آگاه: پانزدهمین سالگرد شهادت سردار سرلشکر پاسدار حسن طهرانی‌مقدم، فرصتی برای بازخوانی کارنامه فرمانده‌ای است که نامش با شکل‌گیری و توسعه توان موشکی ایران گره خورده است. او در شرایطی که کشور برای تامین تجهیزات دفاعی با محدودیت‌های گسترده مواجه بود، به جای پذیرش وابستگی، مسیر دستیابی به دانش و فناوری بومی را انتخاب کرد. اهمیت طهرانی‌مقدم تنها در فرماندهی نظامی خلاصه نمی‌شود؛ او توانست یک ضرورت عملیاتی را به پروژه‌ای راهبردی و جریانی پایدار در حوزه علمی و صنعتی تبدیل کند. مسیری که امروز فاصله چشمگیر میان نقطه آغاز و جایگاه صنعت موشکی کشور را نشان می‌دهد.
از موشک‌های وارداتی تا فناوری بومی
روایت شکل‌گیری توان موشکی ایران به سال‌های دفاع مقدس بازمی‌گردد؛ زمانی که شهرهای کشور زیر آتش حملات موشکی رژیم بعث عراق قرار داشتند و ایران برای پاسخ متقابل با محدودیت جدی مواجه بود. در آن دوران، گروهی از نیروهای متخصص برای فراگیری آموزش‌های موشکی به سوریه اعزام شدند و تعدادی موشک اسکاد نیز از لیبی خریداری شد. اما هدف شهید طهرانی‌مقدم صرفا استفاده از موشک‌های وارداتی نبود؛ او به دنبال شناخت فناوری، رفع مشکلات فنی و دستیابی به دانش طراحی و تولید داخلی بود.سردار علی بلالی، مشاور عالی فرمانده نیروی هوافضای سپاه، در پانزدهمین آیین بزرگداشت این شهید، رهنمود امام خمینی (ره) درباره خودباوری و اصل «ما می‌توانیم» را مبنای حرکت نسل نخست متخصصان موشکی دانست. به گفته وی، نخستین تجربه‌های موفق شلیک موشکی از کرمانشاه در دی ۱۳۶۵ رقم خورد؛ رویدادی که با وجود محدودیت‌های فنی و کمبود تجربه، نقطه عطفی در تاریخ دفاعی کشور محسوب می‌شد. این تلاش‌ها بنیان تفکری را شکل داد که بر اساس آن، امنیت ملی نباید به اراده قدرت‌های خارجی یا اجازه فروشندگان تسلیحات وابسته باشد.
فاصله ۳۰۰ تا دو هزار کیلومتر؛ روایت یک تحول راهبردی
یکی از مهم‌ترین بخش‌های سخنان سردار بلالی، اشاره به تحول برد و دقت موشک‌های ایرانی بود. وی اعلام کرد: برد موشک‌های مورد استفاده کشور در دوران دفاع مقدس حدود ۳۰۰ کیلومتر بود، اما این ظرفیت اکنون به حدود دو هزار کیلومتر رسیده و با قابلیت نقطه‌زنی همراه شده است. این تحول تنها به افزایش برد تسلیحات محدود نمی‌شود، بلکه نشان‌دهنده پیشرفت در فناوری، دقت و توان عملیاتی موشک‌هاست؛ قابلیت‌هایی که در معادلات دفاعی و بازدارندگی اهمیت دارند. سردار بلالی برای تشریح این پیشرفت به عملیات‌های موشکی علیه پایگاه عین‌الاسد و مواضعی در دیرالزور اشاره کرد. حمله موشکی به پایگاه عین‌الاسد در دی ۱۳۹۸، نمونه‌ای از به‌کارگیری عملی توان موشکی ایران در مواجهه مستقیم با اهداف نظامی آمریکا بود. از این منظر، میراث شهید طهرانی‌مقدم را باید در پیوند میان دانش، صنعت و توان دفاعی جست‌وجو کرد؛ مسیری که دستاوردهای یک نسل از متخصصان را به سرمایه‌ای برای نسل‌های بعدی تبدیل کرد.
از موشک تا پدافند؛ گسترش یک مکتب خودباوری
یکی دیگر از محورهای مراسم، دستاوردهای کشور در حوزه پدافند هوایی و پهپادی بود؛ حوزه‌هایی که در کنار توان موشکی، بخش مهمی از ساختار دفاعی ایران را تشکیل می‌دهند. بلالی با اشاره به تولید سامانه پدافندی سوم خرداد، این دستاورد را نتیجه حرکت به سمت طراحی و ساخت تجهیزات بومی برای مقابله با تهدیدات هوایی دانست. وی همچنین به انهدام پهپاد آمریکایی گلوبال‌هاوک در محدوده خلیج فارس اشاره کرد. به گفته او، این پهپاد پس از ورود به حریم هوایی کشور و بی‌توجهی به اخطارها، در فاصله حدود ۸۹ کیلومتری با استفاده از سامانه بومی سوم خرداد هدف قرار گرفت. ماجرای به دست آوردن پهپاد آمریکایی آرکیو ۱۷۰ نیز از دیگر موضوعات مطرح‌شده در این مراسم بود. به گفته بلالی، نیروهای ایرانی توانستند این پهپاد را سالم به زمین بنشانند و با بررسی اطلاعات موجود در سامانه آن، به داده‌هایی درباره مسیرهای پروازی و مناطق تصویربرداری‌شده دست پیدا کنند. این تجربه‌ها نشان‌دهنده گسترش خودکفایی دفاعی از حوزه موشکی به زمینه‌های مختلف فناوری نظامی است.
