آگاه

نگاهی بر مفهوم هویت ملی در شعر اخوان‌ثالث

زبان فارسی؛ دژ تسخیرناپذیر هویت

زبان و ادبیات فارسی طی هزار سال، چارچوبی صلب و سنتی را حفظ کرده بود که در آن معشوق و می و گل، مفاهیمی انتزاعی و فرازمانی بودند. اما انقلاب مشروطه، وزش نسیمی بود که شاعر ایرانی را از برج عاج به خیابان آورد.

ایرانی‌ها از چیزی نمی‌ترسند

از ایلغار مغول تا جنایات مدرن؛ نگاهی به میراثی که در آتش جنایات دشمن می‌سوزد

دشمن فردای ما را نشانه رفته است

محمدرضا بهزادی- پژوهشگر: در یک نگاه، جنگ می‌تواند در تخریب زیرساخت‌های مهم، حیاتی، شاهرگ‌ها و شریان‌های تاثیرگذار اقتصادی و اجتماعی نقش اصلی ایفا کند. عموما این نقش از جنگ بیش از هر چیز دیگری در نگاه نخست به ذهن انسان متبادر می‌شود. با بمباران بنادر و زیرساخت‌ها یا نیروگاه‌ها و پالایشگاه‌ها، نیروی محرکه یک دولت و شیرازه نظام اقتصادی آن فرو می‌ریزد و جنگ بیش از گذشته، چهره زشت و ناپاک خودش را نشان می‌دهد.

تمسک به نرم‌افزار حاکمیت دینی

زیست‌جهان رهبر جدید انقلاب اسلامی

پیشتر در یادداشتی گفتم که «فرزند رهبر بودن» برای آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای (مدظله‌العالی) در عین اینکه به‌تنهایی هیچ مزیتی برای ایشان به حساب نمی‌آید، اما ایشان را در موقعیتی ویژه قرار داد که بستری شد برای رشد استعدادها و شایستگی‌های ویژه در ایشان تا معیارهای قانون اساسی برای رهبری، بیش از هرکسی در ایشان محقق شود. اکنون می‌خواهم بعضی مصادیق این موقعیت ویژه را توضیح دهم.

وداع با قامتی که هرگز در برابر دشمن خم نشد

رهبر ما خسته نبود!

نعیمه جاویدی: سحر ماه مبارک و این همه تلخ؟! تصویر خندانت در گوشه قاب تلویزیون نشسته است. ما اما داریم خفه می‌شویم در آوار این همه ناباوری. در این همه هجوم تناقض. می‌گویند، رفتی؛ ما اما زبانمان نمی‌چرخد بگوییم رهبر شهید...

واکنش اهالی فرهنگ و هنر ادامه دارد

آقای شهیدم سلام

منطق دفاع و بازسازی انسجام ملی

روایت هم‌افزا

در هنگامه‌ای که زمانه با شتابی نابرابر بر پیکره جوامع فرود می‌آید و امواج روایت‌های متعارض، ذهن و ضمیر افکار عمومی را در معرض فرسایش پیوسته قرار می‌دهد، سخن گفتن از دفاع، رهبری و تبیین دستاوردهای مکتب امام خامنه‌ای (ره) نه یک انتخاب ذوقی بلکه ضرورتی راهبردی است؛ ضرورتی که اگر به صورت یک منظومه پیوسته و هم‌افزا صورت‌بندی نشود، به جای آنکه مولد انسجام ملی باشد، خود به عاملی برای پراکندگی معنایی و گسست ادراکی بدل خواهد شد.

امام شهید همواره یاری دهنده مستضعفان جهان بود

مقاومت، یگانه راه پیروزی جبهه حق بر جبهه باطل

شهادت رهبر کبیر انقلاب اسلامی، امام خامنه‌ای، بار دگر نشان داد که ما ملت شهادت هستیم، ما ملت امام حسین (ع) هستیم. فارغ از تمام ابعاد شخصیتی درخشان ایشان، دو چیز جلوه‌ای ویژه دارد؛ یکی ساده زیستی ایشان است؛ با توجه به اینکه رهبر ۹۰ میلیون نفر بودند اما مانند قشر ضعیف جامعه می‌زیستند، لباس‌های مندرس اما مرتب ایشان بیانگر همین نکته است.

