آگاه: مسدود بودن تنگه هرمز و اعمال کنترل ایران بر آن در واکنش به تجاوز آمریکا، کشورهای عمدتا غربی را به مرز فاجعه رسانده است. دیوید میلیبند، وزیر خارجه سابق انگلیس میگوید: اگر تنگه هرمز باز نشود تا دو ماه دیگر فاجعه رخ میدهد. میلیبند اعتقاد دارد مشخص است که مسیر نفت و گاز بسته شده اما موضوع کود شیمیایی هم هست؛ ۳۰ درصد کود شیمیایی جهان از تنگه هرمز عبور میکند و در حال حاضر این مسیر هم کاملا مسدود شده است. همین الان در آفریقا، کود به زمین کشاورزی نمیرسد و ما عملا داریم فتیله یک بمب ساعتی را روشن میکنیم؛ بمب ساعتی قحطی که در ماه ژوئن یعنی حدودا دو ماه دیگر منفجر خواهد شد.
بلومبرگ نیز در گزارشی نوشت: قیمت گندم در مسیر ثبت بزرگترین افزایش هفتگی خود در نزدیک به دو ماه قرار گرفت، زیرا نگرانیهای مداوم آبوهوایی و کاهش عرضه کودهای شیمیایی مرتبط با جنگ در ایران، نگرانیها را نسبت به چشمانداز عرضه این محصول تشدید کرده است.
جبران کاهش تولید انرژی در غرب آسیا، دو سال طول خواهد کشید
از سوی دیگر، رئیس آژانس بینالمللی انرژی با توجه به تاثیرات تجاوزات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، اعلام کرد که جبران کاهش تولید نفت و گاز در غرب آسیا، حدود دو سال طول خواهد کشید. فاتح بیرول، در گفتوگویی با هفتهنامه والاستریت ژورنال، تاکید کرد که بازیابی سهم قابل توجهی از تولید نفت و گاز از دست رفته بر اثر جنگ علیه ایران میتواند تا دو سال طول بکشد. به نوشته اویل پرایس، این جدول زمانی مهم است زیرا بازارها هنوز این اختلال را موقتی میدانند. اما اینطور نیست. میادین نفتی، پالایشگاهها و خطوط لوله در سراسر خلیج فارس آسیب دیدهاند. تنگه هرمز نیز تا حد زیادی بسته شده و یک مسیر کلیدی صادرات نفت خام و سوخت را قطع کرده است. این اختلالات در مجموع صدها میلیون بشکه را از بازار حذف کردهاند.
رئیس آژانس بینالمللی انرژی این ایده را که عرضه به دنبال از سرگیری حمل و نقل به سرعت باز خواهد گشت، رد کرد و افزود: بازگشایی تنگه هرمز، تولید را به سطح قبل از جنگ برنمیگرداند. تاسیسات باید تعمیر شوند و تولید باید دوباره از سر گرفته شود. این در پی برآوردهای قبلی آژانس بینالمللی انرژی است که اعلام کرده بود جنگ تاکنون تا ۱۳ میلیون بشکه در روز از تولید نفت را کاهش داده است. کل ضررهای صادراتی، شامل محصولات پالایششده، حتی بیشتر هم بوده است. بیش از ۸۰ تاسیسات نفت و گاز در سراسر منطقه غرب آسیا آسیب دیدهاند. فاتح بیرول، همچنین روز جمعه به روزنامه نویه زورشر سایتونگ گفت: این بازه زمانی جبران کاهش تولید، از کشوری به کشور دیگر متفاوت خواهد بود. به عنوان مثال، در عراق، این زمان بسیار بیشتر از عربستان سعودی طول خواهد کشید. با این حال، ما تخمین میزنیم که در مجموع تقریبا دو سال طول بکشد تا دوباره به سطح قبل از جنگ برسیم. بیرول افزود که بازار عواقب بسته شدن طولانی مدت تنگه هرمز را دستکم گرفته است. وی خاطرنشان کرد که محمولههای نفت و گازی که قبل از شروع جنگ در ایران در مسیر رسیدن به مقاصد خود بودند، اکنون به مقصد رسیدهاند و تاثیر کمبودها را کاهش دادهاند. رئیس سازمان بینالمللی انرژی همچنین ادامه داد: اما هیچ نفتکش جدیدی در ماه مارس بارگیری نشد. هیچ تحویل جدیدی از نفت، گاز یا سوخت به بازارهای آسیایی صورت نگرفت. این شکاف اکنون آشکار میشود. اگر تنگه هرمز بازگشایی نشود، باید برای قیمتهای انرژی به طور قابل توجهی بالاتر آماده شویم.
