آگاه: ﻣﺮدان و زﻧﺎﻧﯽ ﮐﻪ زﯾﺮ آوار اﺿﻄﺮاب ﻗﺪم ﻣﯽزدﻧﺪ، ﮐﻮدﮐﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻧﮕﺎﻫ ﺸﺎن زودﺗﺮ از ﺳﻦﺷﺎن ﺑﺰرگ ﺷﺪه ﺑﻮد و ﺧﺎﻧﻪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺣﺎﻻ ﻓﻘﻂ ﻗﺎب ﺧﺎﻟﯽ ﺧﺎﻃﺮات ﺑﻮدﻧﺪ. در ﮔﺰارﺷﻢ ﻧﻮﺷﺘﻢ: «اﯾﻨﺠﺎ ﺟﻨﮓ ﻓﻘﻂ ﯾﮏ واﻗﻌﻪ ﻧﯿﺴﺖ، ﺗﺠﺮﺑﻪای اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻫﺮ دم و ﺑﺎزدم در ﺟﺎﻧﻤﺎن رﺳﻮب ﻣﯽﮐﻨﺪ.» در ﻣﯿﺎن ﺿﺒﻂﺻﺪاﻫﺎ و ﮔﺰارشﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ ارﺳﺎل ﻣﯽﮐﺮدم، ﻟﺤﻈﻪای اﯾﺴﺘﺎدم و ﺑﻪ آﺳﻤﺎن ﻧﮕﺎه ﮐﺮدم؛ آﺳﻤﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﻧﮕﺎر ﺑﻪ رﻧﮓ ﺧﺎک درآﻣﺪه ﺑﻮد. ﺑﻮی ﺳﻮﺧﺘﮕﯽ و ﮔﺮدوﺧﺎک در ﻫﻮا ﭼﺮخ ﻣﯽزد، ﻧﺎﮔﻬﺎن ﺷﺨﺼﯽ ﮐﻪ در ﮐﻨﺎرم اﯾﺴﺘﺎده ﺑﻮد ﮔﻔﺖ: «ﺑﻪ اﯾﻦ ﺑﻮ ﻋﺎدت ﻣﯽﮐﻨﯽ، وﻟﯽ ﺑﻪ ﺻﺪاﯾﺶ ﻧﻪ.» ﻫﻤﺎن ﻟﺤﻈﻪ ﻓﻬﻤﯿﺪم ﺟﻨﮓ ﻓﻘﻂ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪای از اﺗﻔﺎﻗﺎت ﻧﯿﺴﺖ؛ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪای از اﺣﺴﺎﺳﺎت اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﯿﭻ ﺟﺪول ﺧﺒﺮی ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺗﻮﺻﯿﻔﺶ ﮐﻨﺪ.
در دل اﯾﻦ وﯾﺮاﻧﯽ، آﻧﭽﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﻫﻤﻪ ﻣﺮا ﺗﮑﺎن داد، ﻧﻪ ﺻﺪای ﮔﻠﻮﻟﻪ، ﮐﻪ ﻧﮕﺎه اﻧﺴﺎنﻫﺎﯾﯽ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻤﺎم ﺗﺮسﻫﺎ، ﻫﻨﻮز اﻣﯿﺪ را از دﺳﺖ ﻧﺪاده ﺑﻮدﻧﺪ. ﻟﻨﺰم را ﭘﺎک ﮐﺮدم و دﻧﺒﺎل زاوﯾﻪای ﮔﺸﺘﻢ ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺣﻘﯿﻘﺖ اﯾﻨﺠﺎ را ﻧﺸﺎن دﻫﺪ، اﻣﺎ ﺑﺎز ﻫﻤﺎن ﺣﺲ آﺷﻨﺎ آﻣﺪ: اﯾﻦ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺛﺒﺖﮐﺮدﻧﯽ ﻧﯿﺴﺖ، ﻓﻘﻂ ﻟﻤﺲﮐﺮدﻧﯽ اﺳﺖ ﺑﺎ ﺧﻮدم ﮔﻔﺘﻢ ﺷﺎﯾﺪ وﻇﯿﻔﻪ ﻣﻦ ﻧﻮﺷﺘﻦ از «ﺟﻨﮓ» ﻧﯿﺴﺖ، ﻧﻮﺷﺘﻦ از «آدمﻫﺎ»ﺳﺖ؛ آدمﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﻣﯿﺎﻧﻪ وﯾﺮاﻧﯽ، ﻫﻨﻮز ﺻﺒﺢ را ﻣﯽﺑﯿﻨﻨﺪ و ﻫﻨﻮز ﻟﺒﺨﻨﺪﻫﺎی ﮐﻮﭼﮑﯽ ﺑﺮای ﻫﻢ ﮐﻨﺎر ﻣﯽﮔﺬارﻧﺪ. در اﯾﻦ ﻣﯿﺎن، ﮔﺎﻫﯽ دﺳﺘﯽ ﻣﻬﺮﺑﺎن از دل ﻫﻤﯿﻦ وﯾﺮاﻧﻪﻫﺎ ﺑﯿﺮون ﻣﯽآﯾﺪ؛ ﻧﮕﺎﻫﯽ ﮐﻪ ﺧﺴﺘﮕﯽ را در ﺧﻮد ﭘﻨﻬﺎن ﮐﺮده، اﻣﺎ ﮔﺮﻣﺎﯾﯽ از اﻧﺴﺎﻧﯿﺖ را ﺑﻪ ﺳﺨﺘﯽ ﻣﻮﺟﻮد ﻣﯽاﻓﺰاﯾﺪ.
زﻧﯽ ﺑﺎ ﭼﺸﻤﺎن ﺧﺴﺘﻪ اﻣﺎ ﻣﺼﻤﻢ، ﻟﻘﻤﻪای ﻧﺎن ﺗﺎزه را ﺑﺎ ﻏﺮﯾﺒﻪای ﻗﺴﻤﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ، ﮔﻮﯾﯽ ﮐﻪ ﻫﯿﭻ اﺗﻔﺎﻗﯽ ﻧﯿﻔﺘﺎده اﺳﺖ. اﯾﻦ ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﯽﻫﺎی ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﮑﻮﻓﻪﻫﺎﯾﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ در دل ﺳﻨﮕﻼخ ﻣﯽروﯾﻨﺪ؛ ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎﯾﯽ از روﺣﯽ ﮐﻪ ﺗﺴﻠﯿﻢ ﺳﺨﺘﯽﻫﺎ ﻧﻤﯽﺷﻮد.
در ﻣﻘﺎﺑﻞ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﻧﺎاﻣﯿﺪی، ﻫﻤﯿﻦ ﻟﺤﻈﺎت ﮐﻮﺗﺎه، ﺟﺮﻗﻪﻫﺎﯾﯽ از اﻣﯿﺪ را در دل روﺷﻦ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﯾﺎدآور ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﺣﺘﯽ در ﺗﺎرﯾﮏﺗﺮﯾﻦ ﺷﺐﻫﺎ، ﺳﺘﺎرﮔﺎن ﮐﻮﭼﮑﯽ از ﺟﻨﺲ ﻫﻤﺪردی و اﻧﺴﺎﻧﯿﺖ، ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻣﯽدرﺧﺸﻨﺪ. ﺑﻪ راﺳﺘﯽ، ﻣﺎ ﭘﯿﺮﺗﺮﯾﻦ ﺟﻮاﻧﺎن ﺗﺎرﯾﺦ، ﻫﺮ روز زﻧﺪﮔﯽ را از ﻧﻮ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ؛ ﺑﺎ ﻫﺮ ﻗﺪم، ﺧﺎﻃﺮه‌ای از دﺳﺖ رﻓﺘﻪ را ﻣﺮور ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ و ﺑﺎ ﻫﺮ ﻧﻔﺲ، ﺗﻼش ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ ﺗﺎ رد ﭘﺎی اﻧﺴﺎﻧﯿﺖ را در اﯾﻦ ﺳﺮزﻣﯿﻦ زﺧﻤﯽ، ﮔﻢ ﻧﮑﻨﯿﻢ.
