آگاه: در شرایطی که کشور همچنان با مسئله ناترازی انرژی روبه‌روست و برخی پروژه‌ها نیز ممکن است تحت تاثیر شرایط خاص و محدودیت‌های ناشی از وضعیت منطقه قرار بگیرند، وزارت نیرو امیدوار است اجرای ۱۴ مگاپروژه صنعت برق بتواند تابستان امسال را با خاموشی کمتر و پایداری بیشتر پشت سر بگذارد.
شبکه برق ایران یکی از گسترده‌ترین شبکه‌های به‌ هم‌ پیوسته منطقه به شمار می‌رود؛ شبکه‌ای با بیش از یک میلیون کیلومتر طول که بخش عمده کشور را پوشش می‌دهد و امکان تامین برق از مسیرها و نیروگاه‌های مختلف را فراهم کرده است. همین ویژگی باعث می‌شود در صورت بروز مشکل در بخشی از شبکه، امکان جبران و حفظ پایداری برق وجود داشته باشد.

روزهای سخت مصرف هنوز نرسیده
«ایسنا» نوشت: بررسی‌ها نشان می‌دهد امسال شرایط آب‌وهوایی نسبت به مدت مشابه سال گذشته مساعدتر بوده و همین موضوع تا حدی بر کاهش مصرف برق تاثیر گذاشته است. بر اساس آمار رسمی، بیشینه تقاضای مصرف برق کشور در هفته سوم سال ۱۴۰۵ و در روز بیستم فروردین به ۳۸ هزار و ۷۵۵ مگاوات رسید؛ این در حالی است که در مدت مشابه سال گذشته مصرف برق به ۴۹ هزار و ۸۱۷ مگاوات رسیده بود؛ آماری که کاهش ۲۲ درصدی مصرف را نشان می‌دهد.
با این حال، مسئولان صنعت برق تاکید می‌کنند روزهای سخت مصرف هنوز فرا نرسیده و برنامه‌ریزی برای عبور از اوج بار تابستان از ماه‌ها قبل آغاز شده است. در همین راستا، ۱۴ مگاپروژه در سه محور اصلی «افزایش تولید»، «توسعه و بهینه‌سازی شبکه» و «مدیریت مصرف» تعریف شده تا ناترازی برق در ماه‌های گرم سال کنترل شود.
در بخش تولید، افزایش سه هزار مگاواتی ظرفیت نیروگاه‌های حرارتی در دستور کار قرار گرفته و همزمان توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر نیز با سرعت ادامه دارد. طبق اعلام وزارت نیرو، تاکنون بیش از ۴۵۰۰ مگاوات ظرفیت تجدیدپذیر، به‌ویژه نیروگاه‌های خورشیدی، وارد مدار شده و هدف‌گذاری رسیدن به هفت هزار مگاوات تا اوج بار تابستان است.
در کنار توسعه ظرفیت تولید، تعمیرات نیروگاه‌ها، بهینه‌سازی پست‌ها و رفع محدودیت‌های شبکه انتقال و توزیع نیز به‌عنوان بخشی از این مگاپروژه‌ها در حال انجام است. اما بخش مهمی از برنامه‌های وزارت نیرو به مدیریت مصرف اختصاص دارد؛ برنامه‌ای که صنایع، کشاورزی، ادارات، اصناف و مشترکان خانگی را دربر می‌گیرد. بر اساس این برنامه، صنایع بزرگ و انرژی‌بر مانند فولاد، سیمان و پتروشیمی موظف شده‌اند برق مازاد بر سهمیه تعیین‌شده خود را از طریق تابلوی برق آزاد، برق سبز یا گواهی صرفه‌جویی انرژی تامین کنند؛ اقدامی که به گفته مسئولان، هم به پایداری شبکه کمک می‌کند و هم زمینه بازگشت سرمایه برای تولیدکنندگان برق را فراهم خواهد کرد.

تغییر روز تعطیل از جمعه به یکی از روزهای هفته
برای صنایع متوسط و شهرک‌های صنعتی نیز تغییر روز تعطیل از جمعه به یکی از روزهای میانی هفته پیش‌بینی شده تا فشار مصرف در روزهای اوج کاهش یابد، بدون آنکه روند تولید متوقف شود.
در بخش کشاورزی نیز مشوق‌هایی در نظر گرفته شده است. بر این اساس، کشاورزانی که در ساعات اوج مصرف با برنامه‌های مدیریت بار همکاری کنند و به مدت پنج ساعت مصرف خود را کاهش دهند، در همان روز از برق رایگان بهره‌مند خواهند شد. ادارات و دستگاه‌های اجرایی نیز موظف شده‌اند از ساعت ۱۳ به بعد سیستم‌های سرمایشی خود را خاموش کنند و مصرف برق را تا ۷۰ درصد کاهش دهند. همچنین تنظیم دمای وسایل سرمایشی روی ۲۵ درجه برای ادارات، بانک‌ها و نهادهای عمومی الزامی اعلام شده است.
اصناف، مراکز تجاری و فروشگاه‌های بزرگ هم در قالب این برنامه موظف به همکاری شده‌اند؛ از کاهش مصرف سرمایشی گرفته تا استفاده از مولدهای برق در ساعات اوج بار.

همزمانی سیاست تشویق و جریمه
در بخش خانگی نیز سیاست تشویق و جریمه همزمان اجرا خواهد شد. مشترکانی که مصرف برق خود را حداقل ۱۰ درصد کاهش دهند، تا ۳۰ درصد تخفیف در بهای برق دریافت می‌کنند، اما تعرفه مشترکان پرمصرف به‌صورت پلکانی افزایش خواهد یافت.
همچنین نصب نیروگاه خورشیدی خانگی تا ظرفیت پنج کیلووات، مشمول صفر درصد تخفیف خواهد شد و در صورت استفاده همزمان از سامانه ذخیره‌ساز، این تخفیف تا ۳۰ درصد افزایش پیدا می‌کند.
یکی دیگر از طرح‌های مهم در قالب ۱۴ مگاپروژه، تعویض موتور کولرهای قدیمی با موتورهای کم‌مصرف BLDC است؛ چرا که طبق برآوردها، حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد مصرف برق تابستان مربوط به وسایل سرمایشی است و کاهش مصرف این بخش می‌تواند تاثیر قابل توجهی بر پایداری شبکه داشته باشد.
در همین حال، نصب هفت میلیون کنتور هوشمند نیز در دستور کار قرار گرفته تا امکان پایش و مدیریت دقیق‌تر مصرف فراهم شود. با وجود همه این برنامه‌ها، کارشناسان معتقدند موفقیت طرح‌های وزارت نیرو تا حد زیادی به همکاری مشترکان وابسته است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده هر زمان مدیریت مصرف به‌صورت جدی دنبال شده، فشار بر شبکه کاهش یافته و احتمال خاموشی کمتر شده است.
اکنون در آستانه تابستان، صنعت برق کشور بار دیگر در برابر آزمونی مهم قرار گرفته است؛ آزمونی که نتیجه آن نه‌تنها به میزان تولید برق، بلکه به رفتار مصرف‌کنندگان، سرعت اجرای پروژه‌ها و میزان تاب‌آوری شبکه در روزهای اوج گرما وابسته خواهد بود.