تداوم ۲۶۰۰ ساله یک نام در اسناد و نقشه‌ها

تاریخ، گواه خلیج فارس است

نام خلیج فارس در دو دهه اخیر از سوی کشورک‌های حاشیه جنوبی خلیج فارس محل شائبه قرار گرفته و به دنبال آن دشمنان ایران اسلامی نیز اقدام به شایعه‌پراکنی و تحریف تاریخ کرده‌اند. این در حالی است که جدیدترین پژوهش مشترک دانشگاه‌های تهران و شهید بهشتی، تداوم نام «خلیج فارس» در نقشه‌های تاریخی بیش از ۲۶۰۰ سال را تایید کرد.

حماسه فرهنگ و تمدن ایرانی؛ از سپیده‌دم عصر حجر تا افق تمدن نوین اسلامی

پیشران جهان از عصر حجر

تاریخ فرهنگ و تمدن ایران، نه یک روایت خطی و ساده، بلکه منشوری از شکوه، ایستادگی و خردورزی است که از اعماق دوران پیشاتاریخ آغاز شده و با عبور از گردنه‌های پرپیچ و خم تاریخی، امروز در قامت جمهوری اسلامی ایران به سوی قله‌های تمدن نوین اسلامی حرکت می‌کند! این سرزمین که از دیرباز به عنوان قلب زمین شناخته شده، نه تنها گهواره تمدن بشری بوده، بلکه همواره روحی صیقل‌خورده و پویا داشته است که در برابر تهاجمات نظامی و فرهنگی، نه تنها فرو نریخته، بلکه مهاجمان را در فرهنگ متعالی خود هضم کرده است. تداوم فرهنگی ایران در طول هزاره‌ها نشان‌دهنده یک اراده ملی برای بقا و درخشش است که ریشه در توحید، عدالت‌خواهی و دانش‌طلبی دارد.

مردم‌فریب نادان

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، در سخنرانی تلویزیونی اخیر خود از کاخ سفید، بار دیگر لحنی تهاجمی به کار برد و اعلام کرد که در دو تا سه هفته آینده، ضربات سختی به ایران وارد خواهد کرد و کشور ما را «به عصر حجر، جایی که به آن تعلق دارد»، بازخواهد گرداند. این عبارت، که ظاهرا برای تحت تاثیر قرار دادن مخاطبان آمریکایی و نشان دادن قاطعیت نظامی طراحی شده، بیش از هر چیز به غرور تاریخی و فرهنگی ملت ایران توهین کرده و نشان‌دهنده بی‌اطلاعی و بی‌خردی رئیس‌جمهور آمریکاست.

پرونده ثبت جهانی یکی از کهن‌ترین بنادر ایران روی میز یونسکو

سیراف، لنگرگاه تاریخ

بندر تاریخی سیراف، یکی از کهن‌ترین بنادر به‌عنوان گواهی زنده از نقش ایران در دریانوردی و تعامل با جهان باستان در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد و در انتظار ثبت نهایی است.

نگاهی نو به شکاف یا چندپارگی اجتماعی

تکه‌تکه بهتریم یا بدتر؟

چندپارگی اجتماعی، که در علوم اجتماعی به عنوان social fragmentation یا social polarization شناخته می‌شود، به وضعیتی اشاره دارد که در آن یک جامعه به گروه‌ها، لایه‌ها یا زیرجامعه‌های متعدد و نسبتا جدا از هم تقسیم می‌شود و این گروه‌ها از نظر ارزش‌ها، منافع، هویت‌ها، سبک زندگی، سطح اقتصادی یا دیدگاه‌های فرهنگی و سیاسی تفاوت‌های قابل توجهی با یکدیگر دارند. این پدیده زمانی رخ می‌دهد که پیوندهای مشترک اجتماعی ضعیف شوند و افراد بیشتر به هویت‌های جزئی خود (مانند قومی، نسلی، طبقاتی یا ایدئولوژیک) وابسته شوند تا به هویت ملی یا جمعی فراگیر.

زایش نور در کالبد طولانی‌ترین تاریکی سال؛ از دوران باستان تا امروز

یلدا؛ تمرین امیدواری

در حافظه جمعی مردم فلات ایران، شب همواره مفهومی دوگانه داشته. از سویی مامن اهریمن و آبستن حوادث ناشناخته و از سوی دیگر، بستری برای خلوت، راز و نیاز و زایش اندیشه‌های ناب است. اما در میان تمامی شب‌های سال، یک شب است که این دوگانگی را به اوج درام می‌رساند که شب یلدا یا به تعبیر بومی‌تر و کهن‌تر آن، شب چله است. هنگامی که خورشید در آخرین روز پاییز در پایین‌ترین مدار نیمروز خود قرار می‌گیرد و سایه‌ها بر خاک این سرزمین، طولانی‌ترین رقص سالانه خود را آغاز می‌کنند، زمان در لحظه‌ای متوقف می‌شود. این لحظه میان پاییز و آغاز زمستان، تنها یک رویداد نجومی برای ثبت انقلاب زمستانی نیست؛ بلکه مانیفستی فرهنگی در ستایش نور، امید و همبستگی انسانی است که هزاره‌هاست در گستره‌ای عظیم از ایران فرهنگی طنین‌انداز شده است.

چگونه خرد کهن می‌تواند مصرف انرژی را کاهش دهد؟

راهکاری فراموش‌شده برای بحران انرژی

از دل تاریخ تا امروز، معماری سنتی ایران تنها یک خاطره نیست؛ بلکه راهی زنده برای ساختن آینده‌ای پایدار و هماهنگ با زندگی امروز است. در مواجهه با چالش ناترازی برق، معماری سنتی ایرانی راه‌حلی هوشمندانه و پایدار ارائه می‌دهد. این معماری کهن، با بهره‌گیری از خردمندی گذشتگان، می‌تواند وابستگی به سیستم‌های پرمصرف انرژی را کاهش داده و به مدیریت مصرف برق در ساعت‌های اوج کمک شایانی کند.

بررسی سیر بازی از ایران کهن تا امروز

بازی؛ سرگرمی یا زندگی؟

مجتبی مشهدی محمد، دبیر گروه فرهنگ:  در دل فلات ایران، جایی که تاریخ و فرهنگ هزاران ساله با یکدیگر آمیخته شده‌اند، بازی‌ها نه‌تنها وسیله‌ای برای سرگرمی بوده‌اند، بلکه آینه‌ای از زندگی اجتماعی، نظامی و حتی فلسفی مردم این سرزمین به شمار می‌روند. از کاوش‌های باستان‌شناختی در شهر سوخته سیستان که تخته‌بازی‌هایی شبیه به تخته‌نرد با مهره‌های سنگی و طاس‌های شش‌ضلعی را آشکار کرده - بازی‌هایی که احتمالا برای آموزش شمارش و استراتژی به کار می‌رفتند - تا عصر دیجیتال که میلیون‌ها ایرانی به بازی‌های ویدیویی روی آورده‌اند، این سنت غنی همچنان زنده است.

به بهانه فرارسیدن ماه ربیع‌الاول؛ ماه وحدت و دوستی

نگاهی به مقوله وحدت در فرهنگ ملی

ماه ربیع‌الاول با نام «وحدت» گره خورده است؛ مقوله‌ای که جدا از جایگاه مذهبی والایی که دارد، در بسیاری از بزنگاه‌های تاریخی این سرزمین به دادرس بوده و این مرزوبوم را تاکنون سرپا نگه داشته است، بنابراین از «وحدت» نباید سرسری گذشت و باید حضور آن در فرهنگ ایرانی را غنیمت شمرد.