-
تجلی عقلانیت، جهاد و بیداری در زیست رهبر شهید انقلاب
روشنفکر شهید
در پهنه تاریخ معاصر ایران، واژه «روشنفکری» پیوسته حامل بار معنایی پرفرازونشیب و تلاطمهای گفتمانی متعددی بوده است. با این حال، در منظومه اندیشه انقلاب اسلامی، این واژه زمانی که با مفاهیمی چون تعهد دینی، فقاهت پویا و در نهایت ایثار سرخ پیوند میخورد، جلوهای نوین و اصیل مییابد. رهبر انقلاب که در پی حملات متجاوزانه دشمن در اسفند سال گذشته به فیض شهادت نائل آمد و عنوان جاودان رهبر شهید را از آن خود کرد، نمونه اعلای این پیوند مبارک میان عقلانیت، هنر، قلم، سیاست و شهادت بود. برای فهم تبار فکری این متفکر و مفسر قرآن، باید فراتر از قالبهای خشک و رسمی، به اعماق زیست فکری و مبارزات ایشان سفر کرد؛ سفری که نشان میدهد چگونه یک فقیه و مجتهد تمدنساز با درک دقیق از مقتضیات زمانه، رهبری و پیشروی جریان روشنفکری دینی را به عهده گرفت.
-
-
آشنایی با نوآوران حوزه تعلیم و تربیت و کتاب نوجوان در گفتوگو با شایان جعفری
جریان تازه محصولات فرهنگی نوجوان
زهرا بذرافکن،خبرنگار گروه فرهنگ: «هر چه شما امروز مطالعه کنید، برایتان میماند، هرگز از ذهنتان زدوده نمیشود. دوره خیلی خوبی است این دوره نوجوانی برای مطالعه و یاد گرفتن؛ واقعا یک دوره طلائی است و با هیچ دوران دیگری قابل مقایسه نیست.» نقل قولی که خواندیم از رهبر شهید، در گفتوگو با جمعی از جوانان و نوجوانان و اعضای گروه کودک و نوجوان سیمای جمهوری اسلامی ایران در بهمن ۱۳۷۶ بود که اهمیت بیبدیل دوران نوجوانی و ضرورت هدایت فکری آنان را نشان میدهد.
-
تبار بانوانی که تاریخساز شدند
مریم میرزاخانی، ریاضیدان نابغهای که با فروتنی بلندترین قلههای علمی در دسترس جهان را فتح کرد، در ۴۰ سالگی درگذشت. او نخستین زنی بود که موفق به دریافت مدال فیلدز، عالیترین نشان ریاضی جهان شد؛ افتخاری بزرگ که ابعادی جهانیتر به خود گرفت و روز تولدش را به عنوان روز جهانی زن در ریاضیات در تاریخ ثبت کرد.
-
در باب انسانزدایی از فرهنگ و هنر در عصر هوش مصنوعی
کمالگرایی سرد ماشین در برابر رنج زاینده انسان
دنیای امروز ما، بیشتر از آنکه به دنبال کشف معنا باشد، به تسخیر کدهای کامپیوتری و جریان بیپایان اطلاعات درآمده است. متفکران امروز به ما هشدار میدهند که در این روزگار نو، زندگی دیجیتال دارد جای زندگی واقعی و زمینی را میگیرد؛ جابهجایی بزرگی که ثبات و آرامش وجودی ما را به لرزه انداخته است. در این میان، هنر و فرهنگ که همیشه پناهگاه روح خسته و جستوجوگر ما بود، با موج عجیبی از حضور هوش مصنوعی روبهرو شدهاند. اینجاست که کمال بینقص و سرد فرمولهای ریاضی، روبهروی نقصهای دوستداشتنی و خلاقانه انسانها قد علم میکند. ماشینها با تحلیل کوهی از دادهها، آثاری خلق میکنند که در ظاهر هیچ عیب و نقصی ندارد اما درست همین بیعیب بودن و کمال جامد است که هنر را بیروح و توخالی میکند.
-
خون به پا خواهد شد
تهران در روز دوشنبه ۱۵ تیر ۱۴۰۵، نفسی عمیق از عاطفه، حماسه و اندوه را در سینه فرو برد و به آتشفشانی خروشان از انسانهایی بدل شد که برای بدرقه تاریخی رهبر شهید خود به میدان آمده بودند.
