آگاه: افزایش قیمت انسولین در ماه‌های اخیر به یکی از دغدغه‌های اصلی بیماران مبتلا به دیابت تبدیل شده است. بسیاری از این بیماران می‌گویند در فاصله چند ماه، هزینه‌ای که برای تهیه انسولین پرداخت می‌کردند، چندین برابر شده و حالا حتی با بیمه نیز تأمین دارو برای‌شان دشوار شده است.

 اختلاف قیمت، از تهران تا کرج
بررسی میدانی خبرنگار آگاه از داروخانه‌هایی در تهران و کرج نشان می‌دهد قیمت برخی انواع انسولین در ماه‌های اخیر چندین بار تغییر کرده است. انسولین «نوومیکس» که یکی از داروهای پرمصرف بیماران دیابتی محسوب می‌شود، در برخی داروخانه‌های تهران با بیمه حدود ۳۰۷ هزار تومان و در برخی داروخانه‌های کرج حدود ۲۹۰ هزار تومان عرضه می‌شود. همین تفاوت قیمت‌ها نیز به سردرگمی بیماران افزوده است.
برخی بیماران می‌گویند هنگام مراجعه به داروخانه‌ها با قیمت‌های متفاوتی روبه‌رو می‌شوند و در بسیاری موارد، پاسخ مشخصی درباره علت اختلاف قیمت دریافت نمی‌کنند. به گفته آنها، تغییر مداوم قیمت‌ها باعث شده بیماران ناچار باشند برای پیدا کردن داروی ارزان‌تر، چندین داروخانه را جست‌وجو کنند؛ مسئله‌ای که به‌ویژه برای سالمندان و بیماران دارای مشکلات جسمی دشوارتر است. یکی از بیماران دیابتی می‌گوید: چند ماه قبل، تهیه انسولین این‌قدر پیچیده و پرهزینه نبود. الان هر بار که برای خرید دارو می‌رویم، باید نگران قیمت جدید باشیم.

حتی با بیمه هم از توان بیمار خارج شده
یکی از بیماران دیابتی که بر اساس دوز تجویزی پزشک، ماهانه به هفت قلم انسولین «نوومیکس» نیاز دارد، می‌گوید هزینه تهیه این دارو حتی با بیمه نیز به شکل چشمگیری افزایش یافته است. به گفته او، همین میزان انسولین حدود شش تا هفت ماه پیش تنها چند ده هزار تومان قیمت داشت، اما پس از چند مرحله افزایش نرخ، در بهمن‌ماه به حدود ۳۲۰ هزار تومان رسید. اکنون تهیه همان هفت قلم انسولین، حتی با بیمه، بسته به داروخانه و نحوه اعمال پوشش بیمه‌ای، بین یک میلیون و ۹۰۰ هزار تا دو میلیون و ۱۰۰ هزار تومان هزینه دارد.
او تأکید می‌کند که قیمت آزاد این دارو بسیار بیشتر است و در برخی داروخانه‌ها، قیمت هر قلم نوومیکس بدون بیمه حدود ۹۸۰ هزار تومان اعلام شده است؛ رقمی که هزینه ماهانه دارو را به چندین میلیون تومان می‌رساند و عملاً از توان بسیاری از بیماران خارج است. این بیمار می‌گوید: «قبلاً سهم دارو در هزینه‌های زندگی‌مان قابل مدیریت بود، اما حالا فقط هزینه انسولین بخش بزرگی از درآمد ماهانه را می‌گیرد. خیلی از بیماران اگر بیمه نداشته باشند، عملاً توان خرید دارو را ندارند.»
بیماران دیابتی می‌گویند میزان مصرف انسولین در افراد مختلف متفاوت است و به شرایط جسمی و تجویز پزشک بستگی دارد. برخی بیماران روزانه چند نوبت تزریق دارند و همین موضوع هزینه ماهانه درمان را بیشتر می‌کند. به گفته آنها، وقتی قیمت هر قلم انسولین طی چند ماه چندین برابر می‌شود، فشار اقتصادی مستقیم بر زندگی خانواده‌ها وارد خواهد شد.

