آگاه: از همین رو، سه جریان بزرگ «ناکثین»، «قاسطین» و «مارقین» را که هر کدام از زاویه‌ای امنیت و انسجام جامعه اسلامی را تهدید می‌کردند، با سرعت و صلابت سرکوب کردند. برخورد حضرت با این جبهه‌ها، برخاسته از شناخت عمیق‌شان از ریشه‌های فتنه و توازن قدرت در جامعه بود. بنابراین وقتی معاویه با زبان تهدید سخن گفت، پاسخ امیرالمؤمنین(ع) نیز پاسخی احساسی یا شعاری نبود؛ بلکه سخنی برخاسته از اطمینان به قدرت جبهه حق، تجربه تاریخی بنی‌هاشم در میدان نبرد و شناخت دقیق روحیه دشمن بود؛ پاسخی که هم اقتدار علوی را نشان می‌داد و هم پوچی هیاهوی معاویه را آشکار می‌کرد.  معاویه تلاش داشت با جنگ روانی و نمایش قدرت، جبهه شام را شکست‌ناپذیر نشان دهد و روحیه سپاه حق را تضعیف کند؛ اما حضرت دقیقا نقطه ضعف او را هدف گرفت. امام نه‌تنها از تهدید نظامی معاویه هراسی نشان نداد، بلکه اصل این تهدید را مایه تمسخر دانست؛ زیرا معاویه را فاقد سابقه حقیقی حضور در میدان‌های سخت اسلام می‌دید. ایشان در پاسخ به تهدید معاویه نوشتند:
«مرا به جنگ تهدید می‌کنی؟ گفته‌ای که نزد تو برای من و یارانم جز شمشیر چیزی نیست؛ به راستی بعد از گریه مرا به خنده آوردی. چه زمان یاد داری که فرزندان عبدالمطلب به دشمن پشت کرده باشند و از شمشیر بترسند (و به گفته شاعر): «پس کمی صبر کن که حریفت به میدان می‌آید.» بله؛ به زودی آن کس که او را دنبال می‌کنی به تعقیب تو بر می‌خیزد و آنچه را از آن فرار می‌کنی در نزدیکی خود خواهی یافت و من در میان سپاهی عظیم از مهاجران و انصار و تابعان به سرعت به سوی تو خواهم آمد، لشکری که جمعیت‌شان به هم فشرده است و به هنگام حرکت غبارشان آسمان را تیره و تار می‌کند، آنها لباس شهادت در تن دارند و بهترین ملاقات برای آنها ملاقات با پروردگارشان است و همراه آنها لشکری از فرزندان بدرند با شمشیرهای هاشمی که می‌دانی لبه تیز آنها با پیکر برادر و دایی و جد و خاندانت چه کرد و آن (مجازات) از سایر ستمکاران دور نیست.»
امیر مؤمنان علیه‌السلام، معاویه را فاقد سابقه حقیقی حضور در میدان‌های سخت اسلام می‌دید. وقتی حضرت فرمود: «بعد از گریه مرا به خنده آوردی»، در واقع هیبت ساختگی شام را فرو ریخت و نشان داد کسی که تاریخ بدر و احد و خیبر را می‌شناسد، از شمشیرهای تبلیغاتی نمی‌ترسد.
امیرالمؤمنین علیه‌السلام در ادامه، معادله واقعی قدرت را یادآوری کرد؛ اینکه قدرت تنها به انبوه سلاح و جمعیت نیست، بلکه به ایمان، سابقه جهاد و روحیه شهادت‌طلبی وابسته است. حضرت از سپاهی سخن گفت که «لباس شهادت» بر تن دارند و دیدار پروردگار را بهترین آرزو می‌دانند. این همان نقطه‌ای بود که جبهه شام از آن تهی بود؛ لشکری که بیشتر بر پایه دنیاطلبی، تعصب قبیله‌ای و فضای تبلیغاتی گرد آمده بود، نه ایمان عمیق. امام با یادآوری «فرزندان بدر» و «شمشیرهای هاشمی» به معاویه فهماند که در برابر خود، صرفا یک حکومت سیاسی نمی‌بیند؛ بلکه امتداد همان جبهه‌ای ایستاده که ستون‌های شرک را درهم شکست.
در واقع، این نامه فقط یک پاسخ نظامی نبود بلکه نوعی بازخوانی تاریخ صدر اسلام نیز بود. حضرت به معاویه یادآوری کرد که بسیاری از نزدیکان او در همان نبردهای بدر و احد، با شمشیر جبهه حق شکست خوردند و امروز نیز همان حقیقت زنده است. به‌تعبیر دیگر، امام می‌خواست بگوید: 
نزاع امروز، ادامه همان تقابل تاریخی حق و باطل است؛ فقط چهره‌ها عوض شده‌اند. بنابراین تهدید معاویه نمی‌توانست امیرالمؤمنین را منفعل کند، چون حضرت ریشه‌های این نبرد را بهتر از هر کسی می‌شناخت.
از سوی دیگر، در این نامه یک نکته مهم مدیریتی و تمدنی نیز دیده می‌شود؛ اینکه رهبر الهی نباید در برابر عملیات روانی دشمن دچار تزلزل شود. امیرالمؤمنین علیه‌السلام با آرامش، اقتدار و اعتماد کامل سخن می‌گوید؛ نه دچار هیجان می‌شود و نه از ادبیات ضعف استفاده می‌کند. این همان روحیه‌ای است که می‌تواند یک جامعه را در بحران‌ها حفظ کند. جامعه‌ای که رهبرش معادله قدرت را درست بفهمد، نه با بزرگ‌نمایی دشمن مرعوب می‌شود و نه با خیال‌پردازی، واقعیت میدان را نادیده می‌گیرد.