بازخوانی دیدگاه رهبرشهید به کتاب و کتابخوانی

 رهبر شهید، در طول ۳۷ سال زعامت و رهبری جمهوری اسلامی ایران، با نگاهی عمیق، همواره نسبت به اهمیت و جایگاه کتاب و کتابخوانی تاکید داشتند.

در زمانه جنگ چه سوره و دعاهایی بخوانیم؟

سپر معنویت در برابر شیاطین

حمله رژیم صهیونیستی و آمریکا به تعدادی از شهرهای کشورمان در این روزها بار دیگر صحنه تجاوز مستکبران و کافران عالم را علیه ملت ایران نشان داد. اتفاقی که در خرداد امسال نیز با تجاوز آشکار رژیم صهیونیستی به کشور رقم خورد و حالا در میانه مذاکرات و در ماه مبارک رمضان جنگ دیگری را بر مردم ایران تحمیل کرد.

«ایران» در کلام همه؛ از فردوسی تا اخوان ثالث

تنیده یاد تو در تار و پودم

دلبستگی و وابستگی به زاد و بوم، ریشه در رگ و پوست و خون هر انسانی دارد و چنان این دلبستگی با آدمی تنیده شده که انگار با جدایی‌اش، روح هم از بدن جدا خواهد شد؛ چنانکه انسان‌های بی‌ریشه چنین‌اند.

مروری بر میراث مکتوب و سیره چهار سردار و رزمنده شهید در ایام سالروز عروج‌شان

شهدای اسفند از دریچه کتاب و کلمه

اسفند در تقویم حماسه و ایثار ایران، نه به عنوان پایان سال، بلکه به مثابه فصلی برای رویش دوباره ارزش‌های متعالی در بستر شهادت شناخته می‌شود. این ایام، یادآور پرواز ملکوتی سردارانی است که با خون خویش، جغرافیای ایستادگی را در مرزهای جنوب و غرب ترسیم کردند. از ششم اسفند که با نام شهید حمید باکری گره خورده، تا هشتم اسفند که یادمان شهید حسین خرازی است و سرانجام دهم اسفند که سالروز عروج شهید امیر حاج‌امینی و شهید مهدی رضایی‌مجد است، همگی حلقه‌های یک زنجیره واحد از ایمان و تخصص هستند. این بهانه‌ای است تا در متن پیش رو به مرور آثاری بپردازیم که تلاش کرده‌اند غبار زمان را از چهره این اسطوره‌ها بزدایند و زیست جهادی آنان را برای نسل‌های پس از جنگ روایت کنند. امروز نخستین گزارش از این مجموعه را می خوانید:

عبدالمجید ارفعی، نخستین مترجم ایرانی منشور کوروش درگذشت

بدرود با احیاگر متون عیلامی

عبدالمجید ارفعی، استاد برجسته فرهنگ و زبان‌های باستانی، صبح روز گذشته (چهارشنبه ۶ اسفند) بر اثر بیماری ریوی در بیمارستان دار فانی را وداع گفت. 

روایتی از عمر بی‌بدیل علامه دهخدا به بهانه هفتادوهفتمین سالروز درگذشت او

مردی که زبان یک ملت را نجات داد

هفتم اسفند در تقویم فرهنگی ایران، تنها یادآور سالگرد درگذشت یک محقق نیست؛ بلکه روز بزرگداشت مردی است که هویت زبانی یک ملت را از تندبادهای فراموشی حفظ کرد. علامه علی‌اکبر دهخدا که در هفتم اسفند ۱۳۳۴ خورشیدی چشم از جهان فروبست، شخصیتی چندوجهی و بی‌نظیر داشت. او نه تنها یک لغت‌شناس بی‌بدیل، بلکه یک سیاست‌مدار آگاه، روزنامه‌نگاری شجاع و از پایه‌گذاران اصلی نثر نوین فارسی بود. اهمیت بنیادین دهخدا در تاریخ معاصر ایران از آن جهت است که او توانست گذار فکری جامعه از استبداد سنتی به مشروطه‌خواهی را با کلمات رهبری کند و پس از سرخوردگی از بی‌وفایی‌های عرصه سیاست، انرژی انقلابی و بی‌نهایت خود را صرف بنای کاخی از واژگان کرد که تا قرن‌ها پناهگاه زبان مادری ایرانیان خواهد بود.