مشکل فقط گرانی نیست
بیماران می‌گویند مشکل تنها به افزایش قیمت محدود نمی‌شود، بلکه تأخیر بیمه‌ها در به‌روزرسانی نرخ‌ها نیز باعث شده در برخی موارد، دارو با قیمت نزدیک به آزاد محاسبه شود. یکی از بیماران دیابتی می‌گوید هنگام مراجعه به داروخانه برای تهیه انسولین «لانتوس» متوجه شده که باید چند صد هزار تومان بیشتر از قبل پرداخت کند. به گفته او، مسئول داروخانه اعلام کرده که هنوز قیمت‌های جدید در سامانه برخی بیمه‌های پایه به‌روزرسانی نشده و به همین دلیل، بیمار ناچار است هزینه بیشتری بپردازد.
بیمار دیگری که ماهانه بخش قابل توجهی از درآمدش را صرف خرید انسولین می‌کند، می‌گوید: «وقتی از حقوق کارگری یا کارمندی بیمه کم می‌شود، انتظار این است که حداقل داروی حیاتی با هزینه قابل‌قبول در دسترس باشد. الان فقط هزینه انسولین بخش بزرگی از درآمد ماهانه را می‌بلعد.» برخی بیماران همچنین از محدودیت در تعداد انسولین قابل دریافت با نسخه بیمه‌ای گلایه دارند و می‌گویند در مواردی مجبور شده‌اند بخشی از داروی موردنیاز خود را آزاد تهیه کنند. آنها معتقدند اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، بسیاری از خانواده‌ها در تأمین منظم دارو با مشکل جدی روبه‌رو خواهند شد.
در مقابل، مسئولان حوزه دارو و درمان، افزایش قیمت انسولین را ناشی از مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی می‌دانند. افزایش نرخ ارز، بالا رفتن هزینه واردات مواد اولیه، رشد هزینه‌های تولید و حمل‌ونقل و همچنین تغییر سیاست‌های ارزی در حوزه دارو، از جمله دلایلی است که برای رشد قیمت‌ها مطرح می‌شود.
برخی کارشناسان حوزه سلامت نیز معتقدند سال‌ها پایین نگه داشتن قیمت دارو بدون اصلاح ساختار بیمه‌ای، در نهایت به جهش ناگهانی قیمت‌ها منجر شده است. آنها می‌گویند اگرچه انسولین همچنان تحت پوشش بیمه قرار دارد، اما سطح فعلی حمایت بیمه‌ای پاسخگوی شرایط اقتصادی فعلی نیست و لازم است پوشش‌ها متناسب با افزایش هزینه‌ها اصلاح شود.
در سال‌های گذشته، مسئله قاچاق انسولین به کشورهای همسایه نیز یکی از دغدغه‌های نظام سلامت بود. اختلاف قیمت قابل توجه میان ایران و برخی کشورهای منطقه باعث شده بود بخشی از دارو از شبکه رسمی خارج شود. حالا مسئولان می‌گویند با اجرای سامانه‌های رهگیری و ثبت شناسه دارویی، این مشکل تا حد زیادی کنترل شده است؛ اما بیماران معتقدند فشار ناشی از اصلاح قیمت‌ها نباید مستقیماً بر دوش مصرف‌کننده نهایی قرار گیرد.
خطر قطع انسولین و بستری فوری
پزشکان هشدار می‌دهند که کاهش مصرف یا قطع انسولین به دلیل مشکلات مالی، می‌تواند پیامدهای خطرناکی برای بیماران داشته باشد. انسولین برای بسیاری از مبتلایان به دیابت، دارویی حیاتی است و حذف یا کم کردن خودسرانه آن، می‌تواند به افزایش شدید قند خون، آسیب به اندام‌ها و حتی بستری فوری منجر شود.
متخصصان می‌گویند در صورت قطع انسولین، بدن وارد وضعیت اختلال متابولیک می‌شود و علائمی مانند تشنگی شدید، تکرر ادرار، ضعف، تاری دید و تهوع بروز می‌کند. در همین حال، برخی نمایندگان مجلس و فعالان حوزه سلامت نیز نسبت به افزایش هزینه داروهای بیماران مزمن هشدار داده‌اند. به گفته حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت مجلس ادامه روند فعلی می‌تواند دسترسی بخشی از بیماران به درمان منظم را دشوار کند؛ مسئله‌ای که در نهایت هزینه‌های بیشتری به نظام سلامت تحمیل خواهد کرد.
مدیران انجمن‌های مرتبط با دیابت نیز بر ضرورت حمایت از تولید داخلی باکیفیت تأکید دارند. به گفته آنها، کاهش وابستگی به واردات و تقویت تولید پایدار داخلی می‌تواند بخشی از نوسانات بازار را کنترل کند. با این حال، بیماران می‌گویند آنچه امروز برایشان اهمیت دارد، دسترسی پایدار و قابل‌تحمل به دارویی است که زندگی روزمره آنها به آن وابسته است.

انسولین هست، اما با چه قیمتی؟
واقعیت این است که برخلاف برخی کمبودهای دارویی سال‌های گذشته، اکنون مشکل اصلی بیماران دیابتی بیش از آنکه کمبود انسولین باشد، هزینه تأمین آن است. دارویی که تا چند ماه پیش با چند ده هزار تومان قابل تهیه بود، حالا حتی با بیمه نیز برای برخی بیماران به چند میلیون تومان در ماه رسیده است. بسیاری از خانواده‌ها نگرانند که در صورت تداوم افزایش قیمت‌ها، دیگر نتوانند داروی موردنیاز خود را به‌طور منظم تهیه کنند.
برای بیماران دیابتی، انسولین یک انتخاب نیست؛ بخشی از ادامه حیات است. حالا بسیاری از آنها می‌گویند نگرانی اصلی‌شان فقط گرانی دارو نیست، بلکه ترس از روزی است که دیگر توان پرداخت همین هزینه‌ها را هم نداشته باشند.