به انتخاب رهبر شهید
یکی از کتابهایی که مطالعه آن مکررا از سوی رهبر شهید آیتالله سیدعلی خامنهای توصیه شده، «نگاهی به تاریخ جهان» نوشته جواهر لعل نهرو، اولین نخستوزیر هند پس از استقلال است. ایشان در سالهای مختلف و در جمعهای گوناگون با استناد به گزارشهای مستند نهرو از وضعیت هند پیش و پس از استعمار انگلیس، تلاش کردهاند تصویری واقعی از ماهیت سلطهگری و فقرآفرینی نظام استعماری ترسیم کنند.
امام شهید انقلاب در دیدار با فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سالروز ولادت حضرت امام رضا (ع) در سال ۱۳۹۲ چنین فرموده بودند: «این کتاب جواهر لعل نهرو - نگاهی به تاریخ جهان - را بخوانید؛ در بخشی که دخالت و نفوذ انگلیسها در هند را بیان میکند، تصویر میکند، تشریح میکند - او آدمی است هم امین، هم مطلع - میگوید صنعتی که در هند بود، علمی که در هند بود، از اروپا و انگلیس و غرب کمتر نبود و بیشتر بود. انگلیسها وقتی وارد هند شدند، یکی از برنامههایشان این بود که جلوی گسترش صنعت بومی را بگیرند. خب، بعد کار هند به آنجا میرسد که دهها میلیون آن وقتها، صدها میلیون در دورههای بعد، فقیر و گدا و خیابانخواب و گرسنه به معنای واقعی داشته باشد؛ آفریقا همینجور است؛ بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین همینجورند. پس نظام سلطه علاوه بر اینکه جنگافروز است، فقرآفرین است.»
رهبر شهید همچنین در دیدار با اساتید دانشگاهها در سال ۱۳۹۲، درباره کتاب «نگاهی به تاریخ جهان» چنین فرمودند: «نگاه کنید به نوشته نهرو در «نگاهی به تاریخ جهان»؛ او تشریح میکند پیشرفتهای علمی و فنی موجود در هند را پیش از ورود انگلیسها. بنده تا قبل از اینکه این مطلب را از نگاه آدم مطلعی مثل نهرو - که آن روز این را نوشته بود - بخوانم، از چنین مسئلهای مطلع نبودم. یک کشوری در مسیر علمی معقول و صحیحی حرکت میکند، بعد میآیند به کمک علم و به کمک سلاح این کشور را تصرف میکنند، بیدریغ انسانها را میکشند، منابع ثروت او را از بین میبرند و خودشان را بر او تحمیل میکنند. ثروت را از هند بیرون میکشند، میروند در کشور خودشان سرمایهگذاری میکنند، ذخیره درست میکنند. انگلیسها آمریکا را با پولی که از هند به دست آوردند، گرفتند.»
علاوه بر این، ایشان در دیدار با نخبگان جوان در سال ۱۳۸۹ به این کتاب اشاره کردند و گفتند: «شما ملاحظه کنید اینها در هند چه کردند، در چین چه کردند. در قرن نوزدهم، انگلیسیها در هند فجایعی آفریدند که من یقین دارم - شما جوانها کمتر هم به تاریخ و به این چیزها اهمیت میدهید - یکهزارم آنچه را که اتفاق افتاده، شما در تبلیغات و در حرفها نشنیدهاید. «نهرو» در کتاب خودش مینویسد اینها آمدند هند. به گفته او، در دورانی که هنوز انقلاب صنعتی نشده بود و ماشینهای بزرگ به وجود نیامده بود، شبه قاره هند از لحاظ صنعت، یکی از کشورهای پیشرفته دنیا بوده. اینها برای اینکه کار خودشان را پیش ببرند، صنعت هند را نابود کردند؛ طبقه متوسط هند را نابود کردند؛ پیدایش حرکت به سمت دانش و صنعت را با انواع و اقسام تضییقها متوقف کردند؛ یک بیماری مزمن در کالبد یک ملت به وجود آوردند و تزریق کردند؛ که هنوز که هنوز است، بعد از گذشت تقریبا ۱۵۰ سال از شروع این کارها در هند، این بیماری در آنجا علاج نشده.»
