آگاه: سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در نشست خبری گرامیداشت هفته هوافضای سپاه، درباره برداشته شدن محدودیت برد موشک‌های ایران اظهار کرد: «این محدودیت برای ما برداشته شده است، اما باید در عمل از این قابلیت‌ها رونمایی کنیم و پیش از آن نباید صرفا شعار بدهیم؛ چراکه وظیفه ما این است که توانمندی‌های خود را در میدان عمل نشان دهیم.» این اظهارات از تغییر در برخی ملاحظات راهبردی کشور در حوزه دفاع موشکی حکایت دارد. تاکید سخنگوی سپاه بر نمایش عملی توانمندی‌ها نیز نشان می‌دهد که در منطق بازدارندگی، صرف اعلام قابلیت‌ها کافی نیست و طرف مقابل باید نسبت به توانایی و اراده استفاده از آنها اطمینان پیدا کند.
تغییر در محاسبات بازدارندگی
برد موشک‌های بالستیک یکی از مولفه‌های اصلی قدرت راهبردی کشورهاست. افزایش برد می‌تواند دامنه جغرافیایی دسترسی را گسترش دهد و محاسبات دفاعی طرف مقابل را پیچیده‌تر کند. البته برداشته شدن محدودیت به معنای اعلام برد مشخص یا تایید عملیاتی شدن موشک‌هایی با برد معین نیست؛ چراکه سردار محبی در این نشست عدد یا مشخصات فنی جدیدی ارائه نکرد. اهمیت اصلی این اظهارنظر را باید در تغییر چارچوب سیاست‌گذاری و رفع محدودیت پیشین جست‌وجو کرد. این رویکرد در پی تاکید رهبر انقلاب بر ضرورت پاسخ فوری و اثرگذار به تهدیدها، بدون محدودیت جغرافیایی، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. بر این اساس، دامنه پاسخ دفاعی کشور صرفا به محدوده نزدیک یا محیط پیرامونی محدود نخواهد بود. سخنگوی سپاه همچنین با اشاره به ماهیت نامتقارن نبرد با دشمن تاکید کرد که جمهوری اسلامی ایران ابزارهای متعددی برای مقابله با طرف مقابل در اختیار دارد و می‌تواند در نقاطی به دشمن ضربه بزند که پیش‌بینی آن دشوار باشد.
از دانش بومی تا استقلال در صنعت موشکی
بخش دیگری از سخنان محبی به دستاوردهای نیروی هوافضای سپاه اختصاص داشت؛ دستاوردهایی که تنها به افزایش برد موشک‌ها محدود نمی‌شود و حوزه‌های مختلف فناوری و تولید تجهیزات دفاعی را دربر می‌گیرد. به گفته سخنگوی سپاه، تولید دانش بومی و بومی‌سازی فناوری‌های جهانی، زمینه تبدیل دانش به صنعت و کاهش وابستگی تسلیحاتی کشور را فراهم کرده است. محصولاتی مانند موشک آرمان، پهپاد ۳۵۸ و سامانه پدافند هوایی سوم خرداد از جمله تجهیزات تولیدشده در این حوزه هستند که به گفته وی قابلیت صادرات نیز دارند. همچنین پهپاد شاهد ۱۳۶ به‌عنوان یکی از نمونه‌های توسعه فناوری بومی مورد اشاره قرار گرفت. محبی مدعی شد طراحی این پهپاد در کشورهای مختلف، حتی آمریکا، مورد الگوبرداری قرار گرفته است. استقلال تسلیحاتی در شرایط تحریم‌های گسترده نظامی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا توسعه زنجیره داخلی طراحی و تولید، امکان تداوم برنامه‌های دفاعی و ارتقای تجهیزات را در شرایط محدودیت خارجی افزایش می‌دهد.
تولید زیرزمینی؛ پاسخ به راهبرد فرسایشی دشمن
یکی از مهم‌ترین محورهای نشست خبری، توانایی نیروی هوافضا برای استمرار تولید موشک و پهپاد در شرایط جنگی بود. محبی اعلام کرد که ظرفیت‌های تولیدی این نیرو از تاسیسات روی سطح به زیرزمین منتقل شده و در کنار شهرک‌های موشکی، زیرساخت‌های تولید نیز در این فضا توسعه یافته‌اند. این تحول از منظر نظامی اهمیت دارد؛ زیرا در جنگ‌های مدرن، هدف قرار دادن زیرساخت‌های تولید و مراکز پشتیبانی از راهبردهای اصلی برای کاهش توان رزمی طرف مقابل است. برخورداری از زیرساخت‌های مستحکم و دارای قابلیت استمرار فعالیت می‌تواند اثربخشی حملات دشمن را کاهش دهد و مانع توقف کامل چرخه تولید تسلیحات شود. به گفته سخنگوی سپاه، دشمن نمی‌تواند صرفا بر اساس تعداد موشک‌های شلیک‌شده، ذخایر و توان موشکی ایران را محاسبه کند؛ زیرا استمرار تولید و امکان جایگزینی تجهیزات نیز بخشی از قدرت دفاعی کشور محسوب می‌شود.