اﯾﻦ ﻧﺒﺮد، ﺗﻨﻬﺎ ﻧﺒﺮد ﺗﻦ ﺑﻪ ﺗﻦ ﻧﯿﺴﺖ؛ ﻧﺒﺮدی اﺳﺖ در درون ﻫﺮ اﻧﺴﺎن، ﺑﺮای ﺣﻔﻆ ﺗﮑﻪﻫﺎی ﺑﺎﻗﯽﻣﺎﻧﺪه از روح و اﻣﯿﺪ. ﻣﺎ ﯾﺎد ﮔﺮﻓﺘﻪاﯾﻢ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ در ﻣﯿﺎن آوار واﻗﻌﯿﺖ، ﻟﺒﺨﻨﺪ ﺑﺰﻧﯿﻢ؛ ﭼﮕﻮﻧﻪ در ﺳﮑﻮت ﺳﻨﮕﯿﻦ ﺟﻨﮓ، ﭘﮋواک زﻧﺪﮔﯽ را ﺑﺸﻨﻮﯾﻢ و ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺣﺘﯽ ﺑﺎ ﺟﻮﻫﺮ ﺗﻤﺎم ﺷﺪه ﻗﻠﻢ، ﻗﺼﻪ ﺑﻘﺎ و اﻣﯿﺪ را رواﯾﺖ ﮐﻨﯿﻢ.
زﯾﺮا ﻣﯽداﻧﯿﻢ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺗﺠﺮﺑﻪ، ﻫﺮﭼﻨﺪ ﺗﻠﺦ و ﻃﺎﻗﺖﻓﺮﺳﺎ، ﺑﺨﺸﯽ از ﺗﺎرﯾﺦ ﻣﺎﺳﺖ و ﺑﺎﯾﺪ ﺛﺒﺖ ﺷﻮد؛ ﻧﻪ ﺑﺮای ﻓﺮاﻣﻮﺷﯽ، ﮐﻪ ﺑﺮای ﯾﺎدآوری قدرت ﺷﮕﻔﺖاﻧﮕﯿﺰ اﻧﺴﺎن در دل ﺳﺨﺖﺗﺮﯾﻦ آزﻣﻮنﻫﺎ.
در اﯾﻦ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰ ﺑﻮی ﺑﺎروت و دود ﮔﺮﻓﺘﻪ، ﻫﻨﺮ ﺑﻪ ﻣﺜﺎﺑﻪ آﺧﺮﯾﻦ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎه، ﺧﻮد را ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ. رﻧﮓﻫﺎ، واژهﻫﺎ، ﻧﺖﻫﺎی ﻣﻮﺳﯿﻘﯽ؛ ﻫﻤﻪ ﻓﺮﯾﺎد ﻣﯽزﻧﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﻨﻮز ﻣﯽﺗﻮان اﻣﯿﺪ داﺷﺖ. اﯾﻦ اراده ﻧﺎﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﺮدم اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻟﺒﺨﻨﺪﻫﺎی ﭘﻨﻬﺎن در دﺳﺖﻫﺎی ﯾﺎریﮔﺮ و در ﭘﻨﺠﺮهﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﻮی روﺷﻨﺎﯾﯽ ﺑﺎز ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ، ﺧﻮد را ﻣﺘﺠﻠﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﻣﺎ ﮐﺴﺎﻧﯽ هستیم ﮐﻪ ﻣﻌﻨﺎی زﻧﺪﮔﯽ، ﻋﺸﻖ، ﻓﻘﺪان و اﻣﯿﺪ را زودﺗﺮ از آﻧﮑﻪ ﺑﺎﯾﺪ، درک ﮐﺮده‌اﯾﻢ.