کمبود سوخت هواپیما در اروپا
چندین فرودگاه اروپایی هشدار دادهاند که اگر تنگه هرمز به روی تحویل سوخت بسته بماند، ممکن است ظرف سه هفته با کمبود سوخت هواپیما مواجه شوند. مقامات اروپایی هشدار میدهند که هواپیمایی اروپا با کمبود سوخت مواجه است، زیرا تنشها بر سر تنگه هرمز در پی تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، سفر را در آغاز فصل تابستان تهدید میکند. به گزارش الجزیره، هفت هفته پس از جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران که حریم هوایی را بست و صنعت هوانوردی را به هرجومرج کشاند، خطوط هوایی که از غرب آسیا عبور میکنند، پس از مجبور شدن به لغو و تغییر مسیر صدها پرواز، به آرامی در حال بازگشت به ترافیک عادی هستند، اما یک تهدید جدید و بالقوه آسیبرسانتر پدیدار شده است و آن عبارت است از کمبود شدید سوخت جت که میتواند پروازها در اروپا را درست همزمان با نزدیک شدن به فصل سفرهای تابستانی متوقف کند.
هیاهو برای هرمز
اما اروپا در حالی که آثار محدودیتهای تردد در تنگه هرمز بهطور فزایندهای بر اقتصادش سنگینی میکند و ناکامی راهبرد نظامی دونالد ترامپ در جنگ تجاوزکارانه علیه ایران نیز برای آن آشکار شده، با فضاسازی سیاسی و تلاش برای اقناع افکار عمومی داخلی میکوشد ابعاد این شکست را لاپوشانی کند.
در همین راستا، دفتر نخستوزیر انگلیس در بیانیهای اعلام کرد کییر استارمر، نخستوزیر انگلیس روز جمعه در پاریس به همراه امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه ریاست مشترک نشست درباره آینده تنگه هرمز را برعهده خواهد داشت. لندن ادعا میکند که حدود ۴۰ کشور در آن حضور خواهند داشت و محور آن، بازگرداندن جریان تجارت و انرژی از این آبراه و کاهش تبعات اقتصادی بحران موجود است، اما برخلاف ادبیات پرطمطراق لندن و پاریس، خود منابع غربی هم اذعان دارند که این هیاهوی تازه، از سطح پیامسازی سیاسی فراتر نرفته است.خبرگزاری رویترز به نقل از منابع اروپایی گزارش داده که هرگونه سازوکار چندجانبه درباره هرمز فقط پس از پایان درگیری و با نوعی تفاهم میان ایران و آمریکا قابل تصور است. به نوشته این خبرگزاری، گفتوگوهای جاری بیشتر ناظر بر آمادهسازی سیاسی و ارسال سیگنال به بازارهاست و هنوز با یک طرح روشن و قابل اجرا فاصله دارد. همین فاصله میان ادعاهای بزرگ و امکان تحقق محدود، نشان میدهد نشست پاریس بیش از آنکه راهحلی برای بحران باشد، تلاشی برای سرپوش گذاشتن بر بنبست راهبردی غرب است.
