آگاه: خورخه لوئیس بورخس، نویسنده، شاعر و ادیب برجسته آرژانتینی، همواره جایگاهی ویژه و منحصر بهفرد در میان مخاطبان جدی ادبیات در ایران داشته است. تنیدگی جادویی فلسفه، هزارتوها و رویاها در داستانهای کوتاه او، بورخس را به چهرهای متمایز تبدیل کرده است. با این حال، نام این نویسنده بیشتر در سایه نویسندگان دیگر بوده است که معمولا هم آثارشان فروش خوبی را در بازار کتاب تجربه میکنند. یکی از نقاطی که آثار این نویسنده در ایران توجه ویژهای را به سوی خود کشاند، زمان پخش برنامه کتابباز با اجرای سروش صحت بود که زمان خوبی صرف معرفی و شناساندن این نویسنده به مخاطبان شد.
در این میان، برخی ناشران داخلی تمرکز بیشتری بر انتشار آثار او داشتهاند؛ از جمله «بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه» که مجموعهای از داستانهای کوتاه این نویسنده را با ترجمهای متمرکز روانه بازار کرده است. به بهانه سالروز درگذشت این نویسنده و برای بررسی وضعیت استقبال، آمار فروش و چالشهای پیش روی نشر این آثار، به سراغ اسماعیل حسنزاده، مدیر انتشارات کتاب پارسه رفتیم تا در گفتوگویی کوتاه، وضعیت این روزهای بورخسخوانی را مرور کنیم.
اسماعیل حسنزاده درباره وضعیت کلی استقبال از آثار خورخه لوئیس بورخس در بازار کتاب ایران، بهویژه در یک سال اخیر و رویدادهایی مثل نمایشگاه کتاب توضیح میدهد: «واقعیت این است که آثار بورخس همیشه مخاطبان خاص و وفادار خود را دارد و میتوان گفت استقبال از این نویسنده همواره یک روند دائمی و پیوسته داشته است. البته اگر بخواهیم واقعبینانه مقایسه کنیم، میزان استقبال از آثار او به اندازه غولهای ادبیات روسیه مثل داستایوفسکی یا نویسندگان بزرگ دیگر آمریکای لاتین مانند گابریل گارسیا مارکز نیست. با این حال، همیشه یک تقاضای نسبی و پایدار برای کتابهای بورخس در بازار وجود دارد. در شرایط فعلی که به طور کلی آمار فروش کتاب در کشور با کاهش مواجه شده و حجم خریدها پایین آمده است، آثار بورخس هم از این قاعده مستثنی نبوده و افت فروش داشتهاند اما با این وجود، به نسبت بسیاری از کتابهای دیگر، میتوان گفت که او همیشه طرفداران پروپا قرص خود را دارد و هرگز از سبد خرید مخاطبان جدی ادبیات حذف نمیشود.»
مدیر نشر کتاب پارسه ضمن تایید اینکه تمرکز ویژهای روی آثار بورخس داشتهاند، درباره جزئیات این عناوین اینطور توضیح میدهد: «ما چندین عنوان از آثار بورخس را منتشر کردهایم که برخی پیش از این هم در ایران توسط ناشران و مترجمان مختلف چاپ شده بودند اما ویژگی کار ما این بود که به سراغ یک ترجمه متمرکز و یکدست رفتیم. این مجموعه با ترجمه آقای «مانی صالحی علامه» منتشر شده است.
اگر بخواهم به چند نمونه مشخص اشاره کنم، میتوانم به کتاب «داستان جنگجو و دوشیزه اسیر» اشاره کنم که اکنون به چاپ پنجم رسیده است. همچنین کتاب «سه روایت از یهودا» نیز با استقبال خوبی مواجه شده و در حال حاضر چاپ هفتم خود را پشت سر میگذارد. به طور متوسط در این چند سال اخیر، این کتابها تقریبا سالی یک بار تجدید چاپ شدهاند که این نشاندهنده جریان مداوم تقاضا برای آنهاست.» او درباره وضعیت شمارگان این آثار ضمن تاکید بر نوسانات اقتصادی و مشکلات حوزه نشر میافزاید: «متاسفانه مشکلات اقتصادی حوزه نشر بر کسی پوشیده نیست. ما با وجود تمام این چالشها و موانع، تمام تلاش خود را به کار بستهایم تا این آثار همیشه در بازار موجود باشند و مخاطبان با قفسههای خالی مواجه نشوند. برای مدیریت این وضعیت و کاهش ریسکهای مالی، ناچار هستیم کتابها را با چاپهای محدود و در تیراژهای پایین مثل ۱۰۰، ۲۰۰، ۳۰۰ یا نهایتا ۵۰۰ نسخه منتشر کنیم. این کار به ما کمک میکند تا جریان توزیع قطع نشود و مخاطب جای خالی کتاب را احساس نکند.
علاوه بر این، برنامهای جدی برای بهروزرسانی این آثار داریم؛ به زودی قرار است این کتابها با ویرایش جدید و جذابتر بازنشر شوند. فرآیند بازبینی و آمادهسازی انجام شده تا این آثار با ظاهری تازه به دست علاقهمندان برسند؛ چرا که بورخس از آن دست نویسندگانی است که باید همیشه آثارش در کتابفروشیها زنده و در دسترس باشد.»
مدیر نشر کتاب پارسه ضمن اشاره به نقش رسانهها و برنامههای تلویزیونی در فروش کتاب، توضیح میدهد: «این یک واقعیت است که تبلیغات رسانهای و معرفی کتاب در برنامههای پرمخاطب تاثیر چشمگیری دارد. در چند سال گذشته، زمانی که برنامه «کتابباز» از شبکه نسیم پخش میشد و آقای سروش صحت به معرفی آثار ادبی میپرداخت، تاثیر بسیار مثبت و ملموسی را در بازار شاهد بودیم. در آن دوره، معرفی بورخس در برنامه باعث ایجاد یک موج تقاضای جدی شد و فرآیند معرفی و تبلیغات آن بسیار موثر بود. اما در سالهای اخیر متاسفانه تقاضای ناگهانی یا جهش خاصی در فروش کتابها مشاهده نکردیم. آن تاثیر عمیق و سابق رسانهای که به یکباره مخاطبان را به سمت خرید کتاب سوق میداد، در برنامههای جدید تکرار نشده است و بازار روند عادی و نسبی خود را طی میکند.»
نظر شما