و در ﻧﻬﺎﯾﺖ، ﻫﻤﯿﻦ ﺛﺒﺖ اﯾﻦ ﺗﺠﺮﺑﻪ، ﻫﻤﯿﻦ رواﯾﺖ اﯾﺴﺘﺎدﮔﯽ روح اﻧﺴﺎن در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﺎرﯾﮑﯽ، ﺧﻮد ﺣﻤﺎﺳﻪای اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺻﺤﯿﻔﻪ روزﮔﺎر ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد. ﺻﺪای اﻧﻔﺠﺎرﻫﺎی دوردﺳﺖ، دﯾﮕﺮ ﻣﻮﺳﯿﻘﯽ ﻣﺘﻦ ﻧﺎﺧﻮﺷﺎﯾﻨﺪ ﺷﻬﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ.
اﻣﺎ زﻧﺪﮔﯽ، ﺑﺎ ﺗﻤﺎم دﺷﻮاریﻫﺎﯾﺶ، ﻫﻤﭽﻨﺎن در رگﻫﺎﯾﺶ ﺟﺎری است. ﺧﯿﺎﺑﺎنﻫﺎ، ﺑﺎ وﺟﻮد رﻓﺖ و آﻣﺪﻫﺎی ﺣﺴﺎبﺷﺪهﺗﺮ، ﺧﺎﻟﯽ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ. ﻓﺮوﺷﮕﺎهﻫﺎی ﮐﻮﭼﮏ، ﺑﺎ ﺗﺎﺑﻠﻮﻫﺎی ﻧﻮری ﮐﻢﺟﺎن، ﻫﻨﻮز روﺷﻦاﻧﺪ و ﺑﻮی ﻧﺎن ﺗﺎزه از ﻧﺎﻧﻮاﯾﯽﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺸﺎم ﻣﯽرﺳﺪ؛ اینها ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎﯾﯽ از اراده ﻣﺮدم ﺑﺮای ادامه روزﻣﺮﮔﯽ است. در ﻫﻤﯿﻦ ﺣﯿﻦ ﮐﻪ ﮔﺰارش ﻣﯽﻧﻮﺷﺘﻢ راﻧﻨﺪه‌ای را دﯾﺪم که از ﺧﻮدروی ﺧﻮد ﭘﯿﺎده ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ ﺑﻪ راﻧﻨﺪه دﯾﮕﺮی ﮐﻪ اﻧﮕﺎر ﺑﻨﺰﯾﻦ ﺗﻤﺎم ﮐﺮده، ﭼﻨﺪ ﻟﯿﺘﺮی ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ.
اﯾﻦ ﺻﺤﻨﻪﻫﺎی ﮐﻮﭼﮏ ﯾﺎری‌رﺳﺎﻧﯽ، در ﻫﺮ ﮔﻮﺷﻪ از ﺷﻬﺮ دﯾﺪه ﻣﯽﺷﻮد. ﻫﻤﺴﺎﯾﻪﻫﺎ، ﭘﻨﺠﺮهﻫﺎ را ﮐﻪ دﯾﮕﺮ ﺑﺮای ﺣﻔﻆ اﯾﻤﻨﯽ، ﭼﺴﺐ‌ﻫﺎی ﺿﺮﺑﺪری ﺷﮑﻠﯽ ﺑﻪ ﺷﯿﺸﻪ‌ﻫﺎ زدﻧﺪ و ﭘﺮدهﻫﺎی ﺿﺨﯿﻢﺗﺮی وﺻﻞ ﮐﺮدﻧﺪ، اﻣﺎ ﮔﺎﻫﯽ ﭘﻨﺠﺮه را ﺑﺎز ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﺑﺎ ﺻﺪای ﻧﻪ ﭼﻨﺪان ﺑﻠﻨﺪ، اﻣﺎ واﺿﺢ، ﺣﺎل ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ را ﻣﯽﭘﺮﺳﻨﺪ. «ﭼﯿﺰی ﻻزم ﻧﺪاری؟»، «از ﺑﭽﻪﻫﺎ ﺧﺒﺮ داری؟» ﺣﺘﯽ در ﻇﺎﻫﺮ آرام ﺷﻬﺮ، ﻣﯽﺗﻮان ﺗﻨﺶ را ﺣﺲ ﮐﺮد؛ ﻧﮕﺎهﻫﺎی ﮔﺬرا، ﮔﻮشﻫﺎی ﺗﯿﺰﮐﺮده ﺑﻪ ﻫﺮ ﺻﺪا و ﺑﺪﻧﯽ ﮐﻪ ﻫﻤﯿﺸﻪ آﻣﺎده واﮐﻨﺶ اﺳﺖ.
