آگاه: پس از قدرتنمایی ایران در تنگه هرمز و متوقف کردن شناورهای متخلف که سعی در عبور بدون مجوز از این آبراه استراتژیک را داشتند، عبور و مرور از کریدور عمانی و جعلی در این آبراه به صفر رسیده است. پایش ماهوارهای کپلر نشان میدهد که روز پنجشنبه هفته گذشته پس از متوقف کردن سه شناور متخلف توسط ایران، ۲۲تردد در تنگه هرمز ثبت شده که فقط یکی از مسیر تحت حمایت آمریکا یعنی همان کریدور عمانی بوده است. روز جمعه ۱۹ تیر نیز آمریکا نتوانسته حتی یک کشتی از مسیر غیرقانونی جنوب تنگه هرمز عبور دهد؛ این در حالی است که در همان روز جمعه بیش از ۲۰ کشتی به ترتیبات ایران تمکین کرده و از تنگه هرمز عبور کردند. امری که نشان میدهد عزم ایران برای کنترل و تسلط بر این آبراه کاملا جزم و موضع تهران غیرقابل تغییر است.
کاهش ترددها در تنگه هرمز
از سوی دیگر، روزنامه آمریکایی نیویورکتایمز گزارش داد که در نتیجه افزایش تنش بین ایران و آمریکا در منطقه غرب آسیا، تردد کشتیها در تنگه هرمز به شدت کاهش پیدا کرده است. این روزنامه افزود که امتناع شرکتهای کشتیرانی از عبور از تنگه هرمز، ممکن است بار دیگر منجر به کندی چشمگیر در جریان انتقال نفت و گاز از منطقه خلیج فارس و گرانی بیشتر انرژی شود. اقتدار ایران در تنگه هرمز و مسدود کردن کریدور جعلی در کرانه جنوبی این آبراه استراتژیک نشان داد که تلاش برای دور زدن قواعد حاکمیتی در گلوگاههای استراتژیک، تنها به ایجاد مسیرهای وهمآلود منجر میشود که در نهایت با برخورد با واقعیتهای قدرت، از کار میافتند. ایران ثابت کرد که هرگونه اقدام برای ایجاد کریدورهای موازی در تنگه هرمز، بدون در نظر گرفتن اقتدار منطقهای تهران، سرنوشتی جز انزوا و بیاثری برای بانیان و واضعان نخواهد داشت.
آمریکاییها باید بپذیرند که قواعد بازی در منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز بازنویسی شده است و هرگونه تلاش برای عبور از خطوط قرمز ایران در این ژئوپلیتیک، تنها به اتلاف منابع و شکست راهبردی بیشتر واشنگتن میانجامد. پیام ایران روشن است و آن این است که حاکمیت بر پهنه تنگه هرمز، حق غیرقابل سلب ایران است و هر مسیری که در این آبراه استراتژیک خارج از چارچوب مشروعیت و مقبولیت ایران باشد، محکوم به فناست.
اوضاع برای آمریکا هر دقیقه بدتر میشود
نیویورکتایمز به نقل از هری فاووس، مدیرعامل شرکت استلث گاز مستقر در آتن، نوشت که این شرکت پس از تشدید حملات میان آمریکا و ایران، عبور یکی دیگر از کشتیهای خود از تنگه هرمز را به تعویق انداخته است. وی افزود: اوضاع در تنگه هر دقیقه بدتر میشود.
ژنرال تیم هاوکینز، سخنگوی فرماندهی مرکزی آمریکا موسوم به سنتکام مدعی شده که واشنگتن از ابتدای ماه مه گذشته، به بیش از ۸۰۰ کشتی تجاری و انتقال ۳۸۰ میلیون بشکه نفت خام برای عبور از تنگه هرمز کمک کرده است. نیویورکتایمز در واکنش به ادعاهای ژنرال آمریکایی که قیمت بالای انرژی در بازارهای جهانی خلاف آن را اثبات میکند، اعلام کرد که بسیاری از کشتیهایی که با کمک آمریکا از تنگه عبور میکنند، دستگاههای ردیابی موقعیت مکانی یا جیپیاس خود را خاموش میکنند و این موضوع راستیآزمایی مستقل آمار ارائهشده توسط آمریکا را دشوار میسازد. نیویورکتایمز در پایان تاکید کرد که بازار نفت برای بقای خود به احیای تنگه هرمز به عنوان یک مسیر قابل اعتماد برای تجارت دریایی در بخش انرژی وابسته است.
