آگاه: هر سال حداقل پنج تا هشت هزار نفر در کشور مرگ مغزی میشوند؛ این درحالی است که تنها حدود یکهزار نفر از این تعداد، اهدای عضو میشوند. دکتر کتایون نجفیزاده، مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایران در گفتوگو با «ایسنا»، با بیان اینکه پذیرش مرگ مغزی با اهدای عضو ارتباط تنگاتنگ دارد، اظهار کرد: هر حادثهای که سبب افزایش فشار داخل جمجمه شود، مشکلساز میشود؛ از جمله یک ضربه که باعث ورم مغز و نرسیدن اکسیژن و ورم کردن سلولها میشود؛ که در این شرایط، فشار داخل جمجمه افزایش مییابد و چهار رگی که از داخل گردن به جمجمه رفتهاند و خونرسانی را انجام میدهند، میان این فشار بسته میشوند. خونرسانی با بستهشدن رگها قطع میشود؛ بنابراین تمام سلولهای مغز و ساقه مغز میمیرند. هنگامی که سلولها از بین رفتند، شروع به متلاشیشدن میکنند. این شرایط طی چند ساعت اتفاق میافتد و تمام سلولها طی سه روز متلاشی میشوند. اگر جمجمه فرد مرگمغزی را سه روز بعد باز کنیم با جسمی متعفن، لزج و بیشکل مواجه میشویم که به هیچوجه امکان بازگشت ندارد.
عضو هیاتمدیره مجمع جهانی فراهمآوری اعضای پیوندی ادامه داد: به طور مثال، هشت عضو در لحظه نخست مرگ مغزی قابلیت اهدا دارد که شامل قلب، ریهها، کلیهها، لوزالمعده، کبد و روده میشود؛ این احتمال وجود دارد که روز چهارم مرگمغزی، فقط دو عضو قابلیت اهدا داشته باشند. او در این باره با بیان اینکه حدود ۶۸ واحد اهدای عضو در کشور داریم، افزود: سیستم اهدای عضو در تمام کشور وجود دارد. بیمارستانها با واحدهای اهدای عضو تماس میگیرند و موارد مشکوک را گزارش میدهند.
نجفیزاده با بیان اینکه آمار و ارقام دقیقی درباره تعداد مرگ مغزی در دست نداریم، تصریح کرد: رجیستری و ثبت اطلاعات وزارت بهداشت درباره مرگ مغزی جزو برنامههای روزانه نیست. این در حالی است که وزارت بهداشت میتواند ثبت مرگ مغزی را به راحتی انجام دهد و تمام مراکز را وادار به ثبت اطلاعات کند. بر مبنای محاسبات، حداقل پنج تا هشت هزار نفر سالانه مرگ مغزی میشوند که بر اساس آمار جهانی، نصف افراد مرگ مغزی اعضای قابل اهدا دارند.
سالانه ۶ تا هفت هزار عضو قابل اهدا به زیرخاک میرود
او با بیان اینکه حدود ۱۰۰۰ نفر از افراد مرگ مغزی در ایران اهدای عضو میشوند، توضیح داد: بنابراین، میتوان گفت حدود سه تا چهار هزار نفر از افراد مرگ مغزی با قابلیت اهدا، اهدا نمیشوند. تمام افرادی که اهدای عضو نمیشوند، هشت عضو قابل اهدا دارند. شرایطی را در نظر بگیریم که خانوادهها دیر اعلام رضایت کردهاند و هر فرد دو تا سه عضو قابل اهدا دارد. حدود ۶ تا هفت هزار عضو قابل اهدا در هر سال به زیر خاک میرود که بسیار فاجعه است.
مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان درباره تعداد بیماران در انتظار پیوند عضو گفت: پیش از دوران کرونا، ۲۵ هزار نفر در لیست انتظار حضور داشتند. وزارت بهداشت، آمار و ارقام جدید بیماران نیازمند پیوند عضو را اعلام نکرده است. تعداد بیماران نیازمند اهدای عضو با افزایش جمعیت بیشتر میشود، پیشبینیها بیانگر این است که ۲۸ هزار نفر بیمار نیازمند اهدای عضو داشته باشیم. نجفیزاده درباره میزان مرگومیر بیماران نیازمند پیوند عضو توضیح داد: پیش از دوران کرونا، روزانه هفت تا ۱۰ نفر به جان میباختند این تعداد در دوران کرونا به دلیل کاهش اهدای عضو به ۱۰ تا ۱۲ نفر در هر روز رسید.
