همین ابزار، هدف تندترین حملات قرار گرفته است.»
فیلم مورد بحث «درختان تماشا میکنند» (Trees Are Watching) است؛ اثری در ژانر وحشت روانشناختی به کارگردانی بهمن قبادی و با بازی اوا گرین که داستان آن در ترکیه میگذرد و جمعهشب نخستین نمایش جهانی خود را در بخش سنترپیس (Centrepiece) جشنواره فیلم تورنتو (TIFF) تجربه کرد. گرین نقش زنی به نام «دریا» را بازی میکند که همراه با دختر ناشنوایش به ماردین بازمیگردد و در آنجا خود را در معرض تهدید یک صندلی با کندهکاریهای پرنقشونگار و عجیب میبیند.
نقد مجله ورایتی در زمینه استفاده فیلم از هوش مصنوعی بسیار بیرحمانه است و ادعا میکند که این اثر در نهایت «بهجای هنرمندی اصیل و هوشمندانه، به خروجی چند پرامپت تایپشده بدل میشود.» سیدهانت ادلاخا، منتقد فیلم، اشاره میکند که ماجرا فقط به نماهای معرف و راشهای رابط محدود نیست، بلکه شاخههای کاملی از فلاشبکهای اساطیری تماما با هوش مصنوعی ساخته شدهاند؛ آن هم با بافتهای بصری زنندهای که نقد ورایتی آنها را «چندشآور» توصیف کرده است.
با پیشرفت فیلم، پلانها بهسختی به هم چفت میشوند و بهجز کلوزآپهای منفرد از چهره انسانها، تماشای هر چیز دیگری نهتنها شکبرانگیز، بلکه رسما توهینآمیز است؛ چرا که «درختان تماشا میکنند» بهجای تجلی هنر واقعی و خرد انسانی، به محصولی از دستورهای متنی تایپشده تبدیل میشود.
نکته جالبتر ماجرا اینجاست: ادلاخا پیشنهاد میکند که شاید زمان تحریم کامل حضور چنین فیلمهایی در جشنوارههای معتبر فرارسیده باشد و استدلال میکند که تماشاگران حق دارند پیش از خرید بلیت، از وجود چنین تصاویری در فیلم مطلع شوند. این نقد همچنین بهصراحت اسکورسیزی را به دلیل بخشیدن اعتبار نامش به پروژه در قامت تهیهکننده اجرایی، هدف انتقاد قرار میدهد.
این ماجرا دوباره خاطره ماه ژوئن را زنده میکند؛ زمانی که استارتاپ آلمانی هوش مصنوعی «بلک فارست لبز» (Black Forest Labs) ویدیویی تبلیغاتی منتشر کرد که اسکورسیزی را در حال استفاده از مدل هوش مصنوعی FLUX برای طراحی استوریبورد نشان میداد. تنها یک هفته بعد، انجمن طراحان صحنه و مدیران هنری (ADG) با صدور بیانیهای تند، اسکورسیزی را متهم کرد که «به هنرمندان انسانی که در ساختن کارنامهاش نقش داشتهاند، پشت کرده است.» اگرچه تیم اسکورسیزی بعدها تماسی خصوصی با دینا لیپتون، رئیس این صنف، ترتیب داد اما گزارشها حاکی از آن بود که مذاکرات بعدی به بنبست رسید.
در آن مقطع، دفاع حامیان - از جمله خود من - این بود که اسکورسیزی صرفا درباره مرحله پیشتولید حرف میزند و او طبق گفته خودش، ۷۰ سال است که استوریبوردهایش را شخصا نقاشی میکند؛ بنابراین شغلی از بین نمیرفت، چون او عملا خودش را جایگزین خودش میکرد. او در بیانیهاش روی وبسایت بلک فارست لبز گفته بود که به پیوند میان فناوری و داستانسرایی و ظرفیت آن در جابهجا کردن مرزهای خلاقیت علاقهمند است و سینما را «رسانهای جوان دانسته بود که باید در مواجهه با آن ذهنی باز و پذیرا داشت.» بسیار خب، این توجیه تا حدی منطقی بود.
با این اوصاف، ثبت نامی چون اسکورسیزی بهعنوان تهیهکننده اجرایی پای فیلم قبادی، معمولا با هدف بخشیدن پرستیژ به اثر یا کمک به بیشتر دیده شدن آن انجام میشود. وجهه عمومی و تصویری که در ذهن مخاطب شکل میگیرد، شوخیبردار نیست و زمانبندی این ماجرا نیز بهراستی فاجعهبار بوده است.
البته ماجرا تنها به ورایتی ختم نمیشود و سایر نقدها نیز روی خوشی به فیلم نشان ندادهاند. اگرچه فیلم «آخرین عکس»
(The Last Photograph) زک اسنایدر- که یک منتقد آن را یکی از بدترین فیلمهای تاریخ این فستیوال نامید- جایگاه بدترین اثر جشنواره تورنتو ۲۰۲۶ را قرق کرده، اما به نظر میرسد «درختان تماشا میکنند» با قدرت در رتبه دوم این ناکامی ایستاده است.»
۳۰ شهریور ۱۴۰۵ - ۱۱:۵۷
کد مطلب: ۲۵٬۵۲۸
هنوز چیزی از حمایت رسمی اسکورسیزی از هوش مصنوعی مولد و همکاری تبلیغاتی با یک استارتاپ آلمانی و انتقاد گسترده سینماگران و اصناف سینمایی، بیشتر از سه ماه نمیگذرد که همین موضوع در فیلم تازه اسکورسیزی در قامت کارگردان انتقادات زیادی را متوجه خود کرده است.
نظر شما