ثبات در بازار نفت در گرو بازگشایی تنگه هرمز
بازار جهانی نفت برای حفظ ثبات خود، نیازمند بازگشت تنگه هرمز به جایگاه یک گذرگاه امن و قابل اعتماد در تجارت دریایی انرژی است. تداوم حیات بازار نفت تا حد زیادی به احیای تنگه هرمز به عنوان مسیر مطمئن انتقال محمولههای انرژی وابسته است. اگر تنگه هرمز دوباره به یک کریدور قابل اتکا برای تجارت انرژی تبدیل نشود، پایداری بازار نفت با چالش جدی روبهرو خواهد شد. بنابراین ایران با تسلط بر تنگه هرمز، کلیددار شاهراه انرژی دنیاست و همه باید به این نظم ایرانی احترام بگذارند.
کنترل و تسلط ایران بر تنگه هرمز، جایگاه کشور ما را به عنوان محور اصلی مدیریت جریان انرژی جهان تثبیت کرده است؛ این واقعیتی است که نادیده گرفتن آن برای بازیگران بینالمللی غیرممکن است. ایران با تسلط بر گلوگاه استراتژیکی همچون تنگه هرمز، نه تنها کنترل شاهراه تجاری و انرژی دنیا، بلکه کنترل نبض اقتصاد جهانی را نیز میتواند در اختیار بگیرد و این همان چیزی است که برای سردمداران کاخ سفید وحشتناک است. از همین جهت بود که دیمیتری مدودف، مقام عالیرتبه روسیه در جریان سفر به ایران برای تشییع امام شهید، گفت که بمب اتم ایران همان تنگه هرمز است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور نگونبخت و مهدورالدم آمریکا تصور میکرد با نقض احمقانه تفاهمنامه اسلامآباد، اهداف ایرانی را بمباران میکند و کشتیهای قطری و سعودی را بدون کسب اجازه از نهادهای نظارتی ایران تحت حفاظت ناوچهها و هواپیماهای خود از تنگه هرمز عبور میدهد، اما پاسخی که از ایران دریافت کرد کاملا سریع، مرگبار و تحقیرآمیز بود و قوای مسلح ما در چارچوب هشدارهای خود بلافاصله در اواخر هفته گذشته سه کشتی را هدف قرار دادند. بعد از آن هم حمله متقابلی از سوی ایران به اهداف منتخب در پایگاههای آمریکا به ویژه در کویت و بحرین با استفاده از پهپادها و موشکها انجام شد.
قیمت نفت منفجر میشود
قیمت نفت پس از توافق ایالات متحده و ایران بر سر چارچوبی برای بازگشایی تنگه هرمز، به سطوح پیش از جنگ بازگشت و با بازگشت جریان نفت خاورمیانه به بازار، تحلیلگران، بانکهای سرمایهگذاری و معاملهگران انتظار مازاد عرضه جهانی نفت را دارند و معتقد هستند که قیمتها به سمت ۶۰ دلار در هر بشکه در حال حرکت است و به نظر میرسد بازار معاملات آتی نیز برداشت مشابهی دارد. مسئله اما پیچیدهتر از این است.
بیشتر این پیشبینیهای قیمتی بر این فرض استوار است که یادداشت تفاهم میان آمریکا و ایران یک توافق واقعی و پایدار است، در حالی که چنین نیست. هیچ نشانهای از پیشرفت در این مسیر، دستکم به صورت علنی، دیده نمیشود و وضعیت میتواند هر لحظه، با بازگشت تنشها رو به وخامت برود. ایران از تلاش خود برای اعمال کنترل دائمی بر عبور از تنگه هرمز، از جمله از مطالبه هزینه خدمات در ازای عبور امن از این گلوگاه و در هماهنگی با ایران، دست نکشیده است.