-
نگاهی کوتاه بر تاریخچه حضور نماد «سرو» و تجلی آن در ایستادگی معاصر
همچو سرو، آزاد
در پهنه بیکران فلات ایران، جایی که بادهای سرد حوادث و طوفانهای سهمگین انیران در طول هزارهها بر پیکر تاریخ کوبیدهاند، طبیعت همواره آینهگردان روح جمعی مردم این مرزوبوم بوده است. در این میان، «سرو» نه یک آرایه گیاهی ساده در حاشیه باغها، بلکه تجسم عینی ایستادگی ایرانی است. سرو از معدود درختانی است که تن به عریانی پاییز نمیدهد، جامه سبز خویش را در تندباد خزان وا نمینهد و تسلیم سرمای زمستان نمیشود. این پایداری شگفتانگیز، آن را به نماد همیشگی آزادگی، راستقامتی و حیات سرمدی در ناخودآگاه ایرانیان بدل کرده است.
-
-
حماسه پایداری در مراسم تشییع رهبر شهید و بازتاب گسترده رسانهای آن
فریاد خونخواهی به تمام جهان مخابره شد
آیینهای چندروزه وداع و تشییع پیکر مطهر آیتالله سیدعلی خامنهای، رهبر شهید انقلاب اسلامی و اعضای بیت ایشان که پس از تمهیدات دقیق امنیتی سرانجام برگزار شد، به یکی از بزرگترین و باشکوهترین رویدادهای رسانهای تبدیل شد.
-
فلسفه حکمرانی بر مدار سالاری ملت؛
تبیین دکترین خادممحوری رهبر شهید
بررسی دقیق ابعاد شخصیتی و شیوه مدیریتی رهبر شهید انقلاب اسلامی حضرت آیتالله سید علی خامنهای، آشکارکننده منظومهای متکامل از اوصاف والای اخلاقی و راهبردی نظیر خداترسی، حکمت، بصیرت، آرمانگرایی و عدالتخواهی است. با این حال، در میان تمامی این شاخصهای برجسته، مؤلفه «مردمداری» و نوع نگاه مبنایی ایشان به جایگاه آحاد جامعه، به عنوان هسته مرکزی الگوی حکمرانی نظام اسلامی شناخته میشود. در دکترین سیاسی ایشان، نگاه زعیم امت به تودههای مردم، نگاهی از پایین به بالا بود. ایشان با باوری عمیق و برخاسته از بن اندیشه و ایمان، مردم را سالار واقعی جامعه و خود و سایر حکمرانان را خادمان ملت میدانستند.
-
پدری برای همه امت
روایتی از پدرانگی در سلوک رهبر انقلاب
«رهبر» بودن، یک جایگاه سیاسی است، اما «پدر» بودن، یک شیوه زیستن است. بسیاری از شخصیتهای سیاسی میتوانند مدیریت کنند، تصمیم بگیرند، فرمان بدهند یا سخنرانی کنند، اما کمتر پیش میآید کسانی که با آنها از نزدیک مواجه شدهاند، نخستین تصویری که از آنها در ذهن دارند، نه اقتدار که مهربانی باشد.
-
-
مردی که هنر، نفس حیاتش بود
سیدعلی حسینیخامنهای رفت؛ مردی که در سینهاش، هم فقه و سیاست جای داشت و هم شعر و نقش و رنگ و آوای آسمانی قرآن. او که هنر را نه تفننی زودگذر، که «گوهری بسیار گرانبها و موهبتی الهی» میدانست، در تمام عمرش با هنر نفس کشید.
-
رسالت نهاد علم در سایهسار خون «امام شهید»
از سوگواره تا هندسه حقوقی تمدن
شهادت «امام شهید»، بیش از آنکه یک حادثه سیاسی، عاطفی یا رویدادی در تقویم حوادث منطقهای باشد، یک «پارادایمشیفت» (چرخش بنیادین) در ساحت تمدن اسلامی است. این رخداد، فراتر از ابعاد سوگوارانه آن، واقعهای حقوقی است که ساختارهای هنجاری، مبانی مشروعیتبخش نظام سیاسی و حتی دکترین امنیت ملی ما را به چالش کشیده و بازخوانی کرده است. در این میان، پرسش بنیادین نخبگان علمی و دانشگاهیان این است: «نهاد علم در مواجهه با این واقعه سترگ، چه تکلیف حقوقی و تمدنی بر عهده دارد؟»
-
سوگواژههای شاعران جبهه مقاومت در فراق رهبر شهید رونمایی شد
کتاب «برای پدر» مجموعه اشعار با موضوع سوگواژههای شاعران جبهه مقاومت در فراق رهبر شهید انقلاب در مراسمی رونمایی شد.
