آگاه: در طبیعت، زندگی جانوران به چرخه غذایی وابسته است. به عبارت دیگر هر زمان که غذای مورد نیاز جانوران به وفور و به آسانی در دسترس باشد در نتیجه جمعیت آن گونه هم زیاد میشود. البته در طبیعت شکارچیان نیز حضور دارند که جمعیت زیرگونههای دیگر را کنترل میکنند. این در حالی است که در شهرها این چرخه توسط انسانها به هم میخورد. حتما شما هم بارها دیدهاید که جلوی رستورانها و اصنافی که با مواد غذایی سر و کار دارند، موشها هم بیشتر دیده میشوند. این جوندگان موذی از تهمانده غذاها، زبالههای داخل مخازن، مواد غذایی که در خیابان رها میشوند، باقیمانده محصولات کشاورزی در اطراف میادین میوه و ترهبار و مغازههای میوهفروشی و غیره تغذیه میکنند. در مقابل نیز گربهها به عنوان شکارچیان طبیعی موشها، اغلب از سوی مردم و با غذاهای آماده و مقوی تغذیه میشوند. در چنین شرایطی دیگر هیچ گربهای حاضر به تلاش برای شکار و غذا نیست. همین مسائل جزئی در کنار هم موجب میشود تا شهر درگیر معضل موشهای موذی شود؛ مسئلهای که همیشه جزو دغدغههای مدیران شهری و البته کارشناسان محیط زیست بوده است.
چرا با سرعت زیاد میشوند؟
کارشناس محیط زیست به بررسی علل افزایش جمعیت موشها در تهران و راهکارهای موثر برای کنترل آنها پرداخت. اردوان پورمحمدی، کارشناس محیط زیست و مدیر اسبق کنترل حیوانات شهری شهرداری تهران، به اهمیت مدیریت پسماند مواد غذایی در کنترل جمعیت موشها اشاره کرد و به «مهر» گفت: یکی از اصلیترین دلایل افزایش جمعیت موشها در شهرها، دسترسی آسان به مواد غذایی است، اگر پسماند مواد غذایی به درستی مدیریت نشود، این مواد بهراحتی در دسترس موشها قرار میگیرد و باعث افزایش سریع جمعیت آنها میشود. وی ادامه داد: در این راستا، آموزش شهروندان در خصوص نحوه مدیریت صحیح پسماندها و جلوگیری از ریختن مواد غذایی در معابر عمومی، نقش بسیار مهمی دارد و زمانی که پسماند مواد غذایی به درستی جمعآوری و مدیریت نشود، موشها به سرعت از این مواد برای تغذیه خود استفاده میکنند و همین امر موجب افزایش جمعیت آنها میشود.
این کارشناس محیط زیست همچنین به نقش شهرداریها در این زمینه پرداخت و توضیح داد: شهرداریها باید سازوکارهای اجرایی موثری برای جمعآوری و دفع پسماندها طراحی کنند. ایجاد سامانههای جمعآوری و تفکیک پسماند، به ویژه در مناطق پرجمعیت شهری، میتواند بهطور چشمگیری از دسترسی موشها به مواد غذایی جلوگیری کند و با برنامهریزی دقیق و اقدامات عملیاتی، شهرداریها میتوانند نقش مهمی در کاهش تعداد موشها در محیطهای شهری ایفا کنند.
پورمحمدی در ادامه به اهمیت پاکسازی محیطی و بهسازی زیستگاههای موشها پرداخت و افزود: برای کنترل جمعیت موشها، لازم است که زیستگاههای آنها شناسایی و از بین بروند. ترکها و شکافهای موجود در ساختمانها و زیرساختهای شهری باید ترمیم شود تا موشها نتوانند در آنها پناه بگیرند، همچنین ایجاد موانع فیزیکی برای جلوگیری از ورود موشها به فضاهای بسته، میتواند یکی دیگر از راهکارهای موثر در این زمینه باشد.
