آگاه: اگر تا چند سال پیش پوشک تنها یکی از اقلام مصرفی ماهانه نوزاد بود، امروز به یکی از مهمترین هزینههای خانواده تبدیل شده است. بررسی قیمتها در بازار نشان میدهد بسته به برند و سایز، قیمت یک بسته پوشک برای کودکان بالای یک سال به حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان رسیده است. برای خانوادهای که ماهانه دو بسته پوشک مصرف میکند، تنها هزینه این کالا به حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان میرسد.
این در حالی است که پوشک تنها یکی از دهها قلم کالایی است که یک کودک در سالهای نخست زندگی به آن نیاز دارد. دستمال مرطوب، کرمهای محافظ پوست، شویندههای مخصوص کودک، لباس، دارو و هزینههای درمانی نیز به این فهرست اضافه میشود؛ فهرستی که هر بار با افزایش قیمتها، سنگینتر از گذشته میشود. رشد قیمت پوشک، شیرخشک و سایر ملزومات، نگرانی خانوادهها را درباره هزینههای فرزندآوری افزایش داده و همین موضوع میتواند بر تصمیم زوجهای جوان برای بچهدار شدن اثر بگذارد.
شیرخشک؛ از گرانی تا سهمیهبندی
در کنار پوشک، شیرخشک نیز به یکی از پرچالشترین کالاهای بازار کودک تبدیل شده است. پس از اصلاح قیمت شیرخشک، دولت اعلام کرد مابهالتفاوت افزایش قیمت از طریق یارانه پرداخت میشود تا فشار بیشتری به خانوادهها وارد نشود. همزمان عرضه شیرخشک یارانهای نیز به ثبت کد ملی نوزاد و سهمیهبندی محدود شد.
بر اساس دستورالعمل سازمان غذا و دارو، شیرخشک یارانهای تنها با کد ملی کودک قابل خرید است و میزان سهمیه نیز بر اساس سن کودک تغییر میکند؛ به گونهای که هر چه سن کودک افزایش پیدا میکند، تعداد قوطیهای قابل دریافت کاهش مییابد. اما مشکل خانوادهها تنها سهمیه نیست. گزارشهای میدانی از داروخانهها و روایت والدین نشان میدهد که در مقاطع مختلف، برخی برندهای پرمصرف کمیاب یا نایاب شدهاند و خانوادهها ناچار شدهاند یا برند مصرفی کودک را تغییر دهند یا همان محصول را با قیمت آزاد تهیه کنند. از سوی دیگر، مسئولان سازمان غذا و دارو کمبود تولید را رد میکنند و میگویند در حالی که تعداد موالید کشور به کمتر از یک میلیون نفر رسیده، تولید شیرخشک به بیش از ۷۵ میلیون قوطی افزایش یافته است، بر این اساس بخشی از مشکلات بازار به خروج شیرخشک از شبکه رسمی توزیع و مصرفهای غیرمتعارف بازمیگردد. با این حال، برای خانوادهای که کودکش هر سه یا چهار روز به یک قوطی شیرخشک نیاز دارد، آنچه اهمیت دارد نه آمار تولید، بلکه موجود بودن محصول در داروخانه محل زندگی است.
دو میلیون تومان؛ حمایت یا جبران بخشی از هزینهها؟
دولت از ابتدای امسال اعلام کرده است که برای متولدان سال ۱۴۰۵، ماهانه دو میلیون تومان کمکهزینه در نظر گرفته میشود؛ حمایتی که قرار است بخشی از هزینههای نگهداری کودک را جبران کند. اما مقایسه این مبلغ با هزینههای واقعی، تصویر متفاوتی نشان میدهد.
اگر تنها هزینه دو بسته پوشک را حدود ۵/۱ میلیون تومان در نظر بگیریم، بخش عمده این کمکهزینه صرف خرید همین یک قلم کالا میشود. در صورتی که کودک به شیرخشک نیاز داشته باشد، هزینه خرید چند قوطی شیرخشک نیز به این مبلغ اضافه خواهد شد. به این ترتیب، یارانه دو میلیون تومانی پیش از آنکه به سایر نیازهای کودک برسد، صرف ابتداییترین اقلام مصرفی تنها برای چند روز در ماه میشود. در کنار این موضوع، خانوادهها همچنان از دشواری دریافت وام فرزندآوری، طولانی بودن روند پرداخت و کاهش ارزش واقعی این تسهیلات در اثر تورم گلایه دارند.
تبلیغ فرزندآوری؛ دغدغه معیشت
همزمان با اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، تبلیغات رسانهای درباره ضرورت فرزندآوری افزایش یافت. اما کارشناسان معتقدند سیاستهای تشویقی زمانی میتواند اثرگذار باشد که خانوادهها نسبت به آینده اقتصادی خود احساس امنیت کنند. واقعیت این است که تصمیم به فرزندآوری تنها یک تصمیم فرهنگی نیست؛ تصمیمی اقتصادی نیز هست. زوجهای جوان پیش از آنکه به وام یا یارانه فکر کنند، هزینههای ماهانه نگهداری از کودک را محاسبه میکنند؛ از پوشک و شیرخشک گرفته تا درمان، آموزش و مسکن. به همین دلیل، بسیاری از کارشناسان بر این باورند که حمایت از فرزندآوری تنها با پرداخت کمکهای نقدی محقق نمیشود و ثبات قیمت کالاهای اساسی کودک، کنترل هزینههای درمان و ایجاد امنیت اقتصادی، نقش تعیینکنندهتری در تصمیم خانوادهها دارد.
فاصله میان سیاست و زندگی روزمره
سیاستهای جمعیتی ایران با هدف افزایش نرخ فرزندآوری طراحی شدهاند، اما موفقیت آنها در نهایت نه در متن قوانین، بلکه در زندگی روزمره خانوادهها سنجیده میشود. وقتی پوشک به کالایی چندصد هزار تومانی تبدیل میشود، شیرخشک سهمیهبندی و گاه کمیاب است و هزینه نگهداری از یک نوزاد هر ماه افزایش پیدا میکند، طبیعی است که بسیاری از زوجهای جوان، پیش از تصمیم برای فرزندآوری، ماشینحساب به دست بگیرند. شاید به همین دلیل باشد که این روزها فاصله میان شعارهای حمایت از فرزندآوری و واقعیت بازار، بیش از هر جا در قفسههای پوشک و داروخانهها دیده میشود؛ جایی که خانوادهها هر ماه باید برای تامین ابتداییترین نیازهای کودک خود، هزینهای بیش از گذشته بپردازند.
نظر شما