آگاه: معارف علوی؛ پیشران حرکت در میدانهای سخت هستند. میدان مبارزه، پیش از آنکه میدان ابزارهای مادی باشد، میدان «غلبه روحی» و «تعالی شناختی» است. معارف علوی، نه یک منظومه نظری انتزاعی برای کنج کتابخانهها، بلکه «دینامیک حیاتبخش» برای جامعهای است که در بطن درگیریهای تمدنی، قصد صیانت از حق را دارد. الهامبخشی این معارف در میدان مبارزه، به معنای استخراج «منطق عمل» از نهجالبلاغه برای مدیریت بحرانها و عبور از فتنههاست. در منظومه علوی، مبارزه از «بصیرت» آغاز میشود، با «امید» تداوم مییابد و با «اخلاق» به پیروزی پایدار میرسد. این یادداشت به تبیین این گذار از معارف به میدان عمل میپردازد.
بصیرت؛ سلاح عبور از جنگهای شناختی است. در تقابلهای امروز، دشمن با «جنگ شناختی» به دنبال «حیرتزده کردن جامعه» و «فروپاشی نظام تحلیل نیروهای خودی» است. امیرالمومنین (ع) فتنه را آزمونی میدانند که جوهر جامعه را عیان میکند. آیه ۲۹ انفال، شاهکلید عبور از این شرایط است: «إن تَتَّقُوا اللَّهَ یجْعَل لَّکمْ فُرْقَانا». بصیرت علوی در میدان مبارزه، یعنی دارا بودن قدرت «تمیز حق از باطل» در شرایط غبارآلود.
الهامبخشی معارف علوی در اینجا، تجهیز نیروها به «قوه تحلیل» است. جامعهای که با معارف علوی تربیت شده باشد، مرعوب روایتهای دشمن نمیشود، زیرا «ترازوی ولایت» را در دست دارد. بصیرت در سیره حضرت، صرفا شناخت دشمن نیست، بلکه شناخت «جایگاه خود در هندسه مبارزه» است. اینگونه است که مبارز علوی، در بحبوحه فتنهها، نه منفعل میشود و نه گرفتار افراط و تفریط؛ چرا که به «فرقان» یا همان قدرت تشخیص الهی دست یافته است.
امیدآفرینی راهبردی؛ موتور محرک استقامت است. امید در مکتب علوی، نه خوشبینی سطحی، بلکه «اطمینان قلبی به وعده الهی» است. حضرت در سختترین دورههای تنهایی فرمودند: «للْحَق دَوْلَةٌ وَللْبَاطل جَوْلَةٌ». این نگاه، به مبارز خسته، «افق پیروزی» را نشان میدهد. در میدان مبارزه، بزرگترین خطر، «فرسایش اراده» است. معارف علوی با ترسیم فرجام تاریخ، جامعه را از «بنبست روانی» خارج میکند. الهامبخشی این معارف، یعنی تبدیل «سختیها» به «فرصتهای رشد» و تبدیل «فشارها» به «انگیزه برای پیشرفت». مبارز علوی با اتکا به سنتهای الهی، میداند که باطل، هرچند هیاهوی بسیار داشته باشد، به دلیل «پوچ بودن ماهیتاش»، ماندنی نیست. این امید متکی بر معرفت، جامعه را در بلندمدت شکستناپذیر میکند.