مرگ روزانه حداقل ۱۵ تا ۱۸ بیمار نیازمند عضو
مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان درباره پیامدهای جنگ بر اهدای عضو گفت: در حال حاضر و پس از جنگ تحمیلی اخیر، آمار مرگومیر بیماران نیازمند پیوند عضو بسیار زیاد است و برآورد میشود حداقل ۱۵ تا ۱۸ نفر در هر روز فوت میکنند. این اعداد و ارقام در حالی است که حدود چند هزار عضو قابل اهدا در هر سال زیر خاک میرود. این پزشک درباره ضرورت اهدای عضو اظهار کرد: حدود ۳۸ هزار بیمار دیالیزی در کشور حضور دارند که ۵۰ درصد این افراد میتوانند پیوند شوند. برخی کشورهای جهان، ۸۰ درصد بیماران دیالیزی را در لیست پیوند قرار میدهند. بر اساس آمار و ارقام تعداد بیماران دیالیزی، فقط ۱۷ تا ۱۸ هزار بیمار نیازمند پیوند کلیه در کشور زندگی میکنند؛ اعداد و ارقامی که در ارتباط با این موضوع مطرح میشود دور از واقعیت نیست. بر اساس آمار و ارقام وزارت بهداشت، متاسفانه ۱۶ درصد بیماران دیالیزی در سال فوت میکنند. اگر پیوند عضو برای بیماران دیالیزی انجام شود، احتمال فوت آنها کاهش مییابد. طول عمر و کیفیت زندگی با پیوند به هیچ وجه با دیالیز قابل مقایسه نیست.
نجفیزاده با بیان اینکه در فرآیند اهدا و پیوند عضو، ۶۱ عددی مقدس است، افزود: هر فرد مرگ مغزی هشت عضو قابل پیوند و ۵۳ نسوج قابل اهدا دارد که مجموع آن ۶۱ میشود. بر همین اساس هم برنامههای تولیدی انجمن را «۶۱ ثانیه» نامگذاری میکنیم؛ تفاوت میان رضایت اهدای عضو یا عدم رضایت فقط چند ثانیه است. یک تصمیم درست میتواند تغییر بزرگی در زندگی چندین انسان و عاقبت اهداکننده ایجاد کند.
مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان درباره کارت اهدای عضو گفت: هنگامی که علت نداشتن کارت اهدای عضو را از دیگران میپرسیم، در پاسخ اظهار میکنند که اطلاعی درباره این کارت ندارند یا گرفتن کارت را بنا به دلایل مختلف پشت گوش میاندازند. این احتمال وجود دارد که فرد خواهان اهدای عضو باشد اما به دلیل اینکه کارت اهدای عضو ندارد و خانواده او از خواستههایش مطلع نیست، تصمیم درست نگیرد. تمام خانوادهها میبایست بدانند که مرگ مغزی به معنی پایان زندگی است و این موضوع به فرهنگسازی نیاز دارد. رسانهها میتوانند در زمینه فرهنگسازی نقش موثری داشته باشد.
نجفیزاده درباره تعداد پیوند عضو در ایران گفت: ۸۵ هزار پیوند عضو در کشور انجام شده که تعدادی از این موارد، پیوند کلیه از افراد زنده است. خانوادههای اهداکننده دست به کار بزرگی زدهاند، آن هم در شرایطی که فرهنگ جامعه در زمینه اهدا آنچنان رشد نکرده است. اگر خانوادههای اهدا کننده نبودند، تعداد پیوند عضو در کشور به عدد ۸۵۰۰۰ نمیرسید.
مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان درباره چالشهای مسیر اهدای عضو گفت: دو چالش در زمینه اهدای عضو وجود دارد که یکی از این موارد وزارت بهداشت است. به طور، هیچ کاری بدون پیگیری، نظارت و بازرسی به درستی انجام نمیشود. حدود ۸۰ اهدای عضو در شرایط جنگی انجام شد و تیم اهدا و پیوند کار بزرگی انجام دادند. به طور مثال جراح میتوانست به یک شهر که خطر کمتری دارد در دوران جنگ برود اما پای کار ماند. نه فقط پزشک بلکه هماهنگ کننده نیز بر بالین فرد مرگ مغزی حاضر شد.
نظر شما