اﻣﺎ در ﮐﻨﺎر اﯾﻦ ﺗﻨﺶ، ﺣﺲ ﻋﺠﯿﺒﯽ از ﻣﻘﺎوﻣﺖ و اﻧﻌﻄﺎفﭘﺬﯾﺮی ﻣﻮج ﻣﯽزﻧﺪ. اﻧﮕﺎر ﮐﻪ اﯾﻦ ﺷﻬﺮ و آدمﻫﺎﯾﺶ، آﻣﻮﺧﺘﻪاﻧﺪ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ در دل ﻃﻮﻓﺎن، ﻟﻨﮕﺮ ﺑﯿﻨﺪازﻧﺪ و آراﻣﺶ دروﻧﯽ ﺧﻮد را ﺑﺎ ﮐﻨﺎر ﻫﻢ ﺑﻮدن ﺣﻔﻆ ﮐﻨﻨﺪ.
در ﻫﻤﯿﻦ ﺣﯿﻦ ﺑﻪ گفت‌وگو ﺑﺎ ﻣﺮدم ﭘﺮداﺧﺘﻢ از اﻗﺸﺎر ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﺎﻣﻌﻪ، ﺳﻮال ﻣﻦ ﻧﻈﺮﺷﺎن درﺑﺎره ﺟﻨﮓ ﻧﺒﻮد، ﺑﻠﮑﻪ اﯾﻦ ﺑﻮد ﮐﻪ: «ﭼﻪ ﭼﯿﺰی در اﯾﻦ دوران ﺳﺨﺖ ﺷﻤﺎ را ﺳﺮﭘﺎ ﻧﮕﻪ ﻣﯽداﺷﺖ و ﺑﻪ ﺷﻤﺎ اﻣﯿﺪ ﻣﯽداد؟»
ﻣﺮدی که حتی از رسیدن به موقع از ﻧﯿﺮوﻫﺎی اﻣﺪادی ﻫﻼل اﺣﻤﺮ، اﻣﯿﺪی ﻧﺪاﺷﺘﻪ، اﻣﺎ ﯾﮏ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﻫﺴﺖ ﮐﻪ ﺣﺘﯽ وﻗﺘﯽ ﺗﻤﺎم ﺳﺘﻮنﻫﺎی درون آدم ﻓﺮو ﻣﯽرﯾﺰد، ﻫﻨﻮز ﻧﮕﻬﺶ ﻣﯽدارد؛ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ آنﻗﺪر ﮐﻮﭼﮏاﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﯿﭻوﻗﺖ در ﮔﺰارشﻫﺎ و ﺧﺒﺮﻫﺎ ﺛﺒﺖ ﻧﻤﯽﺷﻮﻧﺪ.
ﻣﺜﻼ ﻫﻤﺎن ﻟﺤﻈﻪای ﮐﻪ وﺳﻂ ﮔﺮدوﻏﺒﺎر و دود، ﻏﺮﯾﺒﻪای ﯾﮏ ﺑﻄﺮی آب را ﺑﯽﻫﯿﭻ ﺣﺮف و ادﻋﺎﯾﯽ ﺟﻠﻮ ﻣﯽﮔﯿﺮد ﯾﺎ وﻗﺘﯽ ﮐﺴﯽ از دل ﺧﺴﺘﮕﯽ ﻟﺒﺨﻨﺪ ﮐﻮﺗﺎﻫﯽ ﻣﯽزﻧﺪ؛ ﻟﺒﺨﻨﺪی ﮐﻪ ﻫﯿﭻﭼﯿﺰ را ﺣﻞ ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ، اﻣﺎ ﺑﻪ آدم ﯾﺎدآوری ﻣﯽﮐﻨﺪ ﻫﻨﻮز ﻣﯽﺷﻮد اﻧﺴﺎن ﺑﻮد. ﻣﯽﮔﻔﺖ آن ﻟﺤﻈﻪﻫﺎی ﮐﻮﭼﮏ، ﻋﺠﯿﺐﺗﺮ از ﻫﻤﻪ زﺧﻢﻫﺎ و ﺧﺮاﺑﯽﻫﺎ ﺗﻮی ذﻫﻦ ﻣﯽﻣﺎﻧﻨﺪ؛ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎرﺗﺮ از ﺧﻮد ﺟﻨﮓ.
