۱۹ فروردین ۱۴۰۵ - ۲۳:۱۳
کد مطلب: ۲۱٬۲۹۵

اصول و مبانی پیش‌بینی‌های شهید آیت‌الله خامنه‌ای

آینده در آینه تجربه و سنت‌های الهی

حمیدرضا عرفانی‌فر _ دکترای فلسفه معاصر غرب و آگاه مسائل اندیشه

شهید آیت‌الله خامنه‌ای همواره در خلال سخنرانی‌هایشان، مطالبی درباره ابعاد مختلف آینده ایران اسلامی بیان می‌کردند که می‌توان آن دسته از مطالب را در رده «پیش‌بینی»های مبتنی بر تحلیل، طبقه‌بندی کرد. این مطالب «پیشگویی» نبودند و ادعای اخبار از غیب همراه آنها الصاق نمی‌شد، هرچند محتمل هست که دارای پشتوانه معرفت غیبی هم بوده باشند. این پیش‌بینی‌ها براساس تحلیل‌های دقیق و منظم، وسعت دید و نگاه جامع و از همه مهم‌تر با نظر به سنت‌های الهی که در قرآن و روایات آمده است، از سوی ایشان بیان می‌شدند. 

آگاه: شهید امام خامنه‌ای درباره آینده مواجهه ایران اسلامی با رژیم منحوس صهیونیستی و آمریکا نیز پیش‌بینی‌هایی داشتند. از جمله این پیش‌بینی‌ها، مبعوث‌ شدن مردم و دفاع جانانه آنها از وطن (بیانات ۱۲/۱۱/۱۴۰۴)، سیلی ‌خوردن ارتش‌های به‌ظاهر قدرتمند (بیانات ۲۸/۱۱/۱۴۰۴)، ضربه ‌خوردن آمریکا (بیانات ۲۵/۰۴/۱۴۰۴) و بیداری وجدان‌ها در مقیاس جهانی نسبت به فلسطین (نامه ۰۵/۰۳/۱۴۰۳) و... بود. گذر زمان و وقوع «جنگ رمضان» و مقاومت قهرمانانه مردم و نیروهای نظامی ایران، نشان داد که این پیش‌بینی‌ها درست بودند. این نکات حاصل شناخت عمیق از ساختارهای تاریخی، اجتماعی و دینی ایران، کشورهای منطقه و آمریکا و رژیم صهیونیستی بودند.
در این شیوه نگاه، آینده نه همچون امری تصادفی، بلکه ادامه منطقی سنت‌هایی دیده می‌شود که در تاریخ تکرار شده‌اند و در متون دینی نیز به‌صورت «قوانین تغییرناپذیر» توصیف شده‌اند. این‌گونه پیش‌بینی‌های بزرگ در کلام امام خمینی(ره) نیز مشاهده می‌شوند: مانند پیش‌بینی پیروزی انقلاب اسلامی مردم (امام خمینی ۱۳۹۹، ج ۵: ۲۰۷)، سقوط حکومت شوروی (امام خمینی ۱۳۹۹، ج ۲۱: ۲۲۰-۲۲۶)، شکست صدام (امام خمینی ۱۳۹۹، ج ۱۳: ۵۳۰) و بیداری ملت‌های اسلامی که همگی به وقوع پیوستند.
پیش‌بینی‌های شهید امام خامنه‌ای صرفا بیان آرزوها و آمال ایشان یا طرح مطالب خوشایند مردم نبودند. این پیش‌بینی‌ها براساس تحلیل ساختارهای سیاسی و اجتماعی بیان می‌شدند. شناخت لایه‌های قدرت، نقاط ضعف و قوت بازیگران منطقه‌ای و جهانی، بررسی روندهای جمعیتی، اقتصادی و فرهنگی و تحلیل رفتار دولت‌ها و ملت‌ها در شرایط فشار و بحران، از جمله عوامل مهمی هستند که در شکل‌گیری آنها نقش داشته‌اند.
این پیش‌بینی‌ها همچنین براساس تحلیل و بررسی امور واقع اتفاق ‌افتاده، یعنی امور عینی بیان می‌شدند. امور واقع‌شده، دو حالت دارند: امور جاری و امور تاریخی. حالت اول امور جاری هستند که مربوط به اوضاع و شرایط فعلی ایران، منطقه و جهان می‌شوند. مهم‌ترین این موارد در زمان بیان پیش‌بینی‌ها، عملیات «طوفان الاقصی»، «جنگ ۱۲روزه»، اغتشاشات داخلی ایران، آگاهی از جریان‌های منطقه و محور مقاومت و نیز شناخت حاکمیت ایالات متحده و رژیم صهیونیستی و نیز کشورهای منطقه بودند. البته این موارد جزیی در بسترهای کلی مدنظر ایشان قرار می‌گرفتند، مانند تغییرات در افکار عمومی، روندهای فناوری، مناسبات اقتصادی جهان، الگوهای جدید جنگ و قدرت، و نقش جوانان در تحولات اجتماعی و غیره.  
حالت دوم امور تاریخی هستند که پیش از این دوران اتفاق افتاده‌اند، هم تاریخ معاصر و هم تاریخ گذشتگان. برخی از مسائل تاریخی، که در پیش‌بینی‌های ایشان موثرند، مربوط به تاریخ معاصر ایران هستند. آیت‌الله شهید خامنه‌ای به‌واسطه فعالیت مستمر و طولانی در انقلاب، دفاع مقدس و حکمرانی کشور، تجربیات عدیده‌ای داشتند که به قوت تحلیل‌های ایشان کمک می‌کرد. ایشان چون در تحولات و پروژه‌های مهم انقلاب، حضور مستقیم داشتند، به سطحی از «شناخت تجربی» دست پیدا کرده بودند که فراتر از داده‌های خام تاریخی یا گزارش‌های رسمی بود. این شناخت برای ایشان، چراغی برای فهم بهتر مسیر آینده بود.