انضباط تشکیلاتی؛ جوهره حکمرانی علوی است. امام علی (ع) در دوران حکومت خویش، بر دو رکن اساسی در اداره میدان مبارزه تاکید داشتند: «شفافیت با مردم» و «انضباط تشکیلاتی». الهامبخشی معارف علوی در اینجا یعنی پیوند «صداقت» با «کارآمدی.» در میدان مبارزه، هرجومرج، سم است. جامعه علوی باید بر پایه «سازماندهی ایمانی» حرکت کند. حضرت در خطبههای جهادی خود، همواره بر ضرورت اطاعت از فرماندهی الهی و پرهیز از تفرقه تاکید داشتند. مبارزه بدون انضباط، تنها تکرار خطاهای گذشته است. معارف علوی به ما میآموزد که «وحدت»، نه یک مصلحت سیاسی، بلکه «تکلیف الهی» است. وقتی جامعهای در میدان مبارزه به «انضباط درونی» دست یابد، قدرت تهاجمیاش به شدت افزایش مییابد؛ چرا که تمامی توان امت در یک مسیر واحد صرف میشود. اخلاق مبارزه؛ صیانت از هویت ایمانی است. یکی از درخشانترین ابعاد الهامبخشی معارف علوی، «اخلاق مبارزه» است. در اوج درگیریها، حضرت اجازه نمیدادند که مبارزه به «حیوانخویی» و «بیاخلاقی» آلوده شود. اخلاق علوی، هویت ایمانی جامعه را در برابر استحاله حفظ میکند. اگر ما در مسیر رسیدن به حق، از «ناحق» استفاده کنیم، عملا پیروزی ما، شکست ماست. الهامبخشی این معارف یعنی «جوانمردی در عین صلابت.» مبارز علوی، در عین اینکه با تمام قدرت بر سر ظالم فریاد میزند و با او میجنگد، در حفظ کرامت انسانی، حتی نسبت به دشمن، مرزهای اخلاقی را رعایت میکند. این «تمایز اخلاقی»، بزرگترین سرمایه برای جذب قلوب در میدان نبرد تمدنی است. دشمن ما از «بیاخلاقی» تغذیه میکند و ما باید با «اخلاق علوی» بر او پیروز شویم. امام علی (ع) در تشخیص اولویتها سرآمد بودند. ایشان در مواجهه با توطئههای داخلی و دشمنان خارجی، همواره «دشمن اصلی» را رصد میکردند. الهامبخشی معارف علوی یعنی «حکمت در کنش.» مبارزه نباید به صورت پراکنده و بیهدف باشد. در میدان مبارزه، گاهی لازم است از برخی مطالبات کوچکتر بگذریم تا اصل حق حفظ شود (صبر علوی در دوران خلفا). این یعنی «انعطاف راهبردی برای حفظ اصول.» این نوع مدیریت بحران، الهامبخش مبارزان در تمام اعصار است تا بدانند چگونه در میان انبوهی از مسائل، «مسئله اصلی» را فدای حواشی نکنند. بنابراین؛ مبارزه، فرصتی برای ساختن تاریخ بوده و معارف علوی، «دکترین پیروزی» برای امت اسلامی است. اگر این معارف به درستی در میدان مبارزه الهامبخش کنشگران شود، مبارزه از یک «تقابل فرسایشی» به یک «فرصت تمدنی» تبدیل خواهد شد. الهامبخشی علوی، یعنی «آمیختگی ایمان با عقلانیت» و «پیوند شور حسینی با شعور علوی.» جامعهای که در میدان مبارزه به این سطح از معارف دست یابد، شکستناپذیر است؛ زیرا او نه برای «غریزه» که برای «حقیقت» میجنگد. این همان منطقی است که در گام دوم انقلاب، باید محور روایتگری و آموزش نسل جوان قرار گیرد. مبارزه، برای جامعه علوی، میدان آزمون بندگی و فرصتی برای نزدیک شدن به وعده نهایی الهی است.
۱۶ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۱:۳۰
کد مطلب: ۲۲٬۷۹۱
الهامبخشی معارف علوی در میدان مبارزه
از «بصیرت» تا «استقامت راهبردی»
علیرضا احمدی قره زاغ ـ نویسنده و پژوهشگر
در میدان تقابل تمدنی، بصیرت برخاسته از ولایت، امید متکی بر وعده الهی و اخلاق علوی، جامعه را از مرز فرسایش در جنگهای روانی عبور داده و مبارزه را به منطقی حیاتبخش برای صیانت از حق تبدیل میکند.
نظر شما