ﺳﭙﺲ ﭘﯿﺮﻣﺮدی را دﯾﺪم ﮐﻪ از ﮐﻨﺎر ﺻﺤﻨﻪ رد ﻣﯽﺷﺪ، آرام و ﺳﻨﮕﯿﻦ ﺣﺮف ﻣﯽزد؛ ﺷﺒﯿﻪ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺳﺎلﻫﺎ، ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﺣﺪ ﻣﻌﻤﻮل آدمﻫﺎ دﯾﺪه و ﺷﻨﯿﺪه. ﻣﯽﮔﻔﺖ روزﻫﺎی ﺳﺨﺖ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﮔﺬﺷﺘﻪاﻧﺪ، ﺣﺘﯽ اﮔﺮ آن وﺳﻂﻫﺎ آدم ﺧﯿﺎل ﮐﻨﺪ دﯾﮕﺮ راﻫﯽ ﻧﯿﺴﺖ.
ﻣﯽﮔﻔﺖ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﺑﻮده ﮐﻪ ﻧﮕﻬﺶ داﺷﺘﻪ: دﻋﺎﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺷﺐﻫﺎ زﯾﺮ ﻟﺐ زﻣﺰﻣﻪ ﻣﯽﮐﺮد، آﻧﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻓﻘﻂ ﺧﻮدش و ﺧﺪاﯾﺶ ﻣﯽداﻧﺴﺖ و ﺑﻌﺪ ﺧﻨﺪهﻫﺎی رﯾﺰ و ﺑﯽﺧﯿﺎل ﻧﻮهﻫﺎﯾﺶ، وﻗﺘﯽ ﻫﻨﻮز ﻓﺮﺻﺖ ﺧﻨﺪﯾﺪن داﺷﺘﻨﺪ. ﻫﻤﺎن ﺻﺪاﻫﺎی ﮐﻮدﮐﺎﻧﻪ ﮐﻪ ﻣﺜﻞ ﻧﻮر ﺑﺎرﯾﮑﯽ از ﻻی دری ﺑﺴﺘﻪ وارد اﺗﺎق ﺷﻮد دل آدم را ﻧﮕﻪ ﻣﯽدارد. ﺑﻪ ﻗﻮل ﺧﻮدش: «آدم ﺑﺎ ﻫﻤﯿﻦ ﺻﺪاﻫﺎ زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽﮐﻨﻪ.»