-
هر شب محرم یک ستاره از آسمان کربلا
راز غلام رومی؛ چگونه یک مشورت مسیر تاریخ را تغییر داد؟
در خلوت کاخ شام، «سرجون» غلام مسیحی معاویه، پرده از رازی برمیدارد که تا پیش از این، هیچ کس جرأت افشای آن را نداشته است. او که با یک پیشنهاد، عبیداللهبن زیاد را به حکومت کوفه رساند، حالا در میان حسرت و پشیمانی، از خود میپرسد: خدمت کردم یا خیانت؟ کتاب «ماه به روایت آه»، صدای کسی را به گوش میرساند که شاید ناخواسته، سرنوشت کربلا را رقم زد.
-
مصاحبه با مادر میکائیل، از شهدای میناب
عکس میکائیل در قلب آمریکا بالا رفت
الناز عباسیان، خبرنگار: مادر دانشآموز شهید میکائیل میردورقی از شهدای اندیمشکی مدرسه میناب، با قدردانی صمیمانه از ملیپوشان تیم فوتبال کشورمان حتی بعد از حذف از جام جهانی، به آنها خداقوت و دست مریزاد گفت. او حتی چندی پیش در واکنش به حرکت ارزشمند اعضای تیم ملی که با نام کاروان «میناب ۱۶۸» به جام جهانی رفته بودند، از آنها قدردانی و پیامی ارسال کرده بود. او که حالا مادر یکی از معروفترین شهدای میناب است، در یک گفتوگوی تلفنی برای ما از احوالات این روزهای خود گفت. با ما همراه باشید تا بخشهایی از صحبتهای شکیبا دریکوند، مادر شهید میکائیل میردورقی را مرور کنیم.
-
پیوند ابدی بوم و باور
واقعه عاشورا به عنوان یکی از عمیقترین و ماندگارترین گسستهای حماسی و تراژیک در تاریخ تشیع، همواره فراتر از یک رویداد تاریخی صرف زیسته است. این واقعه هویتساز در پهنه زمان، به عنوان یک منبع الهام جاودان برای آفرینشهای هنری عمل کرده و در هر دوره تاریخی، متناسب با دگرگونیهای فکری، اجتماعی و ساختاری جامعه، زبان بصری و بیانی ویژهای به خود گرفته است. تطور زیباشناختی این هنر، از شکلهای عامیانه و تودهای گرفته تا ساختارهای نمایشی پیادهروها، نگارگریها و مینیاتورهای عرفانی، پوسترهای کاربردی دوران انقلاب و سرانجام نقاشیهای رئالیستی و دراماتیک معاصر، گویای آن است که حماسه کربلا چگونه در گذر سدهها همواره خود را بازتعریف کرده تا پیام تاریخی خویش را زنده نگه دارد.
-
واکاوی نقاشی قهوهخانهای، نخستین رسانه بصری تاریخ اجتماعی
از دل قهوهخانه تا اوج باور دینی
در میان انبوه جریانهای هنریای که در طول تاریخ ایران ظهور و افول کردهاند، معدود مکتبهایی را میتوان سراغ گرفت که نه در خلوتگاه درباریان و نه در کارگاههای خصوصی شاهزادگان، بلکه در دل تکیهگاههای مردمی زاده شده باشند. نقاشی قهوهخانهای، این پدیده بصری تماما بومی، روایتی منحصربهفرد از تقاطع سنت و اعتقاد است؛ هنری که در اعماق فرهنگ شفاهی جامعه شهری عصر قاجار ریشه دواند و با تکیه بر نیاز فطری انسان ایرانی به تجسم عینی باورهای خویش، از یک سرگرمی ساده به یک نظام ارتباطی فراگیر تبدیل شد.
-
ایشیگورو با رمان جدید میآید
«کازوئو ایشیگورو»، نویسنده برنده نوبل ادبیات از انتشار رمان جدید خود در سال آینده میلادی خبر داد.