فرصت‌سوزی‌های مکرر سینمای ایران در سال ۱۴۰۴

بی‌توجهی متولیان نسبت به گیشه رمضان

اواخر خرداد سال ۱۳۸۸ به واسطه برگزاری انتخابات جمهوری اسلامی، ناآرامی‌هایی در کشور اتفاق افتاد که برآیند آن، درست مثل امروز روی گیشه سینماها، تئاتر و موسیقی تاثیر بدی گذاشت؛ یکی از تصمیماتی که در آن سال برای رونق گیشه گرفته شد اجرای طرح «اکران افطار تا سحر» (در مرداد، یعنی چند ماه پس از شلوغی‌ها) بود.

درباره ۱۰ روز تلاش برای تظاهر به بی‌طرفی در برلیناله ۲۰۲۶ بخوانید

وقتی جادوی سینما حریف واقعیت غزه نشد

جشنواره بین‌المللی فیلم برلین، در کنار جشنواره‌های کن و ونیز، یکی از چند رویداد بزرگ و معتبر سینمای جهان است که از دیرباز به عنوان سیاسی‌ترین فستیوال فیلم در اروپا شناخته می‌شود. این رویداد همواره بستری برای بازتاب بحران‌های اجتماعی، تاریخی و ژئوپلیتیک جهانی بوده است. هفتادوششمین دوره این جشنواره که از ۱۲ تا ۲۲ فوریه ۲۰۲۶ برگزار شد، تحت مدیریت تریشا تاتل قرار داشت که تلاش می‌کرد تمرکز این رویداد را پس از سال‌ها جنجال، منحصرا روی هنر سینما و جادوی تصویر متمرکز نگه دارد.

به بهانه تولد شوپنهاور، علاقه ایرانیان به فلسفه او را بررسی کرده‌ایم

فیلسوف بدبین و منفی‌نگر

رغبت به فیلسوفان خارجی در کشور ما معمولا در دوره‌های مختلف متفاوت است؛ یک دوره‌ای تب هایدگر فراگیر می‌شود و یک دوره‌ای هم تب ژیژک و دریدا. اما در سال‌های اخیر،‌ نام یک فیلسوف آلمانی بر سر زبان‌ها افتاده که به بدبینی و منفی‌نگری معروف است؛‌ اگرچه وقتی آثار او را بخوانی متوجه می‌شوی که او بیش از اینکه منفی‌نگر و بدبین باشد، واقع‌گراست.

نگاهی به حیات شاعرانه «بچه جوادیه» که خرد را به سفره فکاهه آورد

حالا حکایت اوست...

زهرا بذرافکن- خبرنگاره گروه فرهنگ: «سرگذشت خصوصی من چندان جالب و پر ماجرا نیست. البته می‌توانم آن‌ را هیجان‌انگیز کنم. مثلا از مبارزاتی حرف بزنم که نکرده‌ام و از کسانی شاهد بیاورم که در قید حیات نیستند و از عشق‌هایی بگویم که هیچ موردی ندارد، اما چه کاری است. در این مملکت همین طوری هم به آدم وصله می‌چسبانند.» این جملات، بخشی از زندگینامه خودنوشت عمران صلاحی است که در فصلنامه گوهران، شماره سوم، بهار ۱۳۸۳ منتشر شده بود.

جزیره‌ای که شیطان در آن به تماشای خباثت تمدن غربی نشست

صورت فشرده یک جهان‌بینی

پرونده جفری اپستین، نه فقط رسوایی اخلاقی یا انحراف جنایی؛ بلکه نشانه‌ای تمدنی است. نشانه‌ای از فرجام منطقی جهانی که سال‌ها پیش، آگاهانه و با افتخار، پیوند خود را با اخلاق، معنا و قدس گسست و انسان را به «واحد لذت و قدرت» فروکاست.

چگونه تب کارآفرینی، فرهنگ کار کردن را به باد فراموشی سپرد؟

درباره رویای مشترک رهایی و تله رئیس خود بودن

در عصری زندگی می‌کنیم که کلماتی مانند استارتاپ، بنیان‌گذار و مدیرعامل گوش فلک را کر کرده است. انگار جامعه به‌طور جمعی تصمیم گرفته که دیگر کسی کار نکند و همه مدیریت کار را بر عهده بگیرند. جوانانی که تا دیروز در آرزوی تسلط بر یک مهارت فنی و هنری بودند، امروز پیش از آنکه الفبای حرفه‌ای را بیاموزند، در پی چاپ کارت ویزیتی هستند که زیر نامشان عنوان «مدیر» یا «کارآفرین» خورده باشد. این متن به بهانه ۲۹ بهمن که در تقویم رسمی ایران به‌عنوان روز اقتصاد مقاومتی و کارآفرینی نام‌گذاری شده است، تلاش می‌کند تا روایتی باشد از یک دگردیسی دردناک؛ داستانی از دورانی که در آن، «استادکاری» جای خود را به «عنوان‌گرایی»داده و فرهنگ اصیل کار کردن، در زیر آوار شعارهای پرزرق و برق کارآفرینی دفن شده است.