ﮐﻤﯽ ﺑﻌﺪ زن ﺟﻮاﻧﯽ ﺣﺪودا ۳۰ ﺳﺎﻟﻪ را دﯾﺪم در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺑﭽﻪﻫﺎﯾﺶ دوروﺑﺮش ﻣﯽﭼﺮﺧﯿﺪﻧﺪ، ﺑﺎ ﺻﺪاﯾﯽ آرام و ﺧﺴﺘﻪ ﮔﻔﺖ اﻣﯿﺪش ﻫﻤﯿﺸﻪ ﻫﻤﺎنﻫﺎ ﺑﻮده. ﻫﺮ ﺑﺎر ﮐﻪ ﺷﺐ ﻣﯽرﺳﯿﺪ و ﯾﮑﯽ از ﺑﭽﻪﻫﺎ دﺳﺘﺶ را ﻣﯽﮐﺸﯿﺪ و ﻣﯽﮔﻔﺖ: «ﻣﺎﻣﺎن اﻣﺸﺐ ﮐﻨﺎر ﻣﺎ ﺑﺨﻮاب». ﺣﺲ ﻣﯽﮐﺮد ﻣﺠﺒﻮر اﺳﺖ ﻗﻮی ﺑﻤﺎﻧﺪ؛ ﺣﺘﯽ وﻗﺘﯽ از درون ﻣﺜﻞ ﺑﻨﺎﯾﯽ ﺗﺮکﺧﻮرده ﻣﯽرﯾﺨﺖ. ﻣﯽﮔﻔﺖ ﺗﻤﺎم دﻟﺨﻮﺷﯽاش اﯾﻦ ﺑﻮده ﮐﻪ روزی، ﺟﺎﯾﯽ، ﺑﭽﻪﻫﺎﯾﺶ ﺑﺰرگ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﺪون اﯾﻨﮑﻪ از ﻫﺮ ﺻﺪای ﺑﻠﻨﺪی ﺑﺘﺮﺳﻨﺪ، ﺑﺪون اﯾﻨﮑﻪ ﺗﺮس ﺑﺨﺸﯽ از اﺳﺘﺨﻮانﻫﺎیﺷﺎن ﺷﻮد. اﻣﯿﺪش ﻧﻪ ﺑﻪ اﻣﺮوز، ﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﻮدش، ﺑﻪ آﯾﻨﺪه‌ای ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺮای آﻧﻬﺎ آرزو ﻣﯽﮐﺮد، آﯾﻨﺪه‌ای ﮐﻪ ﺷﺒﯿﻪ زﻧﺪﮔﯽ ﺧﻮدش ﻧﺒﺎﺷﺪ.
ﺳﭙﺲ از دوﺳﺖ ﻣﻌﻠﻤﯽ ﮐﻪ ﻫﻨﻮز ﮐﻼسﻫﺎی آﻧﻼﯾﻨﺶ ﺑﺮﻗﺮار ﺑﻮد ﭘﺮﺳﯿﺪم، ﺑﺎ ﮐﻤﯽ ﻣﮑﺚ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮد ﮐﻪ ﭼﻪ ﭼﯿﺰی ﻧﮕﻬﺶ داﺷﺘﻪ. ﻫﺮ ﺑﺎر ﯾﮑﯽ از ﺑﭽﻪﻫﺎ ﺑﺎ ﺻﺪای ﺧﻮاب‌آﻟﻮد ﯾﺎ ﻫﯿﺠﺎن‌زده وارد ﺟﻠﺴﻪ ﻣﯽﺷﺪ و ﻣﯽﭘﺮﺳﯿﺪ: «ﺧﺎﻧﻢ اﻣﺮوز درس دارﯾﻢ؟» اﻧﮕﺎر ﯾﮑﯽ دﺳﺖ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ روی ﺷﺎﻧﻪاش و ﺑﮕﻮﯾﺪ ﻫﻨﻮز ﻣﻬﻤﯽ، ﻫﻨﻮز ﻻزمی. ﻣﯽﮔﻔﺖ اﻣﯿﺪش ﻫﻤﯿﻦ ﺗﺼﻮﯾﺮ ﺑﻮد: روزی ﮐﻪ دوباره زﻧﮓ ﺗﻔﺮﯾﺢ ﺑﺨﻮرد، ﺑﭽﻪﻫﺎ ﺑﺎ ﺳﺮوﺻﺪا از ﭘﻠﻪﻫﺎ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﺪوﻧﺪ و ﺣﯿﺎط ﻣﺪرﺳﻪ دوﺑﺎره ﭘﺮ ﺷﻮد از ﺻﺪای ﺧﻨﺪه و ﺗﻮپ ﭘﻼﺳﺘﯿﮑﯽ و ﮐﯿﻒﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺗﻮی ﻫﻮا ﺗﺎب ﻣﯽﺧﻮرﻧﺪ.