-
روایت رویش
در سالهای پرتب و تاب آغازین انقلاب، درست در تیر سال ۱۳۶۰، زمانی که هنوز غبار تحولات بزرگ سیاسی ننشسته بود، نیازی عمیق به یک تشکل منسجم برای تبیین و ترویج باورهای فرهنگی جامعه نوپا احساس میشد. امام خمینی (ره) با درک این ضرورت، فرمان تاسیس نهادی را صادر کرد که بعدها به یکی از بزرگترین و تاثیرگذارترین کارخانههای تولید فکر و هنر در کشور تبدیل شد. سازمان تبلیغات اسلامی در طول بیش از چهار دهه فعالیت، مسیری پرفرازونشیب را پیموده است. کارنامه این نهاد نشان میدهد که هرگز به یک اداره خشک دولتی محدود نمانده، بلکه از طریق بازوهای تخصصی خود، بر جغرافیا و اتمسفر فرهنگی کشور تاثیری عمیق گذاشته است.
-
نیمنگاهی به برنامههای طنز و تخصصی فوتبال پلتفرمها در شبهای جام جهانی
کاسب ویو یا طنزپرداز مردمی؟
ظهور نسل جدید کمدینهای ایرانی در فضای رسانهای کشور، با برنامههای استعدادیابی تلویزیونی بهویژه مسابقه «خندانندهشو» در برنامه خندوانه آغاز شد. چهرههایی مثل ابوطالب حسینی و امیرحسین قیاسی، بخش عمدهای از شهرت، پایگاه اجتماعی و اعتبار اولیه خود را مدیون قاب تلویزیون و تریبون رسانه ملی هستند. با این حال، با گسترش پلتفرمهای شبکه نمایش خانگی و توسعه روزافزون رسانههای تعاملی، فضای جدیدی برای این استعدادهای نوظهور فراهم شد تا فراتر از صداوسیما به برنامهسازی بپردازند.
-
ریتمهای جدید برای حافظهای کهن
در کشور ما، آیینهای سوگواری محرم و سنت مداحی، نقشی حیاتی در انتقال ارزشها، رویدادهای تاریخی و هویت مذهبی از نسلی به نسل دیگر ایفا میکنند. با این حال، در سالهای اخیر و تحت تاثیر تحولات پرشتاب فرهنگی، رسانهای و تکنولوژیک، فرم و ساختار این مناسک دچار تغییرات چشمگیری شده است. ورود ریتمهای مدرن، سبکهای موسیقی پاپ و ابزارهای الکترونیک به عرصه نوحهها و مداحیهای جدید، چالشها و پرسشهای جدی را در میان پژوهشگران، جامعهشناسان و عموم جامعه برانگیخته است.
-
آنچه در آسمان دیدیم و آنچه روی زمین فهمیدیم
جنگ ۱۲ روزه و درسهایش
جنگ ۱۲ روزه را میشود با تعداد موشکها و پهپادها روایت کرد؛ اما واقعیت این است که آنچه برای من مهمتر بود چیز دیگری بود. در آن روزها فهمیدم کشورها فقط با سلاح از خود دفاع نمیکنند با معلمهایشان با دانشگاههایشان با هنرمندانشان و حتی با نوع نگاه مردمشان به زندگی از خود دفاع میکنند.
-
هر شب یک ستاره از آسمان کربلا
کلابیه کوه خواهد زایید!
چهارم شعبان سال بیستوششم هجری، مدینه بوی سیب سرخ میداد. «کلابیه » (امالبنین)، همسر علی، در روزهایی که زینب برایش هم مادر بود و هم خواهر، پای در وادی درد نهاد. زنان همسایه با دیدن قامت بلندش میگفتند: «کلابیه کوه خواهد زایید!» امشب روایت تولد «عباس» است؛ همانی که بعدها در کربلا، از فرط ادب، پیش از برادر تشنهکام، لب به آب نرساند.
-
زنی که از سوگ، ساختن را آموخت
توران میرهادی، مادر آموزش نوین و از ایستادهترین چهرههای فرهنگی معاصر ایران، زنی بود که سوگهای عمیق شخصی را به پیروزیهای ماندگار جمعی پیوند زد. او با پایهگذاری مدرسه فرهاد و شورای کتاب کودک، ماموریتی بزرگ را در تاریخ آموزش این مرز و بوم رقم زد و به نمادی از سرسختی، امید و استمراری بیتزلزل تبدیل شد. به مناسبت سالروز تولد او، با احسان ناظمبکایی به گفتوگو نشستهایم. او روزنامهنگار، پژوهشگر و مستندنگار و نویسنده مجموعه ۲۵ جلدی «متولد تهران» است که قلمش بیش از هر چیز به ثبت تاریخ شفاهی و زیستنامهنویسی چهرههای اثرگذار معاصر اختصاص دارد.