مقابله برای بازپس‌گیری حق استراحت و تفکر

در قرن بیست‌ویکم، ماهیت کار و فعالیت بشری دستخوش دگردیسی بنیادینی شده است که مرزهای میان خودشکوفایی و خودویرانگری را به شکلی بی‌سابقه محو کرده است. این پدیده در ادبیات جهانی تحت عنوان فرهنگ تکاپوی مفرط یا فرهنگ همیشه مشغول بودن (Hustle Culture) شناخته می‌شود و در پیوند با بهره‌وری سمی (Toxic Productivity)، جوامع معاصر را به سمتی سوق داده که بیونگ چول هان، فیلسوف و نظریه‌پرداز فرهنگی کره‌ای-آلمانی، آن را جامعه خستگی می‌نامد.

نگاهی بر چهل و یکمین جشنواره موسیقی فجر که مختصر و مفید بود

سوت پایان جشنواره، حداقلی اما آبرومند زده شد 

چهل و یکمین جشنواره موسیقی فجر روز شنبه (۲۵ بهمن) یک روز زودتر از موعد معین شده به کار خود پایان داد. جشنواره‌ای که می‌توان آن را یکی از مختصرترین و به اصطلاح جمع و جورترین جشنواره‌های موسیقی فجر در این چند سال اخیر دانست. جشنواره‌ای که به قول وزیر ارشاد، حداقلی اما آبرومند برگزار شد.

هزینه‌های نگهداری یک مرتد

در تاریخ پرفراز و نشیب سده بیستم میلادی، برخی رویدادها فراتر از مرزهای جغرافیایی و سیاسی به نمادهایی از برخورد تمدنی و دفاع از هویت مذهبی تبدیل شده‌اند. صدور حکم ارتداد سلمان رشدی توسط امام خمینی (ره) در بیست و پنجم بهمن سال ۱۳۶۷، نه تنها یک دستور فقهی، بلکه زلزله‌ای سیاسی بود که پایه‌های دیپلماسی سنتی را لرزاند و فصل جدیدی در رویارویی میان باورهای اسلامی و تهاجم فرهنگی غرب گشود. این حکم که در پاسخ به انتشار کتاب موهن «آیات شیطانی» صادر شد، از یک سو غیرت دینی میلیون‌ها مسلمان را در سراسر جهان بیدار کرد و از سوی دیگر، پوشش‌های دروغین آزادی بیان در غرب را کنار زد تا عمق کینه‌توزی استعمار علیه اسلام ناب محمدی (ص) را آشکار سازد.

چرا دشمن زمین بازی را عوض کرد؟

جوانان و کنشگری آگاهانه

تغییر تاکتیک در میدان تقابل، معمولا انتخابی از سر قدرت نیست؛ بلکه حاصل محدود شدن گزینه‌هاست. وقتی تهدید مستقیم به حاشیه می‌رود، باید ریشه این جابه‌جایی را در شکست‌های پی‌درپی جست‌وجو کرد؛ شکست‌هایی که دشمن را از زمین سخت به زمین نرم کشانده است.

جایی که قدرت، پیش از گلوله، در ذهن دشمن شلیک می‌شود

بازدارندگی روانی

قدرت، پیش از آنکه در میدان نبرد آشکار شود، در ذهن‌ها شکل می‌گیرد. هیچ تقابل راهبردی صرفا محصول ابزارهای نظامی نیست؛ بلکه نتیجه برهم‌کنش ادراک‌ها، انتظارات و ترس‌هایی است که در سطح روان جمعی شکل می‌گیرند. در این معنا، موضع تهاجمی انقلاب اسلامی را نمی‌توان فقط به عنوان یک تغییر تاکتیکی یا افزایش توان سخت فهم کرد، بلکه باید آن را نوعی دگرگونی در معماری ادراک قدرت دانست؛ دگرگونی‌ای که معادله واکنش دشمن را از بنیان تغییر داده و بازدارندگی را از سطح سخت به سطح روانی ارتقا داده است.