راﻧﻨﺪه آﻣﺒﻮﻻﻧﺴﯽ ﮐﻪ از ﺧﯿﺎﺑﺎنﻫﺎی ﺗﺮکﺧﻮرده رد ﻣﯽﺷﺪ، ﻣﯽﮔﻔﺖ وﻗﺘﯽ ﭘﺸﺖ ﻓﺮﻣﺎن ﻣﯽﻧﺸﯿﻨﺪ ذﻫﻨﺶ ﻓﻘﻂ روی ﯾﮏ ﭼﯿﺰ ﮔﯿﺮ ﻣﯽﮐﻨﺪ: اینکه ﺷﺎﯾﺪ اﮔﺮ ﭼﻨﺪ ﺛﺎﻧﯿﻪ زودﺗﺮ ﺑﺮﺳﺪ، ﮐﺴﯽ ﺑﺮﮔﺮدد، ﮐﺴﯽ زﻧﺪه ﺑﻤﺎﻧﺪ و دوﺑﺎره ﮐﻨﺎر ﺧﺎﻧﻮاده‌اش ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ؛ ﻫﻤﺎن ﭼﻨﺪ ﺛﺎﻧﯿﻪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﮐﺴﯽ ﺑﻬﺸﺎن ﻓﮑﺮ ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ، ﺑﺮای او ﺷﺪه ﺑﻮد ﺗﻤﺎم ﻣﻌﻨﺎی اﻣﯿﺪ.
ﻣﯽﮔﻔﺖ ﮔﺎﻫﯽ وﺳﻂ ﺻﺪای آژﯾﺮ و ﺧﯿﺎﺑﺎنﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ اﻧﮕﺎر ﻧﺼﻔ‌ﺸﺎن ﻏﺮﯾﺒﻪ ﺷﺪه‌اﻧﺪ، ﻫﻤﯿﻦ ﻓﮑﺮ ﮐﻮﭼﮏ ﻣﺜﻞ ﭼﺮاﻏﯽ ﺟﻠﻮی ﭼﺸﻤﺶ روﺷﻦ ﻣﯽﻣﺎﻧﺪ. ﻣﯿﺎن ﺗﻤﺎم رواﯾﺖﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﮔﻔﺘﻨﺪ، ﯾﮏ ﻫﺴﺘﻪ ﻣﺸﺘﺮک وﺟﻮد داﺷﺖ؛ ﭼﯿﺰی ﮐﻪ در ﺷﮑﻞﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪ اﻣﺎ ﻣﻌﻨﺎﯾﺶ ﯾﮑﯽ ﺑﻮد: ﻫﯿﭻﮐﺲ ﺑﺎ اﻣﯿﺪﻫﺎی ﺑﺰرگ زﻧﺪه ﻧﻤﺎﻧﺪه ﺑﻮد؛ ﻫﻤﻪ ﺑﺎ ﺗﮑﯿﻪ ﺑﺮ ﭼﯿﺰﻫﺎی ﮐﻮﭼﮏ دوام آوردﻧﺪ.
ﻧﺦﻫﺎی ﻣﺸﺘﺮک ﻣﯿﺎن ﺣﺮفﻫﺎﯾﺸﺎن ﻧﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎ، ﻧﻪ وﻋﺪهﻫﺎ، ﻧﻪ آینده‌ای دور، ﺑﻠﮑﻪ وﺟﻮد ﯾﮏ اﻧﺴﺎن دﯾﮕﺮ ﺑﻮد، «دﯾﮕﺮی» ﻧﻪ «ﭼﯿﺰی».
آﻧﭽﻪ ﻣﯿﺎن ﻫﻤﻪ ﺗﮑﺮار ﺷﺪ اﯾﻦ ﺑﻮد: «در ﺗﺎرﯾﮑﯽ ﺑﺰرگ، ﻣﺎ ﺑﺎ روﺷﻨﺎﯾﯽﻫﺎی ﮐﻮﭼﮏ زﻧﺪه ﻣﺎﻧﺪﯾﻢ. ﺑﺎ اﻧﺴﺎنﻫﺎ، ﺑﺎ ﻟﺤﻈﻪﻫﺎی ﺳﺎده، ﺑﺎ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻫﻨﻮز ﻣﯽﺷﻮد ﻧﮕﻪﺷﺎن داﺷﺖ، ﺑﺎ ﭼﯿﺰﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺟﻨﮓ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺖ از ﻣﺎ ﺑﮕﯿﺮد.»