آگاه: سازمان پیمان آتلانتیک شمالی معروف به ناتو، اواخر هفته گذشته اعلام کرد ماموریتی جدید با نام نگهبان قطب شمال را برای تقویت حضور نظامی و هماهنگی فعالیتهای اعضای خود در منطقه قطب شمال آغاز کرده است. ستاد نظامی ناتو در بیانیهای اعلام کرد این ماموریت جدید، هماهنگی حضور فزاینده نیروهای کشورهای عضو در منطقه را بر عهده خواهد داشت و شامل برگزاری تمرینهای نظامی مشترک، از جمله رزمایش دانمارکی استقامت قطب شمال در گرینلند، خواهد بود. کشورهای شاخص اروپایی از جمله انگلیس و فرانسه نیز در پی افزایش تهدیدات از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا مبنی بر الحاق گرینلند، در رابطه با استقرار نیروهای ناتو در این قلمرو خودمختار به تکاپو افتادهاند؛ امری که بیانگر جدی بودن تنازع میان دو سوی آتلانتیک یعنی آمریکا و اروپا بر سر مالکیت و حاکمیت شبه جزیره استراتژیک گرینلند است.
وزارت دفاع سوئد نیز در بیانیهای اعلام کرد که با اعزام جنگندههای بومی گریپن به مناطق پیرامون گرینلند و ایسلند، در ماموریت جدید سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) مشارکت میکند. در بیانیه مطبوعاتی وزارت دفاع سوئد که در تارنمای این وزارتخانه منتشر شده، آمده است: سوئد با هواپیماهای جنگنده یاس ۳۹ گریپن در ماموریت جدید ناتو با نام نگهبان قطب شمال مشارکت خواهد کرد. هدف این عملیات پشتیبانی از امنیت در قطب شمال و شمالگان است.
از سوی دیگر، در اقدامی معنادار در حمایت از دانمارک و جزیره خودمختار گرینلند، فرانسه و کانادا با افتتاح کنسولگریهای دیپلماتیک در پایتخت گرینلند، پیام روشنی به واشنگتن فرستادند. فرانسه و کانادا به طور رسمی اعلام کردند که کنسولگریهای خود را از روز شنبه ۱۸ بهمن در نوک، پایتخت گرینلند، افتتاح کردند. حرکتی که به طور مستقیم به عنوان نمایش حمایت از دانمارک و مردم گرینلند در برابر قلدریهای آمریکا ارزیابی میشود. این اقدام دیپلماتیک در حالی انجام میشود که ایالات متحده طی هفتههای اخیر تلاشهای تازهای را برای افزایش نفوذ و حتی تسلط بر این قلمرو نیمهخودمختار دانمارکی آغاز کرده است؛ تلاشهایی که با واکنش منفی کشورهای اروپایی روبهرو شده است.
موقعیت ممتاز جغرافیایی گرینلند
گرینلند که بزرگترین جزیره جهان به شمار میرود، به دلیل موقعیت راهبردی در قطب شمال و منابع طبیعی گسترده، سالهاست مورد توجه قدرتهای جهانی قرار دارد. اما تهدیدهای اخیر واشنگتن برای کنترل این منطقه، نگرانیهای جدی در اروپا و بهویژه در دانمارک ایجاد کرده است.
مقامات فرانسوی و کانادایی اعلام کردهاند که هدف از افتتاح این کنسولگریها، تقویت روابط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی با گرینلند و حمایت از ثبات در منطقه قطب شمال است. ناظران سیاسی این اقدام را نوعی پاسخ هماهنگ اروپایی به فشارهای فزاینده آمریکا میدانند. دولت دانمارک نیز از این تصمیم استقبال کرده و آن را نشانهای از همبستگی بین متحدان ناتو توصیف کرده است. ایالات متحده پیشتر بارها علاقه خود را به گرینلند اعلام کرده و حتی پیشنهاد خرید این جزیره را مطرح کرده بود؛ پیشنهادی که از سوی دانمارک و مقامات گرینلندی بهطور قاطع رد شد. به نظر میرسد اروپا قصد دارد حضور و نفوذ خود را در این منطقه بیش از پیش تقویت کند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا بارها گفته است که گرینلند باید بخشی از ایالات متحده شود و دلیل آن را اهمیت راهبردی این جزیره برای امنیت ملی آمریکا و حضور ناتو در شمالگان عنوان کرده است. او همچنین کانادا را ایالت پنجاهویکم آمریکا خوانده است. گرینلند تا سال ۱۹۵۳ مستعمره دانمارک بود. این جزیره پس از کسب خودمختاری در سال ۲۰۰۹ همچنان بخشی از پادشاهی دانمارک باقی مانده اما اختیار خودگردانی و تعیین سیاستهای داخلی خود را دارد. چندین کشور اروپایی حمایت قاطع خود را از دانمارک و گرینلند اعلام کرده و هرگونه اشاره به اینکه آینده این جزیره میتواند توسط قدرتهای خارجی تعیین شود را رد و بر لزوم احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی تاکید کردهاند.