ارتقای رادارگریزی و عبور از لایه‌های پدافندی
از دیگر دستاوردهای اعلام‌شده نیروی هوافضای سپاه، کاهش سطح مقطع راداری و افزایش قابلیت رادارگریزی موشک‌ها و پهپادهاست.
محبی با اشاره به عملکرد موشک‌های ایرانی در جنگ اخیر اظهار کرد که این تسلیحات توانسته‌اند از لایه‌های مختلف سامانه‌های پدافندی دشمن عبور کرده و به اهداف موردنظر اصابت کنند. کاهش سطح مقطع راداری، کشف و رهگیری اهداف را برای سامانه‌های دفاعی دشوارتر می‌کند. این قابلیت در کنار افزایش دقت و استفاده از فناوری‌های مقابله با جنگ الکترونیک، می‌تواند بر عملکرد تسلیحات در محیط‌های دفاعی پیچیده تاثیرگذار باشد.
پدافند هوایی؛ دستاوردی مهم در معادلات جنگ اخیر
بخش دیگری از اظهارات سخنگوی سپاه به توسعه سامانه‌های پدافند هوایی اختصاص داشت. محبی اعلام کرد که پس از دفاع مقدس دوم و جنگ ۱۲ روزه، نیروی هوافضای سپاه با سرعت بیشتری در حوزه تولید سامانه‌های پدافندی پیشرفت کرده است. وی با اشاره به عملکرد این نیرو در جنگ ۴۰روزه، از هدف قرار گرفتن یا خارج شدن بیش از ۲۶۰ فروند از پرنده‌ها و هواگردهای دشمن از چرخه عملیاتی خبر داد. به گفته وی، این آمار شامل انواع جنگنده‌ها، پهپادهای شناسایی و رزمی و ریزپرنده‌هاست و صرفا به عملکرد نیروی هوافضای سپاه مربوط می‌شود؛ آمار عملکرد پدافند هوایی ارتش نیز جداگانه اعلام خواهد شد. محبی همچنین از کنترل، انهدام یا وادار کردن هفت فروند پهپاد شناسایی کیوام ۱۸۰ دشمن به فرود طی دو هفته گذشته خبر داد و این موضوع را نشانه‌ای از پیشرفت فناوری‌های بومی و توانمندی جنگ الکترونیک دانست.
فصل تازه‌ای از بازدارندگی در برابر تهدیدهای احتمالی
سخنگوی سپاه در کنار تشریح دستاوردهای موجود، از قابلیت‌های جدید و رونمایی‌نشده نیروی هوافضا خبر داد و گفت: در صورت آغاز موج سوم درگیری با دشمن، بخشی از این توانمندی‌ها در میدان عملیات به کار گرفته خواهد شد. محبی همچنین درباره اتفاقات جمعه شب در تنگه هرمز اظهار کرد که شلیک‌های انجام‌شده عمدتا مربوط به فعالیت‌های پدافندی بوده و یک هواگرد آمریکایی نیز در جریان این تحولات مورد اصابت قرار گرفته است.
مجموع اظهارات سخنگوی سپاه نشان می‌دهد که راهبرد اعلام‌شده نیروی هوافضا بر چند محور استوار است: رفع محدودیت برد موشکی، افزایش قابلیت عبور از سامانه‌های دفاعی، استمرار تولید تسلیحات در شرایط جنگی، توسعه پدافند هوایی و بهره‌گیری از جنگ الکترونیک و توانمندی‌های نامتقارن. در چنین چارچوبی، پیام اصلی این نشست برای آمریکا و رژیم صهیونیستی آن است که قدرت دفاعی جمهوری اسلامی ایران را نمی‌توان صرفا بر اساس تعداد موشک‌های شلیک‌شده یا زیرساخت‌های قابل مشاهده ارزیابی کرد. توان تولید، فناوری بومی و انعطاف‌پذیری عملیاتی نیز از عوامل موثر در معادلات بازدارندگی هستند.
برداشته شدن محدودیت برد موشک‌ها نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است؛ تغییری که ابعاد واقعی آن نه با اظهارات رسانه‌ای، بلکه با قابلیت‌های عملیاتی و تحولات آینده در عرصه دفاعی مشخص خواهد شد.
نظر شما