کارشناسان معتقدند شتاب لندن و پاریس برای برگزاری این نشست، بیش از هر چیز از فشار فزاینده بحران هرمز بر اقتصاد اروپا ناشی میشود. چندی پیش اورسولا فوندرلاین، رئیس کمیسیون اروپا اعتراف کرد که جنگ علیه ایران ۲۲ میلیارد پوند هزینه به اروپا تحمیل کرده است. از این منظر، نگرانی اصلی اروپا نه مسئولیت جهانی ادعایی، بلکه تبعات مستقیم بحران بر بازار انرژی، حملونقل و هزینههای زندگی در داخل این قاره است. البته این نخستین بار نیست که غرب با عناوین تازه، همان دستور کار قبلی را بازتولید میکند. نشست دوم آوریل لندن نیز با حضور وزرای خارجه تعدادی کشورها برگزار شد و خروجی آن از چند موضعگیری کلی و تکرار ادعاها فراتر نرفت. اکنون نیز ارتقای سطح نشست از وزیران به سران، بیش از آنکه نشانه پیشرفت باشد، تلاشی برای حفظ التهاب سیاسی پرونده و القای این تصور است که اروپا پس از ناکامی واشنگتن هنوز چیزی برای عرضه دارد.
در برابر این فضاسازی، جمهوری اسلامی ایران به صراحت روایت غرب را رد و تصریح کرده که جدا کردن تحولات دریایی از ریشه اصلی بحران، یعنی تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی، تحریف واقعیت است. این موضع در کنار سخنان صریح هیات ایرانی نشان میدهد که تلاش تازه لندن و پاریس، نه برای حل بحران، بلکه برای بازنویسی صورت مسئله و پاک کردن رد پای بنبست آمریکا در این پرونده است. در مجموع، نشست پاریس را باید ادامه همان خطی دانست که غرب از آغاز بحران دنبال کرده است، یعنی تبدیل یک شکست راهبردی به مجموعهای از نشستها، عناوین و بیانیهها برای آرام کردن بازارها و اقناع افکار عمومی. به بیان دیگر، آنچه در پاریس و لندن جریان دارد، بیش از آنکه راهی برای حل بحران هرمز باشد، هیاهویی سیاسی برای لاپوشانی تبعات جنگی است که آمریکا و متحدانش در تحقق اهداف آن ناکام ماندهاند.
ابتکار غیرعملی اروپاییها!
از سوی دیگر، سخنگوی وزارت خارجه روسیه اعلام کرد که مأموریت چندملیتی احتمالی برای بازگرداندن آزادی دریانوردی در تنگه هرمز که توسط فرانسه و انگلیس پیشنهاد شده است، غیرعملی است. ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه همچنین استدلال کرد که پاریس هیچ تلاشی برای هماهنگی ایدههای خود برای ایجاد این مأموریت، در درجه اول با طرفهای درگیر از جمله ایران، انجام نمیدهد. زاخارووا همچنین گفت: واضح است که این پروژه در شکل فعلی خود، غیرقابل اجراست. این تصور ایجاد میشود که در پاریس، ضمن شبیهسازی فعالیت دیپلماتیک جدی، اولویت اصلی ایجاد ظاهری از مشارکت در فرآیندهای بینالمللی است. سخنگوی وزارت خارجه روسیه با اشاره به نشست روز جمعه درباره تنگه هرمز در پاریس، استدلال کرد که این ابتکار با هدف دادن وزن سیاسی ویژه به فرانسه در امور جهانی است، وزنی که پاریس اساسا در سالهای اخیر از دست داده است.
اظهارات این مقام مسئول روسی در حالی مطرح میشود که امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه و استارمر، نخستوزیر انگلیس روز گذشته به طور مشترک ریاست کنفرانسی را در پاریس با هدف به اصطلاح بازگرداندن آزادی دریانوردی در تنگه هرمز برعهده داشتند. به گفته ریاست جمهوری فرانسه، این کنفرانس کشورهای غیرمتخاصمی را که مایل به مشارکت در یک مأموریت چندملیتی و صرفا دفاعی با هدف بازگرداندن آزادی دریانوردی در تنگه هرمز در صورت امکان هستند، گرد هم میآورد. این ابتکار عمل ابتدا اوایل ماه گذشته توسط رئیسجمهور فرانسه مطرح شد که گفته پاریس و متحدانش در حال آمادهسازی ماموریتی با هدف بازگشایی این آبراه بینالمللی و اسکورت کشتیها پس از فروکش کردن جنگ علیه ایران هستند.
نظر شما