نگرانی مکرون پیرامون جدایی گرینلند
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه نیز در تازهترین موضعگیری خود پیرامون بحران مالکیت بر گرینلند و منازعه آمریکا و اروپا بر سر این شبه جزیره، درباره آینده تاریک و رو به نابودی اتحادیه اروپا هشدار داد. مکرون در مصاحبه با روزنامه سوئیسی تاگس-آنسیگر گفت که اگر اتحادیه اروپا در حوزههای اقتصادی و سیاسی کاری برای خود انجام ندهد، تا پنج سال دیگر دوام نمیآورد. وی در اینباره توضیح داد که صنایعی وجود دارند که اروپاییها در آنها همه چیز را از دست دادهاند، شامل صنایع شیمیایی، خودروسازی و ماشینآلات که وضعیت آنها در ۱۸ ماه زیر و رو شده است. رئیسجمهور فرانسه با بیان اینکه اروپا در واقع با یک بحران دوگانه روبهرو است، اظهار کرد: در حوزه تجاری، سونامی چین وجود دارد و در عین حال، بیثباتی میکروثانیهای در سمت آمریکایی داریم. باید از خود بپرسیم: آیا میخواهیم تماشاگر باشیم یا بازیگر؟ مکرون ادامه داد: اگر بخواهیم تماشاگر باشیم، این منجر به تسلیم رضایتبخش میشود. ما کسی را اذیت نمیکنیم، سعی میکنیم با آمریکاییها خوب باشیم و همچنان مانند گذشته با چینیها رفتار میکنیم. وی وضعیت گرینلند را نقطه عطف ژئوپلیتیکی عمیق توصیف کرد که بر تمام اروپاییها تاثیر میگذارد و افزود: در هر صورت، احساس فوریت به تنهایی کافی نیست. فکر میکنم اکنون در مرحلهای هستیم که من آن را لحظه گرینلند مینامم. این قطعا برای اروپاییها روشن کرده است که تهدیدی جدی وجود دارد. بر این اساس، رئیسجمهور فرانسه تاکید کرد: اگر کاری نکنیم، اروپا ظرف پنج سال از بین خواهد رفت.
شبکه خبری سیانان نیز در گزارشی پیرامون تنازع آمریکا و اروپا بر سر گرینلند و نقش ترامپ در ایجاد این وضعیت نوشت: دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در دومین دوره ریاستجمهوری خود با تصمیمات ناگهانی و افراطی، بیثباتی سیاسی را به ویژه در رابطه میان دو سوی آتلانتیک یعنی آمریکا و اروپا تشدید کرده است.
سیانان، در ادامه گزارش خود تصریح کرد: ترامپ، رئیسجمهوری که بیثباتترین دوران را در حافظه زنده دارد، روزبهروز بیشتر تحت تاثیر تغییرات ناگهانی و دلخواهانه شخصی خود قرار میگیرد. انضباط ماههای نخست دومین دوره ریاستجمهوری ترامپ، زمانی که دستورات اجرایی که به خوبی تنظیم میشدند، اولویتهای جهانی واشنگتن و آمریکا را بازتعریف کردند، اکنون به خاطرهای بدل شده است. تعطیل کردن آژانس توسعه بینالمللی ایالات متحده، تضعیف دولت فدرال و حمله به برنامههای تحصیلی دانشگاههای آیوی لیگ (هشت دانشگاه معتبر و قدیمی در آمریکا) ممکن بود جنجالی باشد، اما همه این اقدامات از یک دفترچه راهبرد منطقی نشأت میگرفت که در طول چهار سال دوری وی از کاخ سفید تدوین شده بود. ترامپ بیش از حد معمول بیبرنامه و سرخوشانه عمل میکند. رفتارهای افراطیتر، خلق و خوی شکننده و زودرنجی او تهدیدآمیزتر میشود.
سیانان در ادامه گزارش خود با اشاره به بحران گرینلند و استبداد ترامپ در این موضوع، نوشت: این روزها به نظر میرسد ترامپ بیشتر از حد معمول بیبرنامه و سرخوشانه عمل میکند؛ این قضیه در موضوع گرینلند و ادعای بلاوجه ترامپ پیرامون این جزیره صادق است؛ ترامپ همچنین به سمت رفتارهای افراطیتر میرود. خلق و خوی شکننده و زودرنجی او در واشنگتن در قیاس با روحیه شاد آخر هفتههای وی در خانهاش در فلوریدا، روز به روز تهدیدآمیزتر میشود. اینکه او تا چه حد در جستوجوی تسلط و قدرت پیش برود، ممکن است بستگی داشته باشد به تنش بین طغیانهای قدرتطلبانهاش و واقعیتهای سیاسی داخلی و بینالمللی که گاهی جاهطلبیهای او را مهار میکنند. سیانان در ادامه نوشت: یک الگوی تکراری امسال این بوده که وقتی رئیسجمهور آمریکا با یک اظهارنظر یا اتهامزنی عجیب و غریب، حاشیهساز میشود، مسئولان فوری تلاش میکنند آن را توجیه و مطابق همان تکانه عمل کنند. این اتفاق، برای نمونه زمانی رخ داد که ترامپ در ژانویه (دی ماه) خواستار آن شد که دانمارک گرینلند را به آمریکا واگذار کند؛ خواستهای که تقریبا باعث تنش در بین اعضای سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) شد. همین روند در دستکاری مداوم ترامپ در تعرفهها هم دیده میشود. با این حال، ماجرای گرینلند نشان داد که حتی ترامپ هم گاهی با واقعیتهای بینالمللی یا داخلی مواجه میشود. مقاومت اروپا و عصبانیت جمهوریخواهان نسبت به این ریسک ترامپ، باعث شد که او پس از شرکت در کنفرانس داووس، کمی از موضع تهاجمی خود در قبال گرینلند عقبنشینی کند.
نظر شما