معضل مهربانی اشتباه
پورمحمدی تاکید کرد: غذا دادن به حیوانات در محیطهای شهری، اگرچه با نیت خوبی انجام میشود، اما میتواند تبعات منفی برای اکوسیستم شهری به همراه داشته باشد. در واقع، وقتی مردم به پرندگان یا گربهها غذا میدهند، موشها نیز از این مواد غذایی بهرهمند میشوند و این باعث افزایش جمعیت آنها میشود و غذا دادن به حیوانات، به ویژه در معابر عمومی، به طور غیرمستقیم به نفع موشهاست، زیرا این حیوانات نیز از این مواد استفاده میکنند و بدین ترتیب چرخهای از دسترسی به غذا برای موشها ایجاد میشود. وی در ادامه افزود: اگرچه غذا دادن به حیوانات در طبیعت، بهویژه برای پرندگان، ممکن است یک رفتار مثبت به نظر برسد، اما در محیطهای شهری، این کار میتواند تعادل زیستی را به هم بزند. ما نباید بهطور غیرمستقیم به موشها کمک کنیم تا جمعیت خود را افزایش دهند و در حقیقت، غذا دادن به حیوانات در محیط شهری میتواند موجب افزایش جمعیت موشها شود که این مسئله خود باعث بروز مشکلات بهداشتی و زیستمحیطی میشود.
راهکارهای پیشنهادی برای مدیریت جمعیت موشها
پورمحمدی برای مقابله با این چالش، گفت: باید مجموعهای از اقدامات انجام شود که از جنبههای مختلف به کنترل جمعیت موشها کمک کند و برگزاری کمپینهای آموزشی در سطح جامعه برای آگاهسازی مردم از خطرات غذا دادن به حیوانات شهری و نحوه صحیح مدیریت پسماندها میتواند به کاهش مشکلات کمک کند و در این زمینه، نقش رسانهها و سازمانهای محیط زیستی در آموزش مردم بسیار مهم است. وی افزود: شهرداریها باید نظارت بیشتری بر واحدهای تجاری داشته باشند تا از ریختن مواد غذایی و ضایعات در معابر عمومی جلوگیری کنند، همچنین باید برنامههای بهداشتی ویژهای برای واحدهای تجاری فعال در زمینه مواد غذایی تعریف شود تا از آلودگی محیط جلوگیری شود و شناسایی و مسدود کردن مکانهای پناهگاه موشها در زیرساختها و ساختمانها، همچنین ترمیم ترکها و شکافها در دیوارها و کفها، برای جلوگیری از افزایش جمعیت آنها ضروری است و این اقدامات میتواند بهطور چشمگیری جمعیت موشها را در مناطق شهری کاهش دهد.
ایجاد زیرساختهای جمعآوری پسماندهای شهری
وی ادامه داد: باید سیستمهای جمعآوری پسماند در سطح شهر بهبود یابد تا از پراکندگی زبالهها در خیابانها و ایجاد منابع غذایی برای موشها جلوگیری شود، بهویژه در مناطق پرتردد و شلوغ، لازم است که شهرداریها سامانههای ویژهای برای جمعآوری زبالهها در نظر بگیرند و ایجاد نقاط جمعآوری پسماند بهصورت منظم و موثر، علاوه بر کاهش آلودگی شهری، میتواند مانع دسترسی موشها به مواد غذایی شود. این اقدامات باید در راستای حفظ بهداشت شهری و جلوگیری از مشکلات بهداشتی و اکولوژیکی انجام گیرد.
پورمحمدی در پایان گفت: حل مشکل جمعیت موشها در شهرها نیازمند همکاری میان شهرداری، سازمانهای محیط زیست و مردم است. با همکاری مشترک و پیگیری این راهکارها میتوان بهطور موثری جمعیت موشها را کنترل کرد و سلامت عمومی را حفظ کرد.
نظر شما