آگاه: با این وجود، ایستادگی نهاد علم، استمرار آموزش در تلفیق ابتکاری حضوری و مجازی و به تعطیلی کشیده نشدن حتی یک روز تقویم آموزشی، نشان داد که دانشگاه نه بازتاب‌دهنده انفعال، بلکه کانون بازتولید حیات اجتماعی و مقاومت است.
تجربه نبردهای اخیر، گسل میان «علم نظری» و «نیازهای حیاتی جامعه» را ترمیم کرد. دانشگاه در بزنگاه جنگ، از یک نهاد صرفا آموزشی به یک «اتاق فکر بحران» و «سنگر پشتیبانی فنی-اقتصادی» تبدیل شد. دانشگاهیان آموختند که استقلال سیاسی منهای استقلال علمی و تاب‌آوری تکنولوژیک، امکانی شکننده خواهد بود. وقتی زیرساخت‌های صنعتی و شهری هدف قرار گرفتند، این شبکه‌های آزمایشگاهی، هسته‌های پژوهشی و گروه‌های فنی دانشگاه‌ها بودند که برای جایگزینی سریع قطعات صنعتی، مدیریت زنجیره توزیع سوخت، بازیابی داده‌ها و تثبیت شبکه‌های ارتباطی پای کار آمدند. بدین‌سان، نسبت دانشگاه با این نبرد، نسبتی هویتی است؛ دانشگاه امروز دیگر کارخانه توزیع مدرک نیست، بلکه ستاد پشتیبانی از امنیت ملی و استقرار نظم عمومی تلقی می‌شود.
در شرایطی که جنگ نظامی با فشار حداکثری اقتصادی پیوند خورده است، مسئولیت دانشگاه در جبهه اقتصاد، مضاعف می‌گردد. اقتصاد جنگی یا اقتصاد مبتنی بر تاب‌آوری، نیازمند رهایی از خام‌فروشی، بومی‌سازی فرمول‌های تولید، مدیریت علمی زنجیره لجستیک و طراحی سازوکارهای جایگزین در مراودات مالی است. دانشگاه باید نقش پیشران را در زنجیره ارزش ایفا کند. بخش عمده‌ای از گره‌های اقتصادی کشور در مسائلی چون بازتولید بهره‌وری کشاورزی، مدیریت بحران انرژی، مهندسی معکوس تجهیزات تحریمی و طراحی نرم‌افزارهای نظارت مالی، تنها با ورود مستقیم اعضای هیات‌علمی و پژوهشگران تحصیلات تکمیلی باز خواهد شد. رساله‌ها و پایان‌نامه‌های دانشجویی در این مقطع، بایستی خصلتی اضطراری و کارکردی به خود گیرند؛ دانشگاهی که رساله‌اش در صف حل تعارضات اقتصادی و برطرف کردن خلأهای معیشتی مردم ننشیند، در انجام وظیفه تمدنی خود دچار کاستی است.
برای درک جهت‌گیری صحیح نهاد علم، بازخوانی مطالبات حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای در پیام بازگشایی دانشگاه‌ها گره‌گشاست. ایشان در این پیام صراحتا دانشگاه را «مأمن دانش و ادب و نشاط و امید» خوانده و ماموریت اساسی فرزندان انقلاب را مجهز شدن به دانایی، توانایی، ابتکار و پاسداری از عزت ملی تبیین کردند. همچنین در پیام تاکید شد که: «قدرت برآمده از دانش همراه با تقوا و اخلاق، چونان سپری پولادین و شمشیری بران است که دستان متجاوز آنان را از سر بشریت کوتاه می‌سازد.» تحلیل این رهنمود نشان می‌دهد که در اندیشه رهبری، علم به ‌خودی ‌خود واجد شرافت نیست، بلکه زمانی اصالت می‌یابد که به «تقوا، جهت الهی و دفاع از مظلوم» آمیخته باشد. این دقیقا همان نقطه تمایز و حلقه مفقوده‌ای است که جهان غرب و دانشگاه‌های نظام سلطه در آن دچار بحران ماهوی شده‌اند. دانشگاه‌های جهان مدرن از منظر فرمی و انباشت اطلاعات بسیار پیشرفته‌اند، اما در رکن رکین «جهت‌دهی اخلاقی و انسانی» کاملا می‌لنگند. اگر دانشگاه‌های غرب دچار انحراف جهت نبودند، علم و فناوری آنها در خدمت ساخت تسلیحات هوشمند برای قتل‌عام کودکان و انهدام زیرساخت‌های بشری به دست رژیم صهیونیستی و آمریکا قرار نمی‌گرفت. علم منهای تقوا و عاری از جهت‌گیری انسانی، به جای رهایی، سلاح بردگی می‌سازد.
مطالبه دیگر در این پیام، «پاسخگویی به مسائل روز» و تمرین درست فکر کردن، ابتکار ورزیدن و مسئولیت‌پذیری است. دانشگاه در نگاه رهبری نباید محیطی منزوی باشد؛ بلکه باید دانشجویانی تربیت کند که در جبهه‌های دفاع از وطن، اقتصاد، مدیریت بحران و ارتقای تاب‌آوری عمومی، اسوه‌های اثرگذاری و اقتدارآفرینی باشند. از این حیث، تکریم معلمان و اساتید و حل دغدغه‌های معیشتی آنان، پیش‌نیاز آرامش فکری اتاق فرماندهی علمی کشور در مواجهه با تهاجم همه‌جانبه ارزیابی می‌شود.
دانشگاه در سپهر ایران اسلامی، تلاقی‌گاه خون و خرد است. همان‌گونه که در پیام رهبر انقلاب یادآور شد، صندلی‌های دانشگاه یادگار دانش‌آموختگانی است که اندکی پیش بر آن تکیه زده بودند و سپس در جبهه‌ها حماسه‌آفرین شدند. مواجهه با توحش استکبار، جز با سلاح «علم جهت‌دار، متعهد و کارآمد» میسر نیست. رسالت تاریخی نسل امروز دانشگاهی این است که همگام با دفاع از سنگر امنیت فکری و هویتی، جبهه نوآوری‌های فناورانه و اقتصاد ملی را فتح کرده و نشان دهد که علم نافع و پیوند آن با ایمان، شکست‌ناپذیرترین سلاح در برابر هر تهاجمی است.