همچنین ایشان نسبت به تاریخ معاصر ایران و رویدادهای مهم در حکومت‌های قبل از محمدرضا پهلوی نیز از طریق مطالعه جدی، آگاهی داشتند. علاوه بر آن تاریخ تحولات و انقلاب‌های روسیه و فرانسه و غرب را مطالعه کرده بودند. تاریخ معاصر ایران تحولات و نقاط عطف مهم، بسیار دارد که درک الگوی آنها توسط رهبر شهید، به ایشان این امکان را داده بود که روندهای محتمل آینده را بهتر تصویر کنند. سقوط پهلوی، قیام‌های مردمی، نهضت مشروطه، موقعیت ایران در جنگ‌های جهانی، ملی‌ شدن نفت، مبارزه‌ها و مقاومت‌ها، همگی درس‌هایی برای پیش‌بینی تحولات آینده هستند.
همچنین برخی امور تاریخی مربوط به اتفاقاتی هستند که در تاریخ اسلام بیان شده‌اند. آنها نیز می‌توانند الگوهای خوبی برای تحلیل و شناخت اوضاع باشند. تاریخ صدر اسلام و دوره‌های پس از آن، زندگی و سیره ائمه علیهم السلام، واقعه عاشورا و غیره، علاوه بر ارزش دینی، حاوی قوانین اجتماعی‌ای هستند که در شناخت رفتار جمعی، تحرکات دولت‌ها و مقاومت ملت‌ها می‌توانند مورد توجه قرار گیرند. این نگاه، نوعی «تاریخ تطبیقی» میان گذشته امت‌ها و امروز جوامع مسلمان ایجاد می‌کند. شهید امام خامنه‌ای نیز همواره از جریانات سیاسی، صلح‌ها و قیام‌ها و غزوات و جنگ‌های پیامبر اکرم (ص)، امیرالمومنین (ع)، سیدالشهدا (ع) و ائمه معصومین (ع) برای تحلیل امور جاری بهره می‌گرفتند. 
دسته دیگر از امور تاریخی، وقایعی هستند که در قرآن کریم و منابع دینی آمده‌اند. عبرت‌هایی که از نقل قصه‌های تاریخی اقوام مختلف و پیامبران در قرآن آمده است می‌تواند راهنمای مفیدی در جهت تحلیل و پیش‌بینی باشد. قرآن در موارد متعددی پس از بیان داستان اقوام گذشته، از «سنت‌های الهی» سخن می‌گوید؛ قوانینی مانند «هلاکت نظام‌های ستمگر» (یونس: ۱۳؛ فاطر: ۴۴؛ اسراء: ۱۶)، «پیروزی صابران» (فتح: ۲۳)، «قانون تغییر سرنوشت از سوی خود مردم» (رعد: ۱۱)، یا «تاثیر ایمان و عمل نیک در سرنوشت جمعی» (اعراف: ۹۶؛ نساء:۱۳۳). برای شهید خامنه‌ای که این سنت‌ها را مبنای تحلیل می‌نهاد، پیش‌بینی تنها یک کار علمی محدود به اندیشکده‌ها نبود؛ بلکه پیوندی با نظام سنت‌های الهی داشت.
پیش‌بینی‌های شهید امام خامنه‌ای درباره تحولات ایران و منطقه غرب آسیا در سال‌های اخیر را نمی‌توان صرفا با ابزارهای سیاست کلاسیک توضیح داد. این مجموعه به هم ‌پیوسته از تحلیل تاریخی، تجربه میدانی، مشاهده دقیق واقعیت‌ها و استفاده از چارچوب‌های الهیاتی، سبب شد که ایشان بتوانند روندهایی را پیش‌بینی کنند که برخی از آنها در مقاطعی تحقق یافته‌اند و از تحقق برخی دیگر نیز نشانه‌هایی دیده می‌شود.
تحرکات مردمی، افزایش آگاهی عمومی، محورهای مقاومت در جوامع مسلمان و به‌خصوص مقاومت ایران در «جنگ رمضان»، نوعی روند بلندمدت برای تحول و تغییر ایجاد کرده که آینده سیاسی منطقه را تحت‌ تاثیر قرار می‌دهد. به امید اینکه دیگر پیش‌بینی‌های رهبر شهید انقلاب، از جمله زوال و سقوط آمریکا و نابود شدن اسرائیل نیز به واقعیت بپیوندد.
منابع: قران کریم.
شهید خامنه‌ای. ۱۴۰۴. «بیانات در دیدار اقشار مردم به مناسبت چهل‌وهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی». ۱۲/۱۱/۱۴۰۴. دسترسی در 
https://khl.ink/f/۶۲۵۳۰.
شهید خامنه‌ای. ۱۴۰۴. «بیانات در دیدار مردم آذربایجان شرقی». ۲۸/۱۱/۱۴۰۴. دسترسی در https://khl.ink/f/۶۲۶۶۳.
شهید خامنه‌ای. ۱۴۰۴. «بیانات در دیدار رئیس و مسئولان قوه قضائیه». ۲۵/۰۴/۱۴۰۴. دسترسی در https://khl.ink/f/۶۰۷۰۶.
شهید خامنه‌ای. ۱۴۰۳. « نامه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به دانشجویان حامی مردم فلسطین در دانشگاه‌های ایالات متحده آمریکا». ۱۰/۰۳/۱۴۰۳. دسترسی در https://khl.ink/f/۵۶۵۶۷.
امام خمینی. ۱۳۹۹. صحیفه نور. تهران: نشر عروج، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.