«نگاهی به تاریخ جهان» را زندهیاد محمود تفضلی ترجمه و انتشارات امیرکبیر آن را در سه جلد و برای نخستین بار در سال ۱۳۳۸ منتشر کرد. تاریخ آخرین بازنشر آن سال ۱۴۰۴ است در نوبت بیستوششم.
به انتخاب شهید سلیمانی
سردار شهید حاج قاسم سلیمانی در یادداشتی به تاریخ فروردین ۱۳۹۶ به تمجید از کتاب «وقتی مهتاب گم شد؛ خاطرات علی خوشلفظ» پرداخت. او پس از مطالعه کتاب «وقتی مهتاب گم شد؛ خاطرات علی خوشلفظ» که به قلم حمید حسام توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده است، در متنی خطاب به راوی کتاب یعنی جانباز سرافراز علی خوشلفظ چنین نوشت:
«عزیز برادرم علی عزیز؛ همه شهدا و حقایق آن دوران را در چهره تو دیدم. یک بار همه خاطراتم را به رخم کشیدی. چه زیبا از کسانی حرف زدهای که صدها نفر از آنها را همینگونه از دست دادم و هنوز هر ماه یکی از آنها را تشییع میکنم و رویم نمیشود در تشییع آنها شرکت کنم. ۱۰ روز قبل بهترین آنها را -مراد و حیدر را- از دست دادم، اما خودم نمیروم و نمیمیرم، در حالی که در آرزوی وصل یکی از آن صدها شیر دیروز لهله میزنم و به درد «چه کنم» دچار شدهام. امروز این درد همه وجودم را فراگرفته و تو نمکدانی از نمک را به زخمهایم پاشاندی. تنهای تنهایم.
عکست را روی جلد بوسیدم ای شهید آماده رفتن و دوست ندیدهام که بهترین دوستت را در کنارم از دست دادی. امیدوارم سربلند و زنده باشی تا مردم ایران در زمین همانند دب اکبر در آسمان نشانی خدا را از تو بگیرند و به تماشایت بنشینند. برادر جاماندهات؛ قاسم سلیمانی، ۳۰/۰۱/۱۳۹۶»
این دلنوشته، گواهی صادق از تاثیری است که این کتاب بر قلب سردار گذاشته بود. علی خوشلفظ نوجوانی از همدان بود که نامش را هنگام تولد «جمشید» گذاشته بودند، اما انقلاب درونی او را به «علی» بدل کرد و اصرارش برای حضور در جبهه، از او یکی از موثرترین اعضای اطلاعات-عملیات لشکر انصارالحسین (ع) ساخت. این کتاب روایتی عینی از تحول نسلی است که سرنوشت یک کشور را تغییر داد.
آنچه این کتاب را در میان صدها اثر مشابه متمایز میکند، سه شرطی است که راوی که بعدها خود به قافله شهدا پیوست، برای نگارش آن با نویسنده میگذارد: ۱. اگر برای خدا نیست، ننویسد. ۲. همه وقایع را از چند همرزم دیگر استعلام کند و اگر تایید کردند، بنویسد. ۳. چیزی به روایت نیفزاید که شائبه تخیل پیدا کند.
همین التزام به صداقت باعث شد که این کتاب، اشک را بر چشمان رهبر شهید امت حضرت آیتاللهالعظمی سیدعلی خامنهای نیز جاری کند. حاج قاسم سلیمانی که خود در متن حادثه قرار داشت و هزاران شهید و رفیق را از نزدیک دیده بود، در کتاب «وقتی مهتاب گم شد» تصویری زنده از تمام آن حقایق یافت و در یادداشت خود نوشت: «همه شهدا و حقایق آن دوران را در چهره تو دیدم.»
بنابراین «وقتی مهتاب گم شد» دایرهالمعارفی خواندنی از سیره شهدای گمنام است؛ روایتی که خواننده را به عمق خاکریزها میبرد و معنا و مفهومی تازه از شجاعت، رفاقت و بندگی را به نمایش میگذارد. این همان اثری است که به انتخاب حاج قاسم، سزاوار است در اولویت سبد خرید هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران قرار گیرد.
این کتاب تا سال ۱۴۰۳ در انتشارات سوره مهر به چاپ چهلوسوم رسیده است.
نظر شما