در همین حال، تردد از تنگه به آهستگی در حال بازیابی است، اما مالکان و اپراتورهای کشتیرانی همچنان نسبت به عبور محتاط هستند. پایین نگه داشتن قیمت نفت، بهویژه در آستانه انتخابات میاندورهای در آمریکا، میتواند انگیزهای کافی برای دولت این کشور جهت پیگیری توافق باشد. با این حال، این کار اصلا آسان نخواهد بود و به احتمال زیاد نیازمند امتیازدهی است. افزون بر این، برنامه هستهای ایران تا این لحظه مورد گفتوگوی جدی قرار نگرفته است.
معاملهگران تاکید دارند که بازار بهخوبی با بدترین اختلال عرضه در تاریخ کنار آمد. اما این کنار آمدن متاثر از چند مولفه بود: اول اینکه دولتها، از جمله دولت آمریکا، با آزادسازی ذخایر راهبردی خود، سطح موجودی را به پایینترین سطح در چند دهه اخیر رساندند. دوم اینکه چین، به محض جهش قیمتها در روزهای ابتدایی جنگ، خرید نفت خام از بازار نقدی را متوقف کرد. برآورد میشود پکن تا آغاز درگیری در ۲۸فوریه بیش از یک میلیارد و ۳۰۰ هزار بشکه نفت خام در ذخایر تجاری و راهبردی خود انباشته داشت. سوم اینکه پیش از آغاز جنگ میلیونها بشکه نفت در نفتکشهای مستقر در دریا ذخیره شده بود.
کاهش در ذخایر راهبردی
درگیری و توقف جریان نفت در تنگه هرمز، ذخایر راهبردی نفت را در همه کشورها، به جز ذخایر عظیم چین، تحلیل برده است و عملا هیچ حاشیه اطمینانی خارج از چین برای جبران اختلال بعدی باقی نمانده است. بازسازی ذخایر زمانبر و پرهزینه خواهد بود و بخشی از تقاضای پیشرو به حساب میرود و تحلیلهایی که از افت قیمت حرف میزنند، مفروضشان باز بودن تنگه هرمز است.
به باور برخی تحلیلگران، باقیمانده ذخایر نفت کشورها برای خنثی کردن یک جهش بزرگ دیگر در قیمتها کافی نخواهد بود. تحلیلگران موسسه انرژی اسپکتس در پایان ژوئن اعلام کردند بازار نفت با توجه به پایین بودن سطح ذخایر و موجودی انبار، همچنان بهشدت در معرض شوک بعدی قرار دارد. آنها تاکید دارند که کاهش واردات نفت خام چین در نهایت متحول خواهد شد، چرا که تنها بخشی از این افت ماهیتی ساختاری دارد.
در همین حال، ذخایر نفت خام آمریکا، از جمله ذخیره راهبردی نفت، در پایینترین سطح خود از سال ۱۹۸۵ قرار دارد و به گفته انرژی اسپکتس هیچ حاشیهای برای جذب بازگشت تقاضا باقی نمانده است. موسسه مطالعات انرژی آکسفورد نیز معتقد است که کاهش موجودی در سطح جهانی به این معناست که قیمتهای آتی ممکن است بیشتر مستعد جهش باشند.
بازگشت تقاضای چین
بازگشت چین به خرید محمولههای نقدی نیز یکی از تحولات مهم بازار خواهد بود. واردات نفت چین در ژوئن برای چهارمین ماه متوالی کاهش یافت و ورود نفت خام دریابرد به چین به رقمی حدود ۶ میلیون بشکه در روز رسید. بر اساس دادههای ورتکسا، این رقم، پایینترین رقم واردات دستکم از سال ۲۰۱۶ است. رئیس بخش تحلیل بازار منطقه اروپا، خاورمیانه و آفریقا در ورتکسا، معتقد است که بهرغم تغییرات ساختاری تقاضا در چین، این روند در نهایت معکوس خواهد شد. بازسازی ذخایر نفت در آسیا به طور کلی فرآیندی تدریجی است و ناشی از یک موج ناگهانی خرید نیست و تا زمانی که ذخایر بازسازی نشدهاند، هرگونه نوسان رفت و برگشتی در تنشها، مذاکرات و تحریمهای مربوط به جنگ ایران و آمریکا، بازار نفت را در معرض اختلالی دیگر و قیمت نفت را در معرض جهشی دیگر قرار خواهد داد.
نظر شما