شهید طهرانی‌مقدم؛ یک فرمانده و یک الگوی مدیریتی
اهمیت پانزدهمین سالگرد شهادت پدر موشکی ایران تنها به مرور دستاوردهای نظامی محدود نمی‌شود؛ ابعاد شخصیتی، مدیریتی و فرهنگی او نیز از محورهای اصلی این مراسم بود. حسین سیف‌امیرحسینی، مدیرعامل موسسه فرهنگی هنری شهدای غدیر، تاکید کرد: بزرگداشت شهید طهرانی‌مقدم فرصتی برای بازخوانی مکتب فکری و مدیریتی مبتنی بر خودباوری، مجاهدت علمی و تبدیل محدودیت‌ها به فرصت‌های پیشرفت است. از این منظر، شهید طهرانی‌مقدم می‌تواند الگویی برای مدیریت علمی، سازماندهی نیروهای متخصص، شناسایی استعدادهای جوان و عبور از موانع ساختاری باشد. سیف‌امیرحسینی همچنین با اشاره به جایگاه خانواده‌های شهدا، بر ضرورت عبور از بزرگداشت‌های مناسبتی و حرکت به سمت مستندسازی، تولید آثار فرهنگی و انتقال عملی تجربه شهدا به نسل جوان تاکید کرد.
وحدت ملی، پشتوانه استمرار اقتدار دفاعی
در بخش دیگری از مراسم، سردار بلالی با تاکید بر ماموریت نیروهای مسلح در صیانت از مرزها و تمامیت ارضی کشور، سپاه پاسداران را جان‌فدای ملت در مسیر دفاع از امنیت و منافع ملی توصیف کرد! وی همچنین بر ضرورت حفظ انسجام ملی و همدلی میان ارکان مختلف کشور تاکید کرد و وحدت را از عوامل مهم عبور از تهدیدها دانست. قدرت دفاعی تنها به تجهیزات و فناوری‌های پیشرفته وابسته نیست؛ پشتوانه اجتماعی، انسجام داخلی و ظرفیت‌های علمی و اقتصادی نیز در حفظ امنیت و استمرار پیشرفت کشور نقش دارند.
میراثی که نباید در قاب مراسم‌ها محدود بماند
پانزدهمین آیین بزرگداشت سردار شهید حسن طهرانی‌مقدم با حضور جمعی از فرماندهان نظامی، مسئولان کشوری، مدیران فرهنگی و خانواده‌های شهدا در سالن اجتماعات بوستان سرلشکر شهید منفردنیاکی برگزار شد. در این مراسم پیام حجت‌الاسلام والمسلمین حسین انصاریان قرائت و از خانواده‌های سرداران شهید حسن طهرانی‌مقدم، امیرعلی حاجی‌زاده، محمد باقری، شیخیان و طاهرپور تجلیل شد. برگزاری این مراسم در شرایطی است که تحولات منطقه و استمرار تهدیدهای امنیتی، اهمیت بازخوانی تجربه‌های دفاعی کشور را دوچندان کرده است. ۱۵ سال پس از شهادت طهرانی‌مقدم، پاسداشت واقعی او تنها به برگزاری مراسم و یادآوری خاطرات محدود نمی‌شود، بلکه تداوم روحیه خودباوری، جسارت علمی، نظم سازمانی و نگاه بلندمدت او در عرصه‌های مختلف کشور اهمیت دارد. شهید طهرانی‌مقدم نشان داد که می‌توان با تکیه بر دانش داخلی و ظرفیت‌های بومی، محدودیت‌ها را به فرصت تبدیل کرد. فاصله موشک‌های ۳۰۰ کیلومتری دوران دفاع مقدس تا سامانه‌های نقطه‌زن با برد حدود دو هزار کیلومتر، روایت سال‌ها تلاش علمی و صنعتی و انتقال تجربه میان نسل‌های متخصص کشور است. اگرچه پدر موشکی ایران دیگر حضور فیزیکی ندارد، مسیری که آغاز کرد همچنان ادامه دارد؛ میراثی که ارزش آن در استمرار خودباوری، توسعه دانش بومی و تلاش برای ساخت آینده‌ای مستقل و متکی بر توان داخلی آشکار می‌شود.
نظر شما