-
تجارت سوگ
این روزها انتشار ویدیوهایی عجیب از عزاداری یک خانواده در سوگ دخترشان که در تصادف جان باخته بود در فضای مجازی، جنجال و موجی از حیرت در شبکههای اجتماعی به پا کرد. ویدیو، تالاری مجلل و باشکوه در پایتخت را نشان میداد که در آن، مراسم ختم یک دختر جوان با آیینهایی شبیه به رقص، آوازخوانی جمعی و شا باش بر سر حضار برگزار میشد. این تصاویر غیرمنتظره، بلافاصله سیلی از شایعات و داستانپردازی را درباره این سبک عزا یا مرگ مشکوک و هویت متوفی در پی داشت.
-
نگاهی به داستان ترجمه ادوارد فیتزجرالد از رباعیات خیام، به بهانه سالمرگ او
خیام ویکتوریایی و یک سوءتفاهم بزرگ
در دوم سپتامبر ۱۸۶۳، جان راسکین، منتقد هنری انگلیسی، نامهای به مترجم ناشناس اشعار عمر خیام نوشت و گفت: «با تمام وجودم از شما التماس میکنم که اشعار بیشتری از عمر خیام برای ما پیدا و ترجمه کنید؛ من - تا به امروز - چیزی به شکوه این شعر نخواندهام.» او نامه را با این کلمات به پایان رساند: «بیشتر - بیشتر - لطفا بیشتر.» مترجم یعنی ادوارد فیتزجرالد تا سال ۱۸۷۲ نامه را نخواند. در آن زمان، چاپ سوم رباعیات عمر خیام منتشر شده بود و خیام دنیای ادبیات غرب را به سرعت تسخیر کرده بود.
-
درباره زیست ادبی و انقلابی حمید سبزواری به بهانه سالروز درگذشت او
طلایهدار تکبیرها و سرودهای خیابان
در تاریخ ادبیات معاصر ایران، کمتر شاعری را میتوان یافت که سرودههایش با ضربان قلب یک ملت در آستانه یکی از بزرگترین تحولات سیاسی و اجتماعی همگام شده باشد. بیستودوم خرداد، سالروز درگذشت مردی است که طنین کلامش، خاطرات روزهای پرامید ۱۳۵۷ و پس از آن را زنده میکند. حسین آقاممتحنی، مشهور به حمید سبزواری، فراتر از یک شاعر سنتی، معماری هنری بود که کلمات را به نتهای موسیقی پیوند زد و حماسه را به کالبد شعر معاصر بازگرداند. او با درک عمیق از قدرت رسانهای هنر، شعر را از انجمنهای دربسته ادبی به میان مردم در خیابانها و سنگرهای دفاع مقدس برد. بررسی زندگی ادبی و هنری این چهره برجسته، نه تنها مطالعه یک سبک شعری، بلکه مرور مکتوب و منظوم تاریخ معاصر ایران است که به حق، نام او را به عنوان شناسنامه زمانمند انقلاب اسلامی در جریده تاریخ ثبت کرده است.
-
مدرسه آنلاین؛ تربیت آفلاین؟
طراحی هویت محور
نسل دهه نودیها نخستین نسلی در ایران است که بخش قابل توجهی از تجربه مدرسه را نه در حیاط و کلاس، بلکه پشت صفحه تلفن همراه و تبلت زیسته است. کرونا آغاز این مسیر بود، اما ماجرا به همانجا ختم نشد؛ ناترازی انرژی، آلودگی هوا و تعطیلیهای مکرر نشان داد که آموزش آنلاین دیگر یک استثنا نیست، بلکه بخشی از واقعیت نظام آموزشی ماست. با این حال، آنچه در این گذار پرشتاب کمتر مورد توجه قرار گرفت، «پرورش» و «تربیت» بود؛ گویی آموزش را منتقل کردیم، اما روح مدرسه را در راهروهای ساختمان جا گذاشتیم.