بازنمایی قدرت در عصر رسانه‌ها و پرسش از ماهیت سیاست استعمار شده

صورت‌بندی نوین استعمار

پروین قائمی، پژوهشگر رسانه: در عصر حاضر که به تعابیر نظریه‌پردازان پسامدرن، ما در آستانه یا دل انقلاب اطلاعات و ارتباطات قرار داریم، بازتعریف مفاهیم بنیادین سیاست و قدرت اجتناب‌ناپذیر است. این نوشتار در پی واکاوی این فرآیند پیچیده است که طی آن، ساختارهای قدرت سنتی نه تنها توسط رسانه‌ها تقویت شده‌اند، بلکه خود بنیادهای ادراکی و شناختی سیاست، تحت استعمار تکنولوژیک قرار گرفته‌اند. در تحلیل‌های کلاسیک، استعمار عموما با تصرف فیزیکی سرزمین‌ها، غارت منابع مادی و تحمیل ساختارهای اداری و اقتصادی بیگانه پیوند داشت؛ اما در بستر شبکه‌های ارتباطی فراگیر، این فرآیند شکلی سیال‌تر، ناملموس‌تر و به تبع آن، خطرناک‌تر یافته است. سیاست که در نگاه هابرماسی، حوزه گفتمان عمومی و عقلانیت ارتباطی است، اکنون تحت سیطره منطق الگوریتم‌ها و سرمایه‌داری نظارتی قرار گرفته است.

به مناسبت سالروز راه‌اندازی نخستین بوک‌موبیل

کتابخانه‌های سیار، ناجی مطالعه

کتابخانه سیار یا بوک موبیل به عنوان یک وسیله نقلیه مجهز به قفسه‌های کتاب، مواد خواندنی متنوع (از داستان کودک تا کتاب‌های بزرگسال، مجله، کتاب صوتی، منابع دیجیتال، کامپیوترها، تبلت‌ها و امکانات اینترنت)، از قرن نوزدهم تاکنون برای رساندن خدمات کتابخانه‌ای به مناطق دورافتاده، روستایی، حاشیه‌ای، محروم و حتی جوامع آسیب‌دیده از جنگ یا بلایای طبیعی به کار گرفته شده است.

تحریم ناکام چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر

دوقطبی ساختگی سینماگران

چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر در بهمن ۱۴۰۴ در حالی برگزار شد که هنوز زخم حوادث دی‌ تازه بود. پروژه کشته‌سازی از جوانان و به اغتشاش کشیدن اعتراضات، عزای عمومی و تنش‌های اجتماعی که فضای فرهنگی را سنگین کرده بود، تاثیر عمیقی بر روحیه مردم کشور گذاشته بود. این رویداد سینمایی، که همیشه مهم‌ترین ویترین سالانه سینماگران ایرانی است، امسال به میدان یکی از شدیدترین تقابل‌های فرهنگی-سیاسی سال‌های اخیر تبدیل شد.

مروری بر سرودهای ملی ایران؛ از نخستین تا کنون

فریاد هویت ایرانیان در گذر تاریخ

همیشه تصویر خواندن سرود ملی به ویژه توسط ورزشکاران و قهرمانان، تصویری غرورآفرین است و هرکس که آن را تماشا کند، همراه آن قهرمانان سرود ملی را زیر لب می‌خواند. سرود ملی، نمادی از هویت و شکوه ملی کشورمان است که در مراسم رسمی، یادبودها، مسابقات ورزشی و سایر مناسبت‌های مهم به صورت زنده اجرا یا پخش می‌شود.

نگاهی به بخش جانبی جشنواره فیلم فجر ۴۴

نمایش ۱۳ فیلم کوتاه و مستند برگزیده

یکی از مواردی که جشنواره فیلم فجر را می‌تواند به استانداردهای بین‌المللی نزدیک کند، توجه ویژه به فیلم‌های کوتاه و مستند است. برخلاف چند دوره گذشته جشنواره فیلم فجر که فیلم‌های کوتاه در سینمای رسانه و سینماهای مردمی اکرانی نداشتند، در چهل و چهارمین دوره برگزاری جشنواره فیلم فجر، هم اکران در سینمای رسانه برای این فیلم‌ها و هم خانه هنرمندان ایران به عنوان سینمای اختصاصی برای نمایش این فیلم‌